Metrik sistem

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Metrik sisteme dayalı ölçüm aletleri

Metrik sistem 1795 yılında Fransızlar tarafından tanıtılan uzunluk için metre ve ağırlık için kilogram temel birimlerine dayalı (mètre des Archives ve kilogramme des Archives), uluslararası kabul görmüş ondalık tabanlı ölçüm sistemidir.[1] Yıllar içinde, metre ve kilogram tanımları revize edilmiş ve metrik sistem diğer birçok birimleri de içine alacak şekilde genişletilmiştir. Metrik sistemin on dokuzuncu yüzyılın sonları ve yirminci yüzyılın başlarında değişik varyantları görülmüş olsa da terim şimdi sıklıkla dünyanın hemen hemen her ülkedesinde resmi ölçüm birimi olan "Uluslararası Birimler Sistemi" ("SI")[Not 1] ile eşanlamlı olarak kullanılmaktadır.

Metrik sistem Amerika Birleşik Devletleri'nde ölçü birimi olarak resmen 1866 yılında kabul edilmişse de halen ABD bu sistemi resmi olarak kullanmayan tek sanayileşmiş ülkedir. Birleşik Krallık ise resmi amaçlar için metrik sistemi kullanmasına rağmen, özellikle halk arasında İmparatorluk Ölçü Birimleri kullanımı daha yaygındır ve yasal olarak çeşitli durumlarda İmparatorluk Birimleri kullanılmaktadır.

Sistemin mimarları herkes için eşit ve erişilebilir bir sistem hazırlamak istemiş olmalarına rağmen sonradan standartların korunabilmesi için hükümetlerin veya onaylanmış diğer yetkililerin gözetiminde korunan prototiplerin hazırlanması gerektiği anlaşılmıştır. Prototipler, 1875 yılında yapılan Ağırlıklar ve Ölçümler Genel Konferansına (CGPM) kadar Fransız hükümeti tarafından muhafaza edilmiştir.[Not 1] Bu tarihten sonra ise uluslararası organizasyona geçmiştir.

Başından itibaren, metrik sistemin ana özellikleri; birbiriyle ilişkili temel birimleri içeren standart setler ve on'un katlarını belirten önekler alarak genişletilebilen birimlerdir. Bu temel birimler çok sayıda diğer ölçü birimlerinin yerini alabilecek daha büyük ve daha küçük birimler türetmek için kullanılır. Sistem ilk olarak ticari kullanım için geliştirilmiş olmasına rağmen, standartların yükselmesi ile birimler bilim ve mühendislik için uygun hale gelmiştir.

Özellikle 19. yüzyılın sonlarında, tüm metre ve kilogramlar aynı tanımlara dayalı olsa bile, farklı bilimsel ve mühendislik disiplinleri tarafından metrik sistemin koordinasyonsuz kullanımı karışıklık yaratmaktaydı. 20. yüzyılda bu birimleri rasyonalize etmek için çalışılmış ve 1960 yılında Ağırlıklar ve Ölçümler Genel Konferansı'nda o zamandan bu yana uluslararası kabul görmüş standart metrik sistem olmuşturulmuş ve Uluslararası Birimler Sistemi ismiyle yayınlanmıştır.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. 1,0 1,1 Aşağıdaki kısaltmalar İngilizce metinlerde daha ziyade Fransızca kısaltması ile kullanılır:

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]