Titius-Bode yasası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Titius-Bode yasası (ya da yalnızca Bode yasası) Güneş Sistemi'nde bulunan gezegenlerin yarı büyük eksenlerinin basit bir kurala dayandığını ileri süren bir varsayımdır. 1846 yılında Neptün'ün bulunmasıyla geçersiz kalmıştır.

Matematiksel ifadesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yasaya göre Güneş'ten dışarı doğru her gezegenin a ile ifade edilen yarı büyük ekseni, Dünya'nın yarı büyük ekseni = 10 olacak şekilde birimlerle gösterildiğinde

a = n+4

n = 0, 3, 6, 12, 24, 48 ..., gibi n'in n > 3 değerleri için bir öncekinin iki katı olacak değerler alır. Elde edilen değerler 10'a bölünerek gök birimine (GB) çevrilir ve şu ifade de kullanılır

a = 0.4 + 0.3 · 2 m

m = -\infty, 0, 1, 2,...[1]

Dış gezegenler için, her gezegenin kabaca bir önceki gezegenin Güneş'ten olan uzaklığının iki katı kadar uzakta olduğu tahmin edilir.

Basit anlatımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Berlin’li astronom “Bode”ye göre, gezegenler uzayda tesadüfi olarak yerleştirilmemişlerdir. Onların güneşe olan uzaklıkları, kendi keşfettiği belirgin bir kurala bağlıdır[2].

Şöyle ki
Sıfırdan başlayarak, takip eden ilk sayı 3 olarak alınır. Sonraki her bir sayı, bir öncekinin iki katı olmak üzere toplam 8 adet sayı belirlenir:
Seçilen sayılar
0 3 6 12 24 48 96 192

Bu sayıların her birine 4 ilave edilir:

Seçilen sayılar + 4
4 7 10 16 28 52 100 196

Bulunan sayıların her biri 10'a bölünür:

(Seçilen sayılar + 4) / 10
0,4 0,7 1,0 1,6 2,8 5,2 10,0 19,6

Elde edilen bu sayılardan 1 sayısı dünyanın güneşe uzaklığı olarak kabul edilirse, diğer sayılar diğer gezegenlerin güneşe yaklaşık uzaklığını verir.

Gezegenlerin güneşe gerçek uzaklıkları ise şöyledir:

Gezegenlerin güneşe olan gerçek uzaklıkları[3]
0,3870 0,7233 1 1,5236 - - - - 5,2028 9,5388 19,1832
Merkür Venüs Dünya Mars - - - - Jüpiter Satürn Uranüs

Açılama[değiştir | kaynağı değiştir]

Baskı yılı belli olmayan Mon Professeur adlı ansiklopedi, toplam 5 cilt olup her bir cilt ortalama 780 sayfadan müteşekkildir. 1908 yılında "Galatasaray Lisesi"nden mezun olan Hasan Sadrettin Yalhı[4] tarafından Fransa'dan getirtilmiş olduğuna göre ve ansiklopedinin 1910 yılında "Altın Madalya"[5] aldığına bakılırsa, 1910 yılından sonraki ilk yıllarda basılmış olduğu düşünülebilir.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Debris & Formation". Wartburg College. http://mcsp.wartburg.edu/figura/170/debris_formation.pdf. Erişim tarihi: 2007-11-08. 
  2. ^ Mon Professeur, GRANDE ENCYCLOPÉDIE AUTODIDACTIQUE MODERNE ILLUSTRÉE, TOME PREMIER, Paris. Cilt 1, Sayfa 122
  3. ^ 1900'lü yılların başında (1910'dan az sonra) basılmış "Mon Professeur" adlı Fransızca ansiklopedideki değerlerdir.
  4. ^ Hasan Sadrettin Yalhı
  5. ^ MÉDAILLE D’OR Exposition Universelle, Bruxelles 1910