Tenasüp

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Tenasüp, tezat olmayarak anlamca birbirine uygun birden fazla şeyi bir araya getirmektir.[1] Anlamca birbiri ile ilgili kelimeleri bir arada kul­lanmaktır. Karşıtlık ilgisi, bunun dışındadır.

"Müraat-ı nazir" adıyla da bilinen tenasüp, mânaca birbiriyle alâkalı kelimeleri bir arada kullanma sanatıdır. Tenasüp sanatında, anlamca ilgili sözcükler okuyucunun zihninde bir çağrışım, bir cisim oluştururlar. Tenasüp olması için mânaca alâkalı kelimeler arasında karşıtlık ilgisinin bulunmaması gerekir.

Divan edebiyatı şairleri, tenasüp sanatında türlü ilim terimlerini, mitoloji, tarih ve mesnevi kahramanlarını, hayvan, bitki ve çiçek adlarını bol bol kullanmışlardır.

Örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

«  Arı gibi her çiçekten bal alırsın

Benden selam söyle gül yüzlü yare
Yanakların olmuş gonca

Al karanfil takmış sümbül saçına »

Bu dizelerde "arı, bal, çiçek", "yanak, yüz", "gül, karanfil, sümbül, çiçek" anlamca ilişkili sözcüklerdir.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Muallim Naci (2017). "M. A. Yekta Saraç". Istılâhât-ı Edebiyye. Türk Dil Kurumu Yayınları. s. 125. [Tenasüb] Tezad suretinde olmayarak mana cihetiyle mütenasib olan iki veya daha ziyâde şeyi ibarede cem etmektir.