Suruç
 | Bu maddedeki bilgilerin doğrulanabilmesi için ek kaynaklar gerekli. (Mayıs 2020) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin) |
 | Bu madde, Vikipedi biçem el kitabına uygun değildir. (Temmuz 2011) |
| Suruç | |
|---|---|
 Suruç belediye binası | |
 Suruç'un Şanlıurfa'daki konumu | |
 İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Şanlıurfa |
| Coğrafi bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Adem Balkanlıoğlu |
| • Belediye başkanı | Ayten Kaya (DEM Parti) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 735.19 km² |
| Rakım | 537 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 104.302 |
| • Kır | - |
| • Şehir | 102.944 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| ISO 3166 kodu | TR-63 |
| Posta kodu | 63800 |
| İl alan kodu | 414 |
| İl plaka kodu | 63 |
Suruç, Şanlıurfa ilinin bir ilçesidir. Suruç, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (Orta Fırat Bölümü), Şanlıurfa ilinin 46 km güney batısında yer almaktadır. Suriye ile sınır teşkil eden demir yolu üzerindeki Mürşitpınar Sınır Kapısına 10 km uzaklıkta ve Gaziantep-Şanlıurfa kara yoluna 6 km uzaklıktadır.[kaynak belirtilmeli]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Suruç, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (Orta Fırat Bölümü), Şanlıurfa ilinin 46 km güney batısında yer alıyor. Suriye ile sınır teşkil eden demiryolu üzerindeki Mürşitpınar Sınır Kapısına 10 km uzaklıkta ve Gaziantep-Şanlıurfa kara yoluna 6 km uzaklıktadır.[kaynak belirtilmeli]
Etimoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynaklarda Seruğ olarak geçen bu şehrin İbrahim Peygamber ile çok yakın ilişkisi vardır. İbrahim Peygamber'in babası Azer, dedesi Nahor'un babası Seruğ'dur. Tarihte adı Seruğ olan bu ilçe ile İbrahim Peygamberin atası Seruğ aynı adı taşımaktadır. Seruç, bu ilçenin asıl adıdır. Bu yöre, eskiden beri cins at yetiştiriciliği ile meşhurdur. Atların eğeri ile uğraşan ve imal eden kişilere “saraç” denilmektedir. Suruç, bu kelimenin çoğulu olup, ilçenin isminin bu kelimeden geldiği tahmin edilmekte; saraçlar anlamında, Suruç olarak söylenegelmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]İlkçağın Osrohne ülkesinin şehirlerinden, Anthemuzia veya Batnea'nın yerine geçtiği Matf Sununh; İpek Şehri'dir. Bir zamanlar, oradaki ileri ziraatın eseri olarak ipekçiliğin çok geliştiği ve sanayinin kurulduğu şehir, bugünün Suruç'udur.[kaynak belirtilmeli]
MÖ Asya’dan göç eden Sümerler, Mezopotamya’da medeniyet kurmuşlardır. Sümerler ve Akadlar, Saruğ Ova’sında Suruç ilçesini "Batna" ismi ile anmışlardır. Daha sonra ve Asurlular, Sümerler ve Akadlar'ı ortadan kaldırarak, Suruç'u, “Tepartip” adıyla Birecik İlçesi'ne bağlamışlardır. Sümerler Mezopotamya'da hakimiyetlerini sürdürürken, Mısır'a akın eden Kiksos geçici bir zaman için buraya yerleşmişlerdir. Roma İmparatoru Büyük Konstantin MS 35 yılında öteki ilçelerle birlikte Suruç'u da Şanlıurfa İline bağlamıştır. Aradan hayli zaman geçtikten sonra Suruç, bu defa da Kudüs Krallığı'na bağlanmıştır. Tarihi eski çağlardan beri bilinen Suruç ilçesini, Romalılardan, İyat Bin Ganem, barış yoluyla almış ve Abbasilere bağlamıştır (MS 639).[kaynak belirtilmeli]
Çok eski olan bu şehrin yakınında, siyah taş üzerine yapılmış 1 metre eninde, 2 m uzunluğunda 2 adet aslan heykeli bulunmaktadır. Heykellerin bugün bulunduğu yer, Suruç'a 15 km uzaklıkta olan ve hâlen Suriye Sınırları içerisinde kalan Rıslantaş Köyü'dür. Ziyaret Köyü'nde meftun bulunan Şeyh Mesleme Bin Name Hicri 466 yılında Suruç'u, haçlılardan kurtarmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Suruç, MS 1095'te Artuk Beyliğinden Sokman'ın eline geçmiş ise de, 6 yıl sonra Urfa Kontu I.Bolvadin'in egemenliği altına girmiştir. M.S. 1090'da Urfa Haçlı Kontu'na (Kudüs Krallığı'na) bağlanmıştır. I. İmadeddin Zengi, 1127 yılında Suruç'u, haçlılardan geri almıştır. Suruç, Timur'un istilasına da uğramıştır. Bölge halkı, istilaya karşı koyduğundan burası Moğollarca yakılıp yıkılmıştır. Kudüs Seferi'ne çıkan Yavuz Sultan Selim 1517 yılında, Suruç'u Osmanlı topraklarına katmıştır. Osmanlı İmparatorluğu döneminde, Halep Vilayetinin Urfa Sancağı'na bağlı bir kasaba durumunda olan Suruç, 1918'de İngilizlerin, 1919'da da Fransızların istilasına uğramıştır. Fakat; Suruç halkı, büyük bir millî mücadele örneği göstererek tarihi şehrini 11 Nisan 1923'te düşmandan kurtarmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Suruç, Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte, 1923 yılında ilçe olmuş ve Şanlıurfa iline bağlanmıştır.
Tarım
[değiştir | kaynağı değiştir]İlçe ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Yetiştirilen tarımsal ürünlerin başında, buğday, arpa, pamuk, mısır, mercimek ve üzüm gelmektedir. Az miktarda da Antep fıstığı, zeytin, susam, nohut ve erik yetiştirilmektedir. Hayvancılıkta küçükbaş hayvan yetiştirilir. Büyükbaş hayvancılık sadece aileye yönelik yapılmaktadır.Yarış atı yetiştiriciliği de yapılmaktadır.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1927[1] | 18.632 | 1.551 | 17.081 |
| 1935[2] | 21.547 | 2.427 | 19.120 |
| 1940[3] | 25.152 | 3.142 | 22.010 |
| 1945[4] | 27.044 | 3.632 | 23.412 |
| 1950[5] | 30.022 | 4.214 | 25.808 |
| 1955[6] | 35.014 | 5.993 | 29.021 |
| 1960[7] | 38.657 | 6.800 | 31.857 |
| 1965[8] | 42.206 | 9.015 | 33.191 |
| 1970[9] | 53.158 | 15.033 | 38.125 |
| 1975[10] | 58.214 | 20.395 | 37.819 |
| 1980[11] | 50.664 | 18.892 | 31.772 |
| 1985[12] | 69.425 | 25.660 | 43.765 |
| 1990[13] | 80.202 | 39.905 | 40.297 |
| 2000[14] | 82.247 | 44.421 | 37.826 |
| 2007[15] | 102.667 | 64.765 | 37.902 |
| 2008[16] | 102.109 | 57.878 | 44.231 |
| 2009[17] | 100.831 | 55.780 | 45.051 |
| 2010[18] | 100.082 | 55.600 | 44.482 |
| 2011[19] | 100.912 | 56.083 | 44.829 |
| 2012[20] | 101.351 | 56.963 | 44.388 |
| 2013[21] | 101.366 | 101.366 | veri yok |
| 2014[22] | 102.164 | 102.164 | veri yok |
| 2015[23] | 101.964 | 101.964 | veri yok |
| 2016[23] | 102.356 | 102.356 | veri yok |
| 2017[23] | 102.237 | 102.237 | veri yok |
| 2018[23] | 104.302 | 104.302 | veri yok |
| 2019[23] | 102.265 | 102.265 | veri yok |
| 2020[23] | 102.944 | 102.944 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Yerel yönetim
[değiştir | kaynağı değiştir]Eylül 2016'da "PKK-KCK'ya yardım ve destek verdiği gerekçesiyle hakkında tutuklama kararı olan ve 12 Şubat tarihinde de görevden uzaklaştırılan belediye başkanı Orhan Şansal'ın yerine 1 Eylül 2016 tarihinde yürürlüğe giren 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca vali yardımcısı Tarık Açıkgöz atanmıştı.[24] 31 Mart 2019 Yerel Seçimlerinde HDP'li Hatice Çevik seçildi.[25]
Kasım 2019'da Şanlıurfa Valiliği, hakkındaki terör soruşturması kapsamında "Silahlı terör örgütüne üye olma ve terör örgütü propagandası yapmak" suçlarından gözaltına alınan HDP'li Belediye Başkanı Hatice Çevik'in yerine Suruç Kaymakamı Kenan Aktaş'ın görevlendirdi.[26]
Eski belediye başkanları
[değiştir | kaynağı değiştir]| Seçim | İsim | Parti | |
|---|---|---|---|
| 1963 | Mehmet Kılıç | Cumhuriyet Halk Partisi | |
| 1968 | |||
| 1973 | |||
| 1977 | Reşat Kılıç | ||
| 1984 | Mehmet Vahdettin Yüksel | Milliyetçi Demokrasi Partisi | |
| 1989 | Abdurrezak Yavuz | Doğru Yol Partisi | |
| 1994 | Şükrü Yüksel | ||
| 1999 | Nahsan Ercan | Halkın Demokrasi Partisi | |
| 2004 | Ethem Şahin | Sosyaldemokrat Halk Partisi | |
| 2009 | Demokratik Toplum Partisi | ||
| 2014 | Orhan Şansal | Barış ve Demokrasi Partisi | |
| 2019 | Hatice Çevik | Halkların Demokratik Partisi | |
| 2024 | Ayten Kaya | Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi | |
Görev yapmış kaymakamlar
[değiştir | kaynağı değiştir]| Sıra | İsim | Görev yılları | Not |
|---|---|---|---|
| 1 | Rıfat Kökel | 1936 - 1939 | |
| 2 | Ali Fehmi Kayar | 1939 - 1941 | |
| 3 | Nafi Akınay | 1941 - 1943 | |
| 4 | Arif Oya | 1943 - 1945 | |
| 5 | Halim Sait Öztaş | 1946 | |
| 6 | Sebehattin Esen | 1947 - 1950 | |
| 7 | Orhan Zaim | 1950 | |
| 8 | Bedrettin Oğuz | 1951 | |
| 9 | Celal Tiryakioğlu | 1951 - 1952 | |
| 10 | Hikmet Özdensoy | 1952 - 1953 | |
| 11 | Osman Erdemli | 1953 - 1954 | |
| 12 | Ahmet Harhan | 1954 | |
| 13 | Reşit Yalın | 1955 | |
| 14 | Tahsin Türütoğlu | 1955 - 1958 | |
| 15 | Ahmet Sivaslıgil | 1958 - 1960 | |
| 16 | Mustafa Uygur | 1960 - 1962 | |
| 17 | Emin Sıralı | 1962 - 1963 | |
| 18 | A. Nuri Kadıköylü | 1963 - 1965 | |
| 19 | Osman Nuri Uğurel | 1965 - 1967 | |
| 20 | Aydın Özakan | 1967 - 1969 | |
| 21 | Ümmet Önalan | 1969 - 1972 | |
| 22 | M. Efnan Özbulğur | 1972 - 1976 | |
| 23 | Erol Çakır | 1976 - 1978 | |
| 24 | Ümit Oltulu | 1978 - 1979 | |
| 25 | Muzaffer Dilek | 1980 - 1982 | |
| 26 | Muammer Kutlu | 1982 - 1984 | |
| 27 | Mustafa Karabacak | 1984 - 1986 | |
| 28 | Hasan Karakaş | 1986 - 1988 | |
| 29 | Mustafa Esen | 1988 - 1990 | |
| 30 | Ahmet Görücü | 1990 - 1992 | |
| 31 | Cengiz Cantürk | 1992 - 1994 | |
| 32 | Ahmet Altıparmak | 1994 - 1997 | |
| 33 | Saim Parlak | 1997 - 1999 | |
| 34 | Ertuğrul Kılıç | 1999 - 2002 | |
| 35 | Mahmut Nedim Tuncer | 2002 - 2005 | |
| 36 | Avni Oral | 2005 - 2006 | |
| 37 | Muhittin Pamuk | 2006 - 2009 | |
| 38 | Mehmet Sinan Yıldız | 2009 - 2010 | |
| 39 | Alpaslan Yılmaz | 2010 - 2011 | |
| 40 | Ferhat Burakgazi | 2011 | Kaymakam V. |
| 41 | Dr. Fatih Akbulut | 2011 - 2012 | |
| 42 | Oğuz Şenlik | 2013 | Kaymakam V. |
| 43 | Abdullah Çiftçi | 2013 - 2016 | |
| 44 | Tarık Açıkgöz | 2016 | Kaymakam V. |
| 45 | Ferhat Sinanoğlu | 2016 - 2018 | |
| 46 | Tarık Açıkgöz | 2018 - 2019 | |
| 47 | Kenan Aktaş | 2019 - 2023 | |
| 48 | İbrahim Güneş | 2023 - 2024 | |
| 49 | Ahmet Fatih Sungur | 2024 | Kaymakam V. |
| 50 | Adem Balkanlıoğlu | 2024 - günümüz | |
| Kaynak:[27] | |||
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ^ . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Suruç Nüfusu - Şanlıurfa". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
- "Şanlıurfa Suruç Nüfusu". nufusune.com.
- ^ "28 belediyeye kayyum atandı" 12 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Birgün. 11 Eylül 2016. En son 11 Eylül 2016 tarihinde erişildi.
- ^ "Şanlıurfa Suruç Seçim Sonuçları - 31 Mart 2019 Yerel Seçimleri". 26 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2021.
- ^ "Suruç Belediyesi'ne kayyum atandı - Sputnik Türkiye". 16 Kasım 2019. 16 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2021.
- ^ "Suruç Kaymakamlığı - Görev Yapmış Kaymakamlar". www.suruc.gov.tr. Erişim tarihi: 22 Ekim 2025.