Mehmet İskender Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Mehmet İskender Paşa
Iskender Pasa Ret.jpg
Mehmet İskender Paşa (Antoni Aleksander Ilinski)
Takma adı "Ebû'n-nar"
Doğum 1814
Žilina, Macar Krallığı
Ölüm 1861 (46-47 yaşlarında)
İstanbul, Osmanlı Devleti
Bağlılığı  Osmanlı İmparatorluğu
Hizmet dalı  Osmanlı Ordusu
Hizmet yılları 1844-1861
Rütbesi Mirliva
Savaşları/Çatışmaları

Mehmet İskender Paşa (Asıl adı: Antoni Aleksander Ilinski) (18141861) Polonya asıllı Osmanlı Generali.

Genç yaşında Polonya ve Macaristan'da Avusturya-Rusya ittifakına karşı bağımsızlık mücadelelerine katıldı. 1844'te Osmanlı uyruğuna geçti. I. Abdülmecit döneminde (1839-1861) Osmanlı Ordusu'nda Bosna, Tuna, Kırım, Kafkaslar ve Bağdat’ta çeşitli görevler yaptı. 1855 yılında Kırım Savaşı sırasında Mirliva rütbesine terfi etti ve Paşa oldu.

Galiçya'nın, bugün Slovakya’da yer alan Zelina (Ilina) kasabasında doğdu. 1830-31 Leh Ayaklanması'nda Litvanya Lejyonu'nda subay olarak görev aldı. Prens Adam Czartoryski'nin Paris'ten yönettiği sürgünler hareketine katıldı. Josef Bem (sonraları Murat Paşa) komutasında Portekiz Lejyonu’nda, İspanya, Çin, Hindistan ve Fransız Lejyonlarında çalıştı.

1844'te İstanbul'da, Michal Czajkowski (sonraları Mehmet Sadık Paşa) yönetimindeki "Doğu Ajansı" adına Kazaklara yönelik çalışmalar yaparken Rusların ihbarı üzerine tutuklandı. Ruslar kendilerine teslim edilmesi için baskı yapıyorlardı. Kurtulmak için tutuklu iken din değiştirdi, Mehmet İskender adıyla Osmanlı uyruğuna geçti. Kaymakam rütbesi ile orduya katıldı.

Ömer Paşa'nın komuta ettiği Rumeli Ordusu'nda görev yaptı. 1851'de Hersek Paşası Ali Rızvanbegoviç-Stolyeviç'in idamıyla sonuçlanan "isyan bastırma" harekatında ön plandaydı.

1854'te Kırım Savaşı’nda Tuna Cephesi'nde "başıbozuk" birliklerini örgütledi, atlı birliklere komuta etti. Başarıları ve gözü pekliği ile burada Miralay (Albay) rütbesine yükseldi. 7 Ağustos 1854 tarihinde Bükreş'e giren Osmanlı öncü birliğinin başındaydı.

Ertesi yıl, bu kez Kırım'da Gözleve Muharebesi'nde gösterdiği üstün yararlıklar nedeniyle Mirliva rütbesine terfi etti ve Paşa oldu.

Aynı yıl, Kars'ı kuşatan Rus ordusunu arkadan çevirmek için Sohumkale (bugünkü Abhazya'nın baş kenti Sohum) limanına çıkan orduda öncü birliklerin başındaydı. Ancak bu güç Kars'a ulaşamadan şehir Rusların eline geçti.

1857'de Bağdat Valisi ve Genel Komutanı olarak tayin edilen Ömer Paşa ile birlikte Bağdat'a gitti. Necd ve Basra'da aşiret ayaklanmalarının bastırılması için yürütülen askeri harekata komuta etti. Aşiretler arasında "Ebû'n-nar" (Ateş Babası = Ateş Saçan) lakabıyla tanındı.

2 Haziran 1861 tarihinde İstanbul'da döndüğü bir ziyafet sonrası fenalaşarak öldü. Edirnekapı Şehitliği'ne defnedildi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]