Mevduat

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Bankacılık
B&O RR common stock.jpg

Finans
Finansal piyasalar
Finansal piyasa aracıları
Finansal yönetim
Bireysel finans
Maliye
Bankalar ve Bankacılık
Finansal düzenleme

Banka türleri
Merkez Bankası
İhbar bankası
Ticari banka
Kalkınma bankası
Emanetçi banka
Acente banka
Yatırım bankası
Sanayi bankası
İslami bankacılık
Tacir banka
Karşılıklı bankacılık
Karşılıklı Tasarruf
Ulusal banka
Kıyı bankacılığı
Özel bankacılık
Savings bank
Sparkasse

Bankacılık terimleri
Anonim bankacılık
Para çekme makinesi
Mevduat
Kredi
Money creation

Banka listeleri
Kanada'daki bankaların listesi
Hong Kong'daki bankaların listesi
Singapur'daki bankaların listesi
Pakistan'daki bankaların listesi
İsviçre'deki bankaların listesi

Mevduat, bankalara ve benzeri kredi kurumlarına istenildiğinde ya da belli bir vade ya da ihbar süresi sonunda çekilmek üzere yatırılan paralardır Mevduatın izlendiği hesaplara ise, yerine veya türüne göre, "mevduat hesapları", "alacaklı câri hesaplar", "küçük câri hesaplar" gibi adlar verilmektedir. Mevduat hesapları banka için borç olduğundan, pasifte gösterilir.

Mevduat yalnızca belli bir paranın hesaba nakden yatırılması suretiyle yapılmaz; başka bir hesaba keşide edilen çekin alacak kaydı, herhangi bir hesaptan aktarma yapılması, havale kabul edilmesi gibi nakit hareketi gerekmeden de mevduat oluşturulabilir.

Vadeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Mevduat, vade yönünden üçe ayrılır :

  • a) Vadesiz mevduat: Hiçbir kayıt ve şarta bağlı olmaksızın istenildiğinde çekilebilen hesaplardır.
  • b) Vadeli mevduat: Banka ile mevduatı yapan arasında kararlaştırılan vadeden itibaren çekilebilir.
  • c) İhbarlı mevduat: Mevduatın sahibi, mevduatını çekeceği tarihi belirli bir süre önce bankasına bildirmek zorundadır.

İşlevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Mevduat, ticaret bankalarının en önemli kaynağıdır. Bu bankalar halktan topladıkları küçük tutarda paraları firmalara kredi olarak vermek, şirketler kurmak, bunların sermayelerine katılmak gibi yollardan ekonomiye aktarırlar. Böylelikle büyük fonları yönetmek durumunda olduklarından, hükümetler, mevduatın sahiplerine zamanında geri verilebilmesini sağlamak üzere, mevduat kabul edilmesini izne bağlamışlar ve bankaların faaliyetlerine müdahale ederek bunların belirli kurullara uymalarını zorunlu kılmışlardır.

Düzenlemeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Mevduat türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bankalarımız, mevduatı hesaplarında "resmi", "ticari", "tasarruf", "bankalar" ve "diğer mevduat" grupları altında ve ayrıca vadeli-vadesiz olarak tasnif etmek zorundadırlar. Bu tasnif, mevduat türlerinin tabi oldukları farklı hükümlerin uygulanabilmesi ve istatistik açılarından yapılır.?

Mevduatı çekme hakkı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bankalar Kanunumuza göre, mevduat sahiplerinin mevduatlarını diledikleri anda çekme hakları -rehin ve alacağın temliki hükümleri, diğer yasaların verdiği yetkiler ve koyduğu yükümlülükler saklı kalmak üzere- hiçbir şekilde kayıtlandırılamaz, sınırlandırılamaz. Ancak banka ile mudi arasında belli bir vade kararlaştırılmış ise, banka kabul ettiği takdirde bu hesaptan para çekilebilir.

Mevduat kabul etme yetkililer[değiştir | kaynağı değiştir]

Memleketimizde mevduat, Bankalar Kanununa ve özel yasalarına göre mevduat kabulüne yetkili bankalar ve kuruluşlar tarafından kabul edilebilir.

Bankalar dışında, bugüne kadar uygulaması görülmemiş olmakla birlikte, izin almaları kaydıyla tarım kredi kooperatifleri ile bunların birlikleri mevduat toplayabilirler. P.T.T de posta çeki hesabı ile mevduat hakkına sahiptir. Diğer taraftan resmi ve özel daire ve kuruluşlar ile ortalıklar nezdinde, buralarda çalışanlar tarafından, emeklilik, sağlık ve yardımlaşma amacıyle kurulan sandıklar izin almaksızın yalnızca kendi üyelerinden mevduat kabul edebilirler.

Zamanaşımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Mevduat hesapları, son istem veya işlem tarihinden itibaren on yıl geçtiği halde sahiplerince aranmamış ise faizleri ile birlikte Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu emrine Merkez Bankasına devredilir.

Sözleşme tipleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Mevduat, türüne veya vadesine göre hukuki açıdan belli sözleşme tiplerine girer. Vadesiz mevduat, Borçlar Kanunumuzun "vedia sözleşmesi"nin "usulsüz tevdi" tipine girer. Vadesiz hesap banka ile müşteri arasında cari hesap sözleşmesi yapılarak açılmış ise, bu takdirde cari hesap söz konusudur. Hukuken cari hesabın borçlu veya alacaklı bakiye vermesi mümkün olmakla birlikte, bankacılığımızda geleneksel şekilde mevduat alacaklı cari hesap adıyla ve yalnızca alacak bakiyesi vermek üzere çalıştırılmaktadır. Vadeli veya ihbarlı mevduat Borçlar Kanunumuzdaki "karz" sözleşmesi ile açıklanabilir.