Temellük

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Temellük, "appropriation" kelimesinin basitçe Türkçeye çevirisi alma, çalma, maletmedir. Postmodern bir sanat tekniği ya da taktiği olarak degerlendirilmesinin yanında başlı başına bir sanat olarak da değerlendirilmektedir. Oldukça sorunlu bir kavramdır,[kaynak belirtilmeli] zira bu kavram üzerine kafa yormak için, müelliflik, orijinal, sahiplik üzerine de kafa yormak gerekmektedir ki hepsi birbirinden problemlidir.[kaynak belirtilmeli] Walter Benjamin'in Aura kavramına ("unique phemonenon of a distance however close it may be")[1] yeni bir açılım getirmiş, alınan, alıntılan üslübun ya da imajın varlığı aslın yokluğuna işaret eder. Sürekli bir ertelenme süreci söz konusudur ve bu hep geriye doğru giden bir süreçtir. Örneğin Sherrie Levine fotoğrafları insanı Edward Weston'a, onlar Praxiteles, Praxiteles ise sanatçısız klasik Yunan heykellerine götürmektedir. Bu durumda ne birinin ne de diğerinin orijinalliğinden bahsedilebilir. Dauglas Crimp'in dediği gibi "her resmin altında başka bir resim yatmaktadır".[2]

Temellük diğer bir adıyla maletme sanatı Dauglas Crimp'in kuratörlüğünde 1997'de açılan "Resimler"[3] adlı sergiyle sanat dünyasında tartışılan daha doğru bir tabirle göz ardı edilemeyen bir hâle geldi; postmodern bir taktik olarak da görülen maletme bu bağlamda da göz ardı edilemez oldu. Sergiye katılan sanatçıların yaptığı imgelerden imge yaratarak modernizmin orijinallik ve sanatçılık-yaratıcılık-birey üzerinden kurgulanan sahiplik mitini sorgulamaktı. Bu konudaki tartışmalar maletmenin Postmodern bir taktik olup olmadığı, bunun bir sanat olup olmadığının yanında bizzat maletmenin (appropriation) ne anlama geldiğine dair geniş bir yelpazeye dağıldı. Öte yandan New York kökenli bu sanat ya da sanat tavrı diyelim o kadar kısa bir sürede etkili oldu ki kısa bir süre sonra fotoğraf (photography) yerine yeniden fotoğraflamak (rephotography) gibi kavramlar doğdu.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 10 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2008. 
  2. ^ Crimp, Dauglas.(1993) On the Museum's Ruins, The MIT Press, Cambridge
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 12 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2008.