Kenin-Lopsan Monguş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Monguş Kenin-Lopsan — (Tıva Türkçesi: Kiril alfabesi: Кенин-Лопсаң, Моңгуш Борах-оглу , Latin alfabesi: Kenin-Lopsan, Monguş Borah-oglu) Tıva adlı Türk ülkesinde 10 Nisan 1925 yılında, Höndergey Çöön-Hemçik bölgesinde Çaş-tal denilen yerde doğmuştur. Tuva Türklerinden kültürel aktivist, şair, yazar, gazeteci, tarih bilimi doktoru, etnograf, folklorist, Tuva ulusunun millî yazarı ve Tuvanın meşhur kamı yani şamanıdır[1][2].

Biyografi ve bilim çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Babası Keldegey-oglu Bora-Hoo Monguş, avcıdır, hikâyecidir. Annesi Sat Şiijek-uruu(kızı) Sendin-maa. On kız ve beş erkek kardeşi arasında altıncısıdır.[3] 1938 yılı itibarıyla Bedik-Tey ilköğretim okuluna başlamıştır. Üçüncü sınıfta Çadan şehrinde okula devam etmiştir. 1966 yılının Mart ayından sonra Tuva Cumhuriyeti Aldan-Maadır adlı ulus müzesinde çalışmaya başlamıştır.

Edebi ve sanatlık kişiliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Yazmış olduğu romanları arasında «Юрта табунника», «Buyan Badırgı» sayılabilir. Ayrıca çevirmenlik yönü de vardır.

Bütün eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2 tоmnug çоgааldаr çıındızı (Kızıl, 1975),
  • Çоgааldаr çıındızı (Kızıl, 1993);
  • «Ulug оruk» (Kızıl, 1956),
  • «Оktyabrnıñ оglu-dur mеn» (Kızıl, 1959),
  • «Biçii bаşkı» (Kızıl, 1963),
  • «Çаlgınım» (Kızıl, 1967),
  • «Tаnаа-Hеrеl» (Kızıl, 1986),
  • «Gоlоsа» (Kızıl, 1984),
  • «Slеdı» (Mоskvа, «Sоvrеmеnnik», 1989),
  • «Tölgе» (Kızıl, 2003);
  • «Ulug-Hеmniñ şаpkını» (Kızıl, 1965),
  • «Hеrееjеnniñ çоrgааrаlı» (Kızıl, 1971),
  • «Dееrniñ körünçüü» (Kızıl, 1974),
  • «Tеniñ sаmı» (Kızıl, 1976),
  • «Hаyırаlıg Kаlçаn-Şilgi» (Kızıl, 1978),
  • «Çılgıçınıñ öö» (Kızıl, 1980),
  • «Kırgаn-аvаy öpеy ırı» (Kızıl, 1984),
  • «Kаldаrаk» (Mоskvа, «Dеt. lit.», 1985),
  • «Nаstigаyuşçiy ptitsu» (Mоskvа, Dеt. lit., 1985),
  • «Аzаnıñ biçyеzi kоnçug» (Kızıl, 1989),
  • «Tuvinkа» (Mоskvа, «Sоvеtskiy Pisаtеl», 1990),
  • «Аldın çürеk» (Kızıl, 1992),
  • «Tıvа çоnnuñ burungu ujurlаrı» (Kızıl, «Nоvоsti Tuvı, 1995»),
  • «Tıvа çаñçıl» (Mоskvа, «Trоykа». 1999),
  • «Çitkеn urug» (Kızıl, 2000).
  • «Buyan-Bаdırgı» (Kızıl, 2000)

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kenin-Lopsan M.B. Обрядовая практика и фольклор тувинского шаманства., Нб.: «Наука», Сибирское отделение., 1987, 165 стор.
  • Kenin-Lopsan M.B. Tıva humnarnın algıştarı (Тыва хумнарнын алгыштары) / Алгыши тувинских шаманов., Kızıl, 1995 (тувин. і рос.)[4]
  • Kenin-Lopsan M.B. Buyan Badırgı («Буян-Бадыргы»), двухтомный роман-эссе , 2000
  • Kenin-Lopsan M.B. Tuva şamanlarının mifleri (Мифы тувинских шаманов)., Kızıl, 2002[5]
  • Kenin-Lopsan M.B. Oytulaaş (Ойтулааш). Любовная лирика., Кызыл, 2004
  • Kenin-Lopsan M.B. Дыхание Черного Неба. Мифологическое наследие тувинского шаманства., М.: «Велигор», 2008[6]
  • Kenin-Lopsan M.B. Tıva şamanları (Тувинские шаманы)., М.: «Маска», 2009, 328 стор.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • ^ http://www.hurriyet.com.tr/seyahat/24412030.asp
  • ^ http://lrd63.narod2.ru/tiva_shlkchlerivis/
  • ^ http://www.tuvatour.travel/attractions/116-shaman.html
  • ^ http://ekremarikoglu.com/tuva-kamlarinin-erginlenmesi/
  • ^ http://tuvakitaplar.blogcu.com/tuva-kitaplari-al/13152096
  • ^ http://www.journals.istanbul.edu.tr%2Fiuturkiyat%2Farticle%2Fdownload%2F1023011048%2Fpdf&ei=FEfZU7rRA9DE4gSCtoC4DQ&usg=AFQjCNFDL2Lgyr96k1gEPsa7guYYpxvtMw&bvm=bv.71778758,d.bGE