Refah (şehir)
| Refah رفح | |
|---|---|
 .jpg) .jpg) .jpg)  Gazze Savaşı sırasında, İsrail'in Gazze Şeridi bombardımanı sonrasında şehrin görüntüsü | |
 Mısır sınırında yer alan Refah şehri | |
Koordinatlar: 31°17′19″K 34°15′07″D / 31.28861°K 34.25194°D | |
| Ülke |  Filistin |
| Valilik | Refah Valiliği |
| Kontrol |  İsrail |
| İdare | |
| • Tür | Şehir |
| • Başkan | Ahmed Al-Sufi |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 64 km² |
| Nüfus (2017) | |
| • Toplam | 171.899 |
| • Yoğunluk | 2.700/km² |
Refah (Arapça: رفح, romanize: Rafaḥ, Arapça telaffuz: [rafaħ]), Filistin'in Gazze Şeridi'nin güneyinde yer alan ve Refah Valiliği'nin merkezi olan, büyük ölçüde yıkılmış ve nüfusu ciddi biçimde azalmış bir şehirdir.[1][2] Gazze şehrinin yaklaşık 30 kilometre (19 mi) güneybatısında bulunan Refah'ın 2017 yılı itibarıyla nüfusu 171.889'dur. Gazze Savaşı sırasında, Gazze ve Han Yunus'tan yaklaşık 1,4 milyon kişi yerinden edilerek Refah'a sığındı.[3] Nisan 2025 itibarıyla şehrin büyük bir bölümü İsrail Ordusu tarafından harap edildi ve kalan alanlar İsrail kontrolüne girdi.[4]
Refah, 1948 Arap-İsrail Savaşı'nın ardından Mısır yönetimine girdi ve İsrail sınırları içinde kalan topraklardan kaçan ya da sürülen Filistinliler için mülteci kampları kuruldu. 1956'daki Süveyş Krizi sırasında İsrail Savunma Kuvvetleri, Refah Katliamı olarak bilinen olayda 111 mülteciyi öldürdü. 1967'deki Altı Gün Savaşı sırasında İsrail güçleri, Sina Yarımadası ve Gazze Şeridi'ni Mısır'dan alarak yeniden işgal etti; aynı yıl Refah'ta 144 evi buldozerlerle yıkarak 23 Filistinlinin ölümüne neden oldu. Refah, İsrail'in 1982'de Sina Yarımadası'ndan tamamen çekilmesinin ardından Gazze ve Mısır olmak üzere ikiye bölündü; dikenli tellerle ayrılan bu sınır, ailelerin parçalanmasına yol açtı.[5] 2000 yılından itibaren şehrin merkez bölgesi İsrail tarafından büyük ölçüde yıkıldı, 2010'lu yıllardan itibaren ise geniş bir tampon bölge oluşturmak amacıyla Mısır tarafından da benzer yıkımlar gerçekleştirildi.
Refah, Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki tek geçiş noktası olan Refah Sınır Kapısı'na ev sahipliği yapmaktadır. Gazze'nin tek havalimanı olan Yaser Arafat Uluslararası Havalimanı ise kentin hemen güneyinde yer almakta olup 1998 ile 2001 yılları arasında faaliyet gösterdi, daha sonra İsrail Savunma Kuvvetleri tarafından bombalanarak ve buldozerlerle yıkılarak kullanılamaz hâle getirildi.[6][7]
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Gazze Savaşı
[değiştir | kaynağı değiştir].png)
Refah, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin Gazze Savaşı sırasındaki operasyonları boyunca sivillerin yönlendirildiği ve zorla yerinden edildiği başlıca bölgelerden biri oldu. İsrail hükûmeti, Gazze'nin güney yarısını "güvenli bölge" olarak ilan etmiş olsa da, bölgede yoğun bombardıman devam etti. The New York Times tarafından yapılan bir incelemeye göre, 21 Aralık 2023 itibarıyla en az 200 kez 2.000 poundluk bombalar kullanıldı.[8]
Refah, Şubat 2024 itibarıyla Gazze nüfusunun yaklaşık üçte ikisine karşılık gelen 1,4 milyon kişinin zorla yerinden edilerek sığındığı başlıca bölge hâline geldi; İsrail Savunma Kuvvetleri ise şehre girme niyetini açıkladı. Olası bir kara harekâtının kitlesel sivil kayıplara yol açabileceği yönündeki uyarılar artarken, António Guterres bunun "zaten ağır olan insani krizi katlanarak büyüteceğini ve öngörülemeyen bölgesel sonuçlar doğuracağını" belirtti.[9] 9 Şubat'ta Binyamin Netanyahu, Refah'a yönelik bir saldırı öncesinde sivillerin tahliyesi için bir plan hazırlanması talimatını verdi. Şehir, Hamas kontrolünde kalan Gazze'deki son büyük yerleşim merkezi olarak görülmekte ve örgütün tamamen ortadan kaldırılmasının, Refah'taki dört tabur varlığını sürdürdükçe mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.[10] Kara harekâtı öncesinde İsrail, Refah'a yönelik hava saldırılarını yoğunlaştırdı; 11 Şubat'taki bombardımanlarda 44'ten fazla kişi hayatını kaybetti. Netanyahu, “Bunu yapacağız… Zafer yakında” sözleriyle kara harekâtı planını sürdürdü.[11]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Harsson, Nir; Michaeli, Yarden; Scharf, Avi (12 Haziran 2025). "Rafah Is Gone. Razed to the Ground. And It's Not the Only City Wiped Out by the Israeli Army". Haaretz (İngilizce). 14 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2026.
- ↑ "Gaza-based firm to build UAE-funded Rafah housing compound". The Jerusalem Post (İngilizce). 25 Şubat 2026. ISSN 0792-822X. 1 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2026.
Reuters'ın elde ettiği bir plan haritasına göre, bu tesis Gazze'nin güney ucundaki Rafah yakınlarında inşa edilecek; bu bölge, Hamas ile yaşanan savaş sırasında İsrail güçleri tarafından boşaltılmış ve yıkılmıştı.
- ↑ "Gaza: Israel's military operation in Rafah would be fatal for displaced civilians and humanitarian aid". Norwegian Refugee Council (İngilizce). 8 Şubat 2024. 8 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2024.
- ↑ Granados, Samuel; Toler, Aric; Boxerman, Aaron (15 Mayıs 2025). "Gazans Once Escaped To Rafah. Now Israel Is Razing It". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 16 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025.
- ↑ Kliot, Nurit (1995). Schofield, Clive (Ed.). The Evolution of the Egypt-Israel Boundary: From Colonial Foundations to Peaceful Borders (PDF). Boundary and Territory Briefing. 1. International Boundaries Research Unit, Department of Geography, University of Durham. ss. 3, 9, 18. ISBN 1-897643-17-9. 5 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2023 – www.durham.ac.uk vasıtasıyla.
- ↑ "Grounded in Gaza, but hoping to fly again". NBC News (İngilizce). 19 Mayıs 2005. 2 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2024.
- ↑ "ICAO Council Adopts Resolution Strongly Condemning the Destruction of Gaza International Airport" (PDF) (İngilizce). 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2024.
- ↑ Stein, Robin; Willis, Haley; Jhaveri, Ishaan; Miller, Danielle; Byrd, Aaron; Reneau, Natalie (22 Aralık 2023). "A Times Investigation Tracked Israel's Use of One of Its Most Destructive Bombs in South Gaza". The New York Times. ISSN 0362-4331. 7 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2024.
- ↑ "UN chief warns of 'age of chaos' as Security Council divided on Gaza". Al Jazeera (İngilizce). 7 Şubat 2024. 8 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2024.
- ↑ Tal, Amir; Krever, Mick (9 Şubat 2024). "Netanyahu directs Israeli military to draw up plan to evacuate more than one million people from Rafah as offensive looms". CNN. 9 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2024.
- ↑ "Gaza mediators and others warn Israel of disaster if it launches a ground invasion on crowded Rafah". CTVNews (İngilizce). 10 Şubat 2024. 16 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2024.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East22 Kasım 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Rafah Today, pictures by Palestinian journalist Mohammed Omer1 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Rafah Smuggling Tunnels
- Rafah Pundits: Rafah Focused Blog
- Raising Yousuf27 Mart 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Blog by Laila el-Hadad who is a reporter for Aljazeera living in Gaza
- Reports from Rafah
- Interview with Hip Hop Artist Michael Franti14 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Reporting from Rafah.
- Part A Part B Satellite photos comparing 2001 to 2004.
- Razing Rafah: Mass Home Demolitions in the Gaza Strip20 Ekim 2004 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Human Rights Watch
- The Olympia-Rafah Sister City Project - The organization started by people in the communities of Rafah, Gaza, and Olympia, WA
- The Madison-Rafah Sister City Project6 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - A sistering project connecting the communities of Rafah, Gaza, and Madison, WI
