Thaler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
1525 Joachimsthaler Bohemya Krallığı'ndaki ilk thaler idi. Ön taraftaki resim St Joachim dir.
Ters tarafta Bohemya Aslanı ve Kral Ludovicus'un adı yazılıdır.

Thaler i yaklaşık dört yüz yıl boyunca Avrupa'da kullanılan bir gümüş sikke idi. Dolar ve Samoalı tālā adları thalerden gelir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Thaler ismi Bohemya Krallığı'nda (şimdi Çek Cumhuriyeti ) Joachimsthal kasabasında kullanılan Joachimsthaler isimli bir madeni paraın kısaltması olarak kullanılmıştır.

Etimolojik olarak Thal Almanca'da "vadi" anlamına geliyor. Thaler ise "vadiden" bir kişi veya bir şeydir. Çekçe tolar olarak yazılıyor. 1902 yazım reformundan sonra ise Almanca yazım taler olmuş.

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

15. yüzyılın sona erdiğinde Avrupa'daki madeni paraların içerdiği kıymetli maden miktarının savaş maliyetlerini karşılamak için sürekli azaltılmasından dolayı bu paraların değeri düşmüşdü. Groschen tipi madeni paraların gümüş içeriği bazı durumlarda yüzde beşin altına düşmüşdü. Baharat, porselen ve ipek ithalat ticaretin de madeni paranın değer kaybetmesinde katkısı vardı.

Joachimsthal'dan ilk Bohem thaleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1518 yılında guldiner denen para orta Avrupa'nın her yerine yayılmışdı. O zamanlar Macaristan ile birlikte Jagiellonian hanedanın II. Louis tarafından yönetilen Bohemya Krallığında Joachimsthaler adlı bir guldiner cıkmışdi. Joachimsthaler Schlick kontların St. Joachim Vadisi, Jáchymov (şimdi Çek Cumhuriyeti ) yakınındaki zengin bir kaynaktan çıkarılan gümüşden üretiliyordu. Meryem Ana'nın babası Joachim Bohemya aslanı ile birlikte sikkenin üzerinde tasvir edilmişdi. Gümüşün bulunduğu komşu vadilerde de benzer sikkeler çıktı. Bu gümüş paralar Almancada 'thaler' ve Çek dilinde 'tolar' olarak daha yaygın olarak tanınmaya başladı.

19. yüzyıl[değiştir | kaynağı değiştir]

1837 yılında Prusya thaleri güney Alman gulden parasının değerini bellirleyen bir para olmuşdu. Alman guldenin değeri ise 1.75 thaler idi. 1850'de neredeyse bütün Alman eyaletleri bu Thaler standardını kullanmaya başlamıştı.

1857'de Vereinsthaler birçok Alman devleti ve Habsburg İmparatorluğu tarafından kabul edildi. Vereinthaler 1871 yılına kadar Almanya'da ve 1867 yılına kadar kullanılıyordu, ancak 1908 yılında Alman İmparatorluğunda tedavülden kaldırıldı. Birinci Dünya Savaşı'nda Almanya yenildikden sonra enflasyonist dönemde bu eski paraların bir kısmı Almanya'da acil madeni para olarak kullanıldı.

Hollandalı daalder[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Hollanda'dan (New York) leeuwendaalder veya 'aslan doları' tüm On Üç Kolonilere yayıldı. Böylece leeuwendaalder Amerikan dolarının adaşı oldu.[1][2]

Hollandalı leeuwendaalder (Almanca Löwenthaler) bazı Alman ve İtalyan şehirlerde taklit edildi. Bu madeni paralar Romanya'da yayıldı. Romanyave Moldova'lı ley ve Bulgaristan'lı leva isimleri leeuwendaalder'dan gelir. [3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Production of the Leeuwendaalder". www.coins.nd.edu. 21 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "Lion Dollar – Introduction". www.coins.nd.edu. 1 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Online Etymology Dictionary". www.etymonline.com. 2 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.