Telovani Kutsal Haç Kilisesi

Koordinatlar: 41°58′49.22″K 44°32′52.99″D / 41.9803389°K 44.5480528°D / 41.9803389; 44.5480528
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Telovani Kutsal Haç Kilisesi
თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
თელოვანის ჯვარპატიოსანი.jpg
Telovani Kutsal Haç Kilisesi
Temel bilgiler
Yer Ksovrisi, Mtsheta, Mtsheta-Mtianeti, Gürcistan
Koordinatlar 41°58′49.22″K 44°32′52.99″D / 41.9803389°K 44.5480528°D / 41.9803389; 44.5480528
Mimari
Mimari tür Trikonkhos

Telovani Kutsal Haç Kilisesi (Gürcüce: თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია) Doğu Gürcistan'ın Mtsheta-Mtianeti bölgesindeki Mtsheta belediyesinde konumlanmış bir 8-9. yüzyıl Gürcü Ortodoks kilisesidir. Kubbeli trikonç tasarımına sahip kilisenin sığınağının her iki tarafında pastoforium bulunmaktadır. İç kısımda, Kutsal Mendil'in en eski Gürcü tasvirlerinden biri de dahil olmak üzere, ağır hasarlı duvar resimleri bulunmaktadır. Kilise, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.[1]

Planı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kutsal Haç kilisesi (Cvarpatiosani), Mtsheta Belediyesindeki Ksovrisi köyünün yaklaşık 3 km doğusunda, günümüzde terk edilmiş Telovani yerleşim bölgesindedir.[2]

Trikonkhos planında yapılmış 9,7 × 10,5 m ölçülerindeki yapının, enine kolları sığınak ve batı kolundan daha dar ve alçaktır. Bu özelliği, yapıyı doğu-batı ekseninde biraz daha uzatır. Kilise çoğunlukla kaldırım taşından inşa edilmiştir; yontulmuş kireçtaşı ve traverten bloklar, önemli yapı elemanları ve dekorasyonda kullanılmıştır. Binaya, batı kolundaki dikdörtgen biçimli üç kapıdan erişilebilmektedir. Sığınağın çıkıntılı apsisi, çift apsisli pastoforium ile çevrelenmiştir. Dikdörtgen dikmeden kubbe dairesine geçiş, tonoz bingi aracılığıyla gerçekleştirilir. Kubbenin tamburu sekizgendir, dört pencereyle delinmiş ve dekoratif kemerlerle süslenmiştir. Hem dış, hem de iç duvarlar sıvalanmıştır. Kilise büyük ölçüde onarılmış, ve 18. yüzyılda batı duvarına bir çan kulesi eklenmiştir. Sistematik restorasyon 1952 ve 1954 yılları arasında gerçekleşmiştir.[2] 2007 yılında tekrar bir restorasyon çalışması yapılmıştır.

Kilisenin içi, 9-10. yüzyıldan kalma fresk parçalarına ev sahipliği yapmaktadır. Apsis penceresinin üstünde bulunan, "Tanrı'nın Kutsal Yüzü" olarak etiketlenmiş ve Havarilerle çevrelenmiş Kutsal Mendil freski de dahil olmak üzere, freskler ağır hasar görmüştür. Abgar Efsanesinden etkilenerek yapıldığı düşünülen fresk, takip eden yüzyıllarda Gürcistan'daki Kutsal Mendil tasvirlerini etkilemiş olabilir.[3][4]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "List of Immovable Cultural Monuments" (PDF) (Gürcüce). National Agency for Cultural Heritage Preservation of Georgia. 12 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Temmuz 2019. 
  2. ^ a b Dolidze, V; Kintsurashvili, S; Sidamonidze, U; Tskitishvili, G, (Edl.) (1990). საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5 [Historical and cultural monuments of Georgia: Summa, vol. 5] (Gürcüce). Tiflis: Metsniereba. ss. 316-318. 
  3. ^ Skhirtladze, Zaza (1999). "Under the Sign of the Triumph of Holy Cross: Telovani Church Original Decoration and Its Iconographic Programme". Cahiers archéologiques. Cilt 47. ss. 101-118. 
  4. ^ Nicolotti, Andrea (2014). From the Mandylion of Edessa to the Shroud of Turin: the metamorphosis and manipulation of a legend. Brill. ISBN 9789004278523.