Pusuda

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Pusuda
Cahit Atay Pusuda Oyun 1961.jpg
Cahit Atay'ın "Pusuda" adlı oyununun Bilgi Yayınevi'nden çıkan baskısı
Yazar Cahit Atay
Ülke Türkiye Türkiye
Dil Türkçe
Konu Komedi
Tür Tiyatro
Yayım 1962 1. basım (Ankara Halkevi Yayını)
1966 2. Basım (Bilgi Yayınevi)
Yayımcı Ankara Halkevi Yayını
Bilgi Yayınevi
Sayfa 48
Tiyatro dizisi-8 (Bilgi Yay. kitap serisi-17) serisi

Pusuda, Cahit Atay'ın 1961 yılında yazdığı komedi tarzında tek perdelik tiyatro oyunudur.

1962 yılında Ankara Halkevi yayınlarından kitap olarak çıkan oyun ilk kez 1961-1962 tiyatro sezonunda Ankara Devlet Tiyatrosu'nun Oda Tiyatrosu sahnesinde oynanmıştır. Sadece üç oyuncunun rol aldığı çok kısa bir oyun olduğu için Samuel Beckett'in Son Band adlı oyunuyla birlikte aynı sahneyi paylaşmıştır.

Asuman Korad'ın sahneye koyduğu bu ilk temsilde rolleri Coşkun Kara, Ahmet Demirel ve Mustafa Yalçın paylaşmışlardır. Konusunu Anadolu kırsalından alan bu komedinin yazarının ilk eseri Pervaneler'in konusu Fransa'da geçmekteydi. Atay kitabın ön sözünde, bu ikinci eserinin konusunu çevresinden gelen "Bizden olsun" baskısı üzerine tereddüt ederek de olsa Anadolu'dan seçtiğini ama buna pişman olmadığını yazmıştır. Ona göre tiyatro evrenseldi ve tek sorunu insandı, sizdeni-bizdeni yoktu. Oyunun çok tutması üzerine 1966 tarihinde Ankara'da Bilgi Yayınevi kitabın ikinci baskısını da yapmıştı. Bu kitabın arka kapağında belirtildiğine göre "Pusuda" en çok oynanan Türk oyunu niteliğini kazanmış ve diğer yazarların da köy sorunlarına eğilmelerine yol açmıştı.[1]

1977 yılında oyunun televizyona uyarlanmış bir versiyonu TRT tarafından yayınlanmıştır[2].

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Kasabanın okumuş yazmış delikanlısı Yaşar, şehirden doğduğu kasabaya dönmektedir. Ancak onun dönüşü kasabanın ağası Yılanoğlu'nun işine gelmemektedir, çünkü o da Yaşar'ın sevdiği kıza göz koymuştur. Bu nedenle Yaşar'ın ortadan kalkmasını istemektedir. Göz koyduğu kızı sevdiği gence kaptırmamak için kasabanın safı bostancı Dursun'u kandırır ve Yaşar'ı öldürmesi için ikna eder. Dursun hiçbir zaman adam yerine konmamış saf bir “maraba”dır. Dursun, Yılanoğlu'nun dolduruşuyla kırsal bir alanda "pusu"ya yatar ve elinde tüfeğiyle Yaşar'ı beklemeye başlar. Ancak işler Yılanoğlu'nun düşündüğü gibi yürümez ve Yaşar'a doğrululmuş silah bir anda kendisine döner. Cehaletin kurbanı olmuştur.

Tarzı[değiştir | kaynağı değiştir]

Cahit Atay oyunlarının konularını genellikle köy ve kasaba insanlarının hayatından alırken toplumun aksayan yanlarını, yanlış ve bağnaz gelenek görenekleri yeren bir tarzı izler. Ağa-köylü ilişkisinde ağaların yanlış tutumları eleştirir. Bu oyunlardaki ağalar, köylünün elindekini avucundakini alan, kötü niyetli, köylüye eziyet eden, bunu yaparken de devletin gücünü kendi yanına almış kişiler olarak resmedilirler. Henüz bilinçlenmemiş olan köylü ise yapılan baskıya ve sömürüye karşı koymayı pek akıl edemez. Ağa-köylü-aydın üçlüsünün sorunlarının işlendiği "Pusuda" oyununda da suç kavramının yöresel koşullar çerçevesinde nasıl bir kahramanlık hevesi doğurabileceğinin ipuçları verilirken insanların bilinçsizce yaşamak zorunda bırakılmaları, ezilmeleri ve sömürmeleri konu alınıyor. Mizah ve hüznün bir arada işlendiği, hem düşündüren hem de güldüren bu oyununda da diğerlerinde olduğu gibi pürüssüz ve sağlam bir anlatım ve çarpıcı bir kurgu kullanmıştır.

Ankara Devlet Tiyatrosu temsili[değiştir | kaynağı değiştir]

"Pusuda", ilk kez 1961-1962 tiyatro sezonunda Ankara Devlet Tiyatrosu'nun Oda Tiyatrosu sahnesinde oynanmıştır. Bu temsildeki kadro şöyleydi:

Teknik kadro[değiştir | kaynağı değiştir]

Sahneye koyan Asuman Korad
Dekor Hüseyin Mumcu
Işık İhsan Marmanlı
Kondüit Saffet Onur

Oyuncu dağılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyuncu Rolü
Coşkun Kara Yılanoğlu
Ahmet Demirel Dursun
Mustafa Yalçın Yaşar

TV uyarlaması[değiştir | kaynağı değiştir]

1977 yılında TRT televizyonundan yayına verilen ve yine "Pusuda" adını taşıyan uyarlamada ise rol dağılımı şöyleydi:

Oyuncu Rolü
Süha Tuna Yılanoğlu
Bozkurt Kuruç Bostancı Dursun
Aykut Sözeri Yaşar

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Atay, Cahit (1966). Pusuda. Bilgi Kitabevi. 
  2. ^ "Pusuda (TV 1977)" (İngilizce). IMDb. 11 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2010.