Sembolik mantık

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Sembolik Mantık kavramının anlaşılması için öncelikle önermenin açıklanması gerekir. Önerme; bir yargı belirten, doğru veya yanlış olan cümlelere denir. Örneğin; "Ankara, Türkiye'nin güneyindedir." cümlesi bir önermedir ve bu önerme yanlıştır. "1 Ocak, yeni bir yılın başlangıcıdır." önermesi ise doğru bir önermedir. Önermeler mantığında basit önermeler p, q, r, s, t, v, z, ... gibi önerme sembolleriyle gösterilir.

Önerme eklemlerinin sembolik mantıkta kullanımı aşağıdaki tablodaki gibidir.

Önerme metni Sembolü Kullanımı Örnek önerme Mantıkta kullanımı
Değil ~

'

değil Ali öğrenci değildir. ~p

p'

ve Ali ve Mehmet öğrencidir. p∧q
veya Ali veya Mehmet gelecektir. p∨q
ya da Ali ya da Mehmet gelir. pq
Koşullu önerme ise Ali gelir ise haberim olsun. p⇒q
İki yönlü koşullu önerme ancak ve ancak Ancak ve ancak çalışırsa başarır. p⇔q

Değil: Olumlu bir önermeyi olumsuz hale, olumsuz bir önermeyi ise olumlu hale getirir.

  • Mehmet öğrencidir. (q)
  • Mehmet öğrenci değildir. (~q)

Önerme iki defa değillenirse tekrar kendine döner. Yani ~[~(p)]=p

Ve (∧): İki basit önermenin "ve" ile bağlanmasıyla oluşan önermedir. Önermenin doğruluğu, önermeyi oluşturan bütün bileşenlerin aynı anda doğru olmasına bağlıdır.

Veya (∨): İki basit önermenin "veya" ile bağlanmasıyla oluşan önermedir. Bu önermenin doğru olabilmesi için, önermelerden en az bir tanesinin doğru olması yeterdir.

Ya Da (): İki basit önermenin "ya da" ile bağlanmasıyla oluşan önermedir. Bu önermenin doğru olabilmesi için, önermelerden sadece 1 tanesi doğru olmalıdır.

İse (⇒): İki basit önermenin "ise" ile bağlanmasıyla oluşan ekleme koşul önermesi denir.Koşul önermesinde ön bileşen doğru, sonraki bileşen yanlış değer almışsa bileşik önerme yanlış değer alır. Diğer durumlarda önerme doğru değer alır.

Ancak ve ancak (⇔): İki basit önerme "ancak ve ancak ... ise" ile birleştirilmişse, ortaya çıkan bileşik önermeye karşılıklı koşul önermesi adı verilir. Bu önerme türünde, bileşenlerin hepsi de aynı değeri almışsa önerme doğru, diğer hallerde yanlıştır. Dolayısıyla, karşılıklı koşul ekleminin doğru olabilmesi için, bileşenlerden ikisi de doğru ya da ikisi de yanlış olmalıdır.

Önermelerin doğruluk değeri D ve Y harfleri, 1 ve 0 sayıları ile belirtilir. Önerme doğru ise doğruluk değeri D veya 1, yanlış ise doğruluk değeri Y veya 0 olur. Bu önerme çeşileri tek yargı belirttiği için basit önermedir. Bileşik önermeler iki veya daha çok yargıyı birleştiren önermelerdir. Bu önermelerdeki yargılar mantık eklemleri -ise, ve, veya, ya da, ancak ve ancak- ile birbirine bağlanır. Örneğin; "Ali öğretmen veya öğrencidir." Bu cümlede "Ali öğretmendir." ifadesi ile "Ali öğrencidir." önermeleri "veya" eklemi ile birbirine bağlanmıştır.

n sayıda önermenin adet ihtimali vardır.

Aşağıdaki tabloda (p∧q)' ∧ [r'∨(p∧q)] ⇒ r önermesinin ihtimalleri bulunmuştur.

Önerme Tablosu
p q r r' p∧q (p∧q)' r'∨(p∧q) (p∧q)' ∧ [r'∨(p∧q)] (p∧q)' ∧ [r'∨(p∧q)] ⇒ r
1 1 1 0 1 0 1 0 1
1 1 0 1 1 0 1 0 1
1 0 1 0 0 1 0 0 1
1 0 0 1 0 1 1 1 0
0 1 1 0 0 1 0 0 1
0 1 0 1 0 1 1 1 0
0 0 1 0 0 1 0 0 1
0 0 0 1 0 1 1 1 0

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]