Mendy Chitrik

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Rabbi Menachem Mendel Chitrik (doğum tarihi, 31 Mart 1977), bilinen adıyla Rabbi Mendy Chitrik , 2003 yılından beri Türkiye Aşkenaz Yahudi cemaatinin hahamlığını üstlenmiş olan Amerikalı, İsrailli ve Türk din adamıdır. Kendisi, ayrıca  2019 yılından beri İslam Devletlerindeki Hahamlar Birliğinin yönetim kurulu başkanıdır.[1][2]

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Rabbi Chitrik, Hasidik bir ailenin üyesi olarak Safed’de büyüdü. Büyük büyükbabası Rabbi Yehuda Chitrik’ti. Chabad Yeshiva sisteminde eğitim aldı, Rabbinical College of America’dan Dini Çalışmalar lisans derecesi elde etti ve daha sonra eğitimini Kudüs’teki Colel Tzemach Tzedek’te sürdürdü. Kudüs’lü Rabbi Zalman Nechemia Goldberg, İsrail Hahambaşısı Rabbi Eliyahu Bakshi-Doron ve anne tarafından dedesi olan Antwerp Hahambaşısı Rabbi David Moshe Lieberman’ın onay ve kutsamalarıyla haham ünvanını aldı.

Toplumsal yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Rabbi Chitrik, 2003 yılından beri, daha ünlü ve büyük olan ve üyeleri İspanya’daki Engizisyon’dan sonra Istanbul’a yerleşmiş olan Sefarad toplumundan daha eski olan küçük ve kadim Türkiye Aşkenaz Yahudi Toplumunun hahamlığını yürütmektedir.

2019 yılında, Rabbi Chitrik, Müslüman aleminde yaşayan hahamların oluşturduğu ARIS’in (İslam Devletlerindeki Hahamlar Birliği)[3] yönetim kurulu başkanlığına seçilmiştir. Bu göreve seçilmeden önce Avrupalı Hahamlar Konferansı (CER) Daimi Komitesinin sürekli üyesi olarak 2014-2020 yılları arasında görev yaptı. Ayrıca RCA ve diğer hahamlık kurumlarında üyeliğini sürdürmektedir. Rabbi Chitrik, Chabad hareketinin[4] bir üyesi ve Chabad Mesihçiliğinin sözünü sakınmayan[5] karşıtlarından biridir.

Rabbi Chitrik dinler arası[6][7] etkinliklerde[8][9], özellikle Yahudi-Müslüman ilişkileri[10][11] konusunda etkin bir rol üstlenmiştir. Yoğun olarak seyahat etmekte ve Anadolu Yahudilerinin.[12][13] tarihi ile ilgili yazılar yazmaktadır. 2021 yılının Yaz aylarında gerçekleştirdiği Anadolu gezisi ile ilgili çeşitli haberler[14] çıkmıştır; bu haberler arasında iftira niteliğinde antisemitik suçlamalar içerenler de bulunmaktadır.[15]

Türkiye Yahudi Toplumundaki sorumluluklarının bir parçası olarak Türkiye Hahambaşılığının Kaşrut bölümünün (Denet Gıda)[16][17] ihracat bölümü KTR’yi yönetmektedir.  Ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri Koşer Belgeleme Ajansının (EAKC)[18] Koşer standartlarından sorumludur. Bunun dışında, OU ve benzeri önde gelen koşer kurumlarının saha temsilciliğini yürütmektedir. Kendisi aynı zamanda, Şohet, Sofer ve Mohel olarak da görev yapmaktadır

Rabbi Chitrik ve eşi Chaya[19] (doğuşu Schochet, 2000 yılında[20] evlendiler) Istanbul’daki Yahudi yaşamı ve Yahudi eğitimini güçlendirmek için dersler verdiler, Yahudi bayramlarından geniş çaplı etkinlikler[21] düzenlediler, birebir danışmanlıkta bulundular ve günlük dua ve ibadet programlarını hayata geçirdiler. Chitrik’ler bu şekilde Istanbul’da var olan Yahudi yaşamına yeni bir coşku kattılar. Sekiz çocukları ile hem Istanbullu Yahudilere hem de dünyanın dört bucağından gelen Yahudi turistlere Şabat ve bayram günleri evlerini ve sofralarını açtılar[21].

Gerçekleştirdikleri etkinliklerin bazıları yerel Yahudi toplumunun daha laik unsurları tarafından kimi zaman eleştirildi..[22][23]

Yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Rabbi Chitrik Yahudi yaşamı ile ilgili Türkçe birkaç kitap yayınladı[24][25]; halihazırda Türk Sefarad gelenekleri ile ilgili bir kitap üzerine çalışmaktadır. Altı dil bilen Rabbi Chitrik, Ladino dilinde haftalık Tora dersi[26] veren tahminen son haham olma özelliğini taşımaktadır. Kendisi, Türk Yahudilerinin tarihi ve gelenekleri konusunda rağbet gören bir konuşmacıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Chief Rabbi Yitzhak Yosef endorses Alliance of Rabbis in Islamic States". 
  2. ^ "מקווה בדובאי, מצות בסוריה: הכירו את איגוד הרבנים במדינות האסלאם". July 2021. 
  3. ^ "On the establishment of the alliance, see in Hebrew". www.makorrishon.co.il. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  4. ^ "Chabad Family in Istanbul". 
  5. ^ "מפעל השליחות של חב"ד - ראיון כן ונדיר עם הרב מנדי חיטריק". עלי ספר (İbranice). 2017-11-23. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  6. ^ "Bir papaz ve bir haham sohbete başlar". Şalom Gazetesi. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  7. ^ "Türkiye ABD'de 3 dinin temsilcisini iftarda bir araya getirdi". www.trthaber.com. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  8. ^ "Personal relationships are the future of Jewish-Muslim coexistence". blogs.timesofisrael.com (İngilizce). Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  9. ^ Agency, Anadolu (2021-05-05). "Turkish ambassador in US hosts religious leaders at iftar dinner". Daily Sabah (İngilizce). Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  10. ^ "What is happening at the Muslim world (Hebrew)". www.makorrishon.co.il. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  11. ^ December 18; 2020 (2020-12-18). "Rabbis as Peacemakers". eJewish Philanthropy. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  12. ^ "Jewish Traces in Anatolia". www.salom.com.tr. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  13. ^ Avlaremoz (2020-09-21). "ADİP Rav Mendy Chitrik'i Ağırlıyor -Avlaremoz". -Avlaremoz. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  14. ^ "This rabbi is tweeting his unusual 3-week Jewish heritage road trip through Turkey". 9 August 2021. 
  15. ^ ibid
  16. ^ Chitrik, Rabbi Mendy. "A rabbi's 3000-mile Turkish odyssey, in the name of kashrut". The Forward (İngilizce). Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  17. ^ "Glatt Kaşer Menü - Denet Gıda". www.denetgida.com.tr. Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  18. ^ "הרב מהאמירויות מבקש מהיהודים: "תלכו עם כיפה ברחובות. שיתרגלו" – חרדים10" (İbranice). Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  19. ^ "Chaya Chitrik". 
  20. ^ "תשורה משמחת נישואין של ... הרב מנחם מענדל והכלה ... חיה גרוניא חיטריק : יום רביעי, ט"ו מנחם אב ה'תש"ס, מיאמי | קרסיק, חיים אליעזר, 1898-1960 | הספרייה הלאומית". www.nli.org.il (İbranice). Erişim tarihi: 2021-06-18. 
  21. ^ a b "İstanbul´da Purim böyle geçti..." Şalom Gazetesi. Erişim tarihi: 2021-06-18. .
  22. ^ "Dışarıdan Etkiler - Nesi Altaras -Avlaremoz". 3 December 2017. 
  23. ^ Issue has been discussed here in various places https://www.amazon.com/dp/0253223504/ref=cm_sw_r_cp_apa_glt_fabc_F0Z8N1ECF9WPSNR744Z8
  24. ^ Chitrik, Mendy (2012). On yıldır Türkçe konuşuyorum. İstanbul: Gözlem. ISBN 978-9944-994-56-9. OCLC 794271796. 
  25. ^ Chitrik, Mendy (2014). Bar mı? Mitsva mı?. Gila Erbeş. İstanbul. ISBN 978-9944-994-71-2. OCLC 902838972. 
  26. ^ "10 words to know in Ladino".