İçeriğe atla

Parmaklıklar Arkasında

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Parmaklıklar Arkasında
Cool Hand Luke
"Parmaklıklar Arkasında" (Cool Hand Luke) filminin özgün sinema afişi
YönetmenStuart Rosenberg
YapımcıGordon Carroll
SenaristFrank Pierson
Donn Pearce (roman)
OyuncularPaul Newman
George Kennedy
Strother Martin
MüzikLalo Schifrin
Görüntü yönetmeniConrad L. Hall
KurguSam O'Steen
StüdyoJalem Productions
Warner Bros. Pictures
DağıtıcıWarner Bros. Pictures
CinsiSinema filmi
TürüDram, suç
RenkRenkli (Technicolor)
Yapım yılı1967
Çıkış tarih(ler)i1 Kasım 1967, ABD
1969, Türkiye
Süre126 dakika
ÜlkeAmerika Birleşik Devletleri ABD
Dilİngilizce
Diğer adlarıParmaklıklar Arkasında (Türkiye)
Luke la Main Froide (Fransa)
Nick mano Fredda (İtalya)
La Leyenda del İndomable(İspanya)
Der Unbeugsame(Almanya)

Parmaklıklar Arkasında (İngilizce özgün başlığı: Cool Hand Luke), 1967 ABD yapımı, bir hapishanede geçen, macera türünde bir sinema filmidir. Film, Paul Newman’ın canlandırdığı İkinci Dünya Savaşı gazisi Luke Jackson’ın hikâyesini anlatır. Özel mülke zarar verme suçundan hapis cezasına çarptırılan Jackson, hapishanede acımasız gardiyanlara karşı başkaldırmaya çalışır ve bu tavrı sayesinde diğer mahkûmların saygısını kazanır. Başarısız bir kaçış girişiminin ardından Jackson bir deneme daha yapar. Film, senaryoya da katkıda bulunan Donn Pearce'ın bir romanından uyarlanmıştır.

Film, Türkiye'de 1969 yılında gösterime girdi.

Senaryosunu Donn Pearce'ın 1965 tarihli aynı adlı kendi romanından Frank Pierson'la birlikte uyarlayıp yazdıkları filmi Stuart Rosenberg yönetmiştir. Kendi de bir zamanlar kalpazanlık, sahtecilik ve kasa hırsızlığı gibi suçlardan hapiste yatmış olan Donn Pearce'ın (d. 1928 - ö. 2017) Oscar'a aday olan senaryosu, kendi hayatından da izler taşımaktadır.[1] Baş rollerinde Paul Newman, George Kennedy ve Strother Martin'in oynadığı filmde Jo Van Fleet'ten Harry Dean Stanton'a, Anthony Zerbe'den Dennis Hopper'a kadar çok geniş bir yardımcı oyuncu kadrosu yer almıştır. Filmin Oscar'a aday gösterilen müziğini Lalo Schifrin yapmıştır.

Filmde otoritenin duyarsız ve katı doğruculuğu ile bu otoriteye karşı direnişin sembolü olmuş, kaybederken kazanan bir adamın çatışmasının hikâyesi anlatılır. Bu alegorik hapishane filminde Paul Newman sinema tarihinin en unutulmaz otorite karşıtı anti-kahramanlarından birini canlandırıyordu. Aynı zamanda bu rol Newman'ın oyunculuk kariyerindeki en unutulmaz rollerinden birisidir.

Hapishane müdürünün (Strother Martin) kaçma girişiminden sonra Luke'a (Paul Newman) güneyli aksanı ile söylediği şu cümle aynı zamanda filmin tanıtım sloganı da olmuştur; " Buradaki sorunumuz...iletişim eksikliği "dinle. Bu söz Amerikan Film Enstitüsü tarafından en ünlü film replikleri arasında 11'inci sırada ilan edilmiştir.[2]

Filmdeki "Dragline" rolü için George Kennedy'ye en iyi yardımcı erkek oyuncu dalında Akademi Ödülü verildi. Film ayrıca en iyi erkek oyuncu, en iyi müzik ve en iyi uyarlama senaryo dallarında da aday gösterildi.

2005 yılında Kongre Kütüphanesi tarafından "kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli" filmler arasına seçilerek ABD Ulusal Film Arşivi'nde muhafaza edilmesine karar verildi.

Olay örgüsü

[değiştir | kaynağı değiştir]

Asi ruhlu, başına buyruk ama sicili temiz bir genç olan Luke (Paul Newman) sarhoş olduğu bir gece ortada bir neden yokken kasabanın parkmetrelerine zarar verdiği için hapse gönderilir. Yer ABD'nin güney eyaletlerinden birindedir ve 1960'lı yıllarda bu bölgede hapishaneler bir nevi toplama kampını andırır. Mahkûmlar bütün gün yol yapımı gibi ağır işlerde çalıştırılırlar. Şartlar çok çetin disiplin ise sıkıdır. Aslında başarılı bir askerlik geçmişi de olan Luke fazla bir ceza da almamıştır, ancak buna rağmen defalarca kaçma girişiminde bulunur. Her girişiminde cezası daha da arttığı gibi kamp yöneticilerinin gittikçe vahşileşen baskılarına da maruz kalmaya başlar. Bütün bunlar soğukkanlı duruşunu (Zaten lakabı da "Cool hand"dir), inatçılığı ve iradesini kırmaya yetmez. Bu özellikleriyle diğer mahkûmların idolü haline gelir. Onların yapamaya cesaret edemediğini yapmış, baskı ve kaba kuvvete karşı özgürlüğün sembolü haline gelmiştir. İşte bu nedenle idareciler onun iradesini diğer mahkûmların önünde kırmayı denerler ve başarır gibi de olurlar. Önceleri tamamen teslim olmuş gözüken bir Luke diğer mahkûmların umutlarını kırsa da son bir kaçma girişimiyle onların gözünde tekrar bir kahraman haline gelir ama bu kez yöneticiler daha ileri gitmesine izin vermeyecekler ve onu vuracaklardır.

Film hakkında notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • "Parmaklıklar Arkasında" Anthony Zerbe'nin ilk filmidir. Zaten filmin geniş yardımcı oyuncu kadrosunda yer alan ve bugünün tanınmış starları olan oyuncuların çoğu o tarihte sinemada oldukça yeniydiler. Örneğin Harry Dean Stanton ve Dennis Hopper o yıllarda (1967) daha çok TV dizilerinde rol alıyor, bazı sinema filmlerinde de önemsiz rollerde gözüküyorlardı.
  • Filmin asıl yapımcı şirketi olan "Jalem Productions"ın sahibi aktör Jack Lemmon'dı.

Oyuncu kadrosu

[değiştir | kaynağı değiştir]
Filme ait bu lobi kartında Paul Newman iddia üzerine 1 saatte 50 haşlanmış yumurtayı yediği sahnede filmin diğer oyuncuları ile bir arada görülüyor.
Oyuncu Rolü
Paul NewmanLuke
George KennedyDragline
J.D. Cannon"Sosyete" Red
Lou AntonioKoko
Robert Drivas"Geveze" Steve
Strother MartinŞef (Hapishane müdürü)
Jo Van FleetArletta (Luke'un annesi)
Clifton JamesCarr
Morgan Woodward"Patron" Godfrey
Luke Askew"Patron" Paul
Marc CavellRabbitt
Richard DavalosBlind Dick
Robert Donner"Patron" Shorty
Warren Finnerty"Dövme"
Dennis HopperBabalugats
John McLiam"Patron" Keen
Wayne Rogers"Kumarbaz"
Harry Dean Stanton"Serseri"
Charles Tyner"Patron" Higgins
Ralph Waite"Mazeret"
Anthony ZerbeKöpekçi
Buck KartalianDinamit
Joy HarmonAraba yıkayan kız

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Donn Pearce [en]
  2. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 12 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2008.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Parmaklıklar_Arkasında&oldid=37741926" sayfasından alınmıştır