Tiyatro Direktörü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Tiyatro Direktörü
Mozart drawing Doris Stock 1789.jpg
Eserin bestecisi:Wolfgang Amadeus Mozart (1789)Ressam: Doris_Stock
Özgün ismi: Der Schauspieldirektor
Müzik: Wolfgang Amadeus Mozart
Libretto: Johann Gottlieb Stephanie Genc
Galası: 11 Şubat 1786
İlk gösterim yeri: Kärntnertor Tiyatrosu Viyana
Oyuncular: * Frank, bir tiyatro direktörü, konuşma rolü
  • Eiler, bir bankacı, konuşma rolü
  • Buff, bir buffo şarkıcı, bas
  • Monsieur Vogelsang, bir şarkıcı, tenor
  • Madam Herz, bir şarkıcı, soprano
  • Matmazel Silberklang, bir şarkıcı soprano
  • Herz, bir aktör, konuşma rolü
  • Madam Pfeil, bir aktris, konuşma rolü
  • Madam Krone, bir aktris, konuşma rolü
  • Madam Vogelsang, bir aktris, konuşma rolü

Tiyatro Direktörü (Orijinal Almanca adı Der Schauspieldirektör), (Köchel Dizini: K.486), bestesi Wolfgang Amadeus Mozart tarafından, Almanca olan librettosu bir Avusturyalı tiyatro direktörü olan "Gottlieb Stephanie" tarafından hazırlanmış, uvertür ve 1 perdeden oluşan bir singspiel janrında komik opera eseri.

Hazırlanma ve Temsilleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Eserin ilk temsilinin yapıldığı Schönbrunn Sarayı'nda "Kış Bahçesi Orangerie Pavyonu"

Bu eser Avusturya ve Kutsal Roma İmparatoru II. Joseph'in bir "imparatorluk emiri" üzerine sipariş verilip hazırlanmıştır. Bu opera siparişi İmparatorun kızkardeşi olan ve kocası Prens Albert Saksonyalı ile Habsburg Hollanda'nın ortak olarak genel valisi olan Prenses Maria Christina'nın Viyana'yı ziyaretinde Schönbrunn Sarayı'nda " Kış Bahçesi Orangerie Pavyonu"'nda kışın Şubat ayında yapılan "Bir Kış Günü İlkbahar Festivali (Fruhlingfest an einem Wintertage)" eğlenceleri için verilmiştir. Bu eğlenceler imparatorun Almanca liberettolu Alman singspiel janrında operaların hazırlanmasını destekleme ana fikirden gelmiştir ve imparator bu eğlenceler için sipariş ettiği eserlerin tiyatro oyuncularının kaprislerini ele alan komedi olmasını istemiştir.Bu eğlenceler için en önemli etkenlik imparatorun sipariş ettiği iki opera eseri arasında bir yarışma şeklini almıştır. Mozart'ın hazırladığı "Der Schauspieldirektör (Tiyatro Direktörü)" eseri ile İtalyan asıllı saray müzik direktörü olarak görevli olan Antonio Salieri tarafından hazırlanan Prima la musica e poi le parole (Önce Müzik ve Sonra Söz) adını taşıyan benzer konulu opera eseri arasında yapılmıştır. 7 Şubat 1786 günü imparatorun davet ettiği özel misafirler dahil 80 kadar seyirci için Mozart'ın eseri "Orangerie" pavyonunun bir tarafında ve Salierinin eseri öbür tarafında temsil edilmiştir. Özel davetli seyircilerin Salieri'nin eserini tercih ettikleri bildirilmektedir.[1]

Eserin halka açık ilk prömiyer yapımı ve temsili imparator için özel temsilden dört gün sonra 11 Şubat 1786'de Kärntnertor Tiyatrosu, Viyana'da yapılmıştır, Bu yapım için eser ancak 4 gün arka arkaya temsil edilmiştir.

Bu 1 perdelik operanın müziksel olan kısmı hayli kısadır ve müziksel katkı 20 dakikayı geçmemektedir. Toplam 10 rolden 6 tanesi konuşma rolü olup müziksel katkı için bir bas, bir tenor ve iki soprano şarkı söylemektedirler. Bu müziksel kısımda 1 arietta, 1 rondo, 1 üçlü trio ve 1 kuartet finale şarkısı bulunmaktadır ve konuşma rollerinin konuşma dialogları müziksel parçalardan çok daha fazla yer almaktadır.[1]

Bu eserin orijinal konuşma dilli dialoglarında ve hatta müziksel parçalarının libretto metinlerinde bestelenme zamanında moda olmuş ama günümüzde hemen hemen unutulmuş oyunlar ve librettolar kısmımlarına imalar bulunmaktadır. Bunun için 20. yüzyıl başından beri Mozart eserlerinin yeniden popüler olduğu dönemde bu eserin yapımlanıp temsil edilmesi sırasında çok kere libretto metninde büyük revizyonlar ve hatta tümüyle yeni değiştirmeler yapılmaktadır.[1]

Roller[1][değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses tipi Prömiyerde roller, & Subat 1786 (Orkestra şefi:-)
Frank, bir tiyatro direktörü konuşma rolü Gottlieb Stephanie
Eiler, bir bankacı konuşma rolü Johann Franz Hieronymus Brockmann
Buff, bir buffo şarkıcı bas Joseph Weidmann
Monsieur Vogelsang, bir şarkıcı tenor Valentin Adamberger
Madame Herz, bir şarkıcı soprano Aloysia Weber
Mademoiselle Silberklang, soprano Caterina Cavalieri
Herz, bir aktör konuşma rolü Joseph Lange
Madame Pfeil, bir aktris konuşma rolü Anna Maria Stephanie
Madame Krone, bir aktris konuşma rolü Johanna Sacco
Madame Vogelsang, bir aktris konuşma rolü Maria Anna Adamberger

Konu Özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Zaman: 1786
Mekan: Viyana


Müziksel parçalar[2][değiştir | kaynağı değiştir]

Bu 1 perdelik kısa operanın müziksel olan kısmı hayli kısadır ve müziksel katkı 20 dakikayı geçmemektedir. Toplam 10 rolden 6 tanesi konuşma rolü olup müziksel katkı için bir bas, bir tenor ve iki soprano şarkı söylemektedirler. Eserin müziksel kısmında 4 müziksel parça bulunmaktadır:[1]

  • "Da schlägt die Abschiedsstunde", arietta, Madam Herz
  • "Bester Jüngling", rondo, Matmazel Silberklang
  • "Ich bin die erste Sängerin", üçlü, Matmazel Silberklang, Madam Herz, Mösyö Vogelsang
  • "Jeder Künstler strebt nach Ehre", kuartet finale şarkısı, Matmazel Silberklang, Madam Herz, Mösyö Vogelsang, Buff

Seçilmiş audio ve video disk kayıtları [3][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Roller
Madame Herz,
Matmazel Silberklang,
Vogelsang,
Buff
Orkestra Şefi ve Orkestra Kayıt tipi ve marka
1968 Sylvia Geszty,
Rosemarie Rönisch,
Peter Schreier,
Hermann Christian Polster
Helmut Koch,
Berlin Kammerorchester
CD: Berlin Classics Cat: 9136.
1986 Magda Nador,
Krisztina Laki,
Thomas Hampson,
Harry van der Kamp
Nikolaus Harnoncourt,
Royal Concertgebouw Orkestrası
CD: Teldec Cat: 8 43336
(+ Ek: Önce müzik sonra söz (Prima la musica, poi la parole)
1990 Edita Gruberová,
Kiri Te Kanawa,
Uwe Heilmann,
Manfred Jungwirth
John Pritchard
Viyana Filarmonik Orkestrası
CD: Decca, Cat: 475 7049
(+Ek: konser aryaları)
2001 Cyndia Sieden,
Sharon Baker,
John Aler,
Kevin Deas
Martin Pearlman ,
Boston Baroque Orkestrası
CD: Telarc. Cat: 80573
2006 Aleksandra Zamoiska,
Evmorfia Metaxaki,
Bernhard Berchtold,
Radu Cojocariu
Elizabeth Fuchs,
Junge Philharmonie Salzburg
(Salzburger Marionetten kuklalar tiyatrosu temsilinin video kaydı)
DVD: Deutsche Grammophon Cat: 073 4244 (+Ek: Bastien ve Bastienne)

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bu madde kısmen İngilizce Wikipedia "Der Schauspieldirektor" maddesi kaynaklıdır. Online:[1] (İngilizce).
  1. ^ a b c d e Smith, Erik (2001), "Der Schauspieldirektor", in Amanda Holden (Ed.), The New Penguin Opera Guide, Harmondworth: Penguin say. 608. ISBN 0-14-029312-4 (İngilizce)
  2. ^ Opera.Stanford.ed websitesinde "Schauspieldirektor/libretto" kısmı Online:http://opera.stanford.edu/Mozart/Schauspieldirektor/libretto.html
  3. ^ Opera-dis-opera-sdiscography websitesinde "CLMOSCHA" maddesi

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Anderson, James,(1993) The Complete Dictionary of Opera and Operetta, Wings Books, ISBN 0-517-09156-9
  • Rushton, Julian (1998), "Der Schauspieldirektor" Kaynak: Stanley Sadie (Ed.), [[The New Grove Dictionary of Opera Cilt:4 sayfa: 213–214. Londra: MacMillan, ISBN 0-333-73432-7, ISBN 1-56159-228-5 (İngilizce)
  • Smith, Erik (2001), "Der Schauspieldirektor", Kaynak: Holden, Amanda (Ed.), The New Penguin Opera Guide, Harmandsworth: Penguin. say.608. ISBN 0-14-029312-4 (İngilizce)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • IMSLP Petrucci Music Library websitesi "Der_Schauspieldirektor, K.486 (Mozart, Wolfgang Amadeus)" maddesinde partisyon notaları ve libretto [2] (İngilizce)
  • Opera.stanford.edu websitesinde eserdeki müziksel parçalar librettosu: Online: [3] (Almanca)
  • YouTube websitesinde "Mozart - Der Schauspieldirektor" maddesinde orkestra şefi Peter Hirsch idaresindeki "Sinfonieorchester des Südwestfunks" orkestrasının Almanca 1983 yapımı ve temsilinin tümümün video kaydı. [4] (Almanca)
  • YouTube websitesinde "The Impresario (Mozart)" maddesinde orkestra şefi John Burrows idaresindeki "The Lyric Opera of Dallas" orkestrasının İngilizce yapımı ve temsilinin tümümün video kaydı. [5] (İngilizce)