Mehmed (Karamanoğulları beyi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Karamanoğlu Mehmed Bey sayfasından yönlendirildi)
I. Mehmed
Bey
KaramanoğluMehmed1.png
Karamanoğlu Mehmed Bey
Karaman Beyi
Hüküm süresi 1261-1277
Sonra gelen Güneri Bey
Hanedan Karamanoğulları Hanedanı
Babası Kerimüddin Karaman Bey
Doğum 1240
Larende
Ölüm 1277
Konya
Dini Sünni İslam

I. Mehmed ya da Karamanoğlu Mehmed Bey, (d. 1240 - ö. 20 Haziran 1277), Karamanoğulları Beyliği’nin kurucusu ve ilk hükümdarı.[1]

Subaşı olan Kerimüddin Karaman Bey'in en büyük oğludur.[1] Doğum tarihi 1240 olup ölümü 1277'dir. Mehmet Bey askerî ve idarî yönden bilgili bir devlet adamı idi. Bilim adamlarını etrafına toplayıp onlara büyük önem vermiştir.[2]

13. yüzyıl ortalarında Selçuklular, devlet işlerinde Farsçayı kullanırlardı. Halk ise öz dilleri olan Türkçeyi kullanıyordu. Mehmet Bey millet olarak birlikte yaşamanın ilk şartı olan dil birliğinin sağlanmasının gerekliliğine inanıyordu. Bu birliği gerçekleştirmek için Toroslar üzerinde yaşayan bütün Türkmen boylarını çevresinde toplayarak bir ordu oluşturdu.

Şimden gerü hiç gimesne divanda, dergâhda, bergâhda, mecliste, meydanda ve dahi her yerde Türk dilinden özge söz söylemeye. (13 Mayıs 1277)

Üzerine gönderilen Selçuklu ve Moğol kuvvetlerini büyük bir yenilgiye uğratarak Konya’ya girdi. Burada yaşayan Selçuklu Türkleri, Karamanoğulları ile birlik oldular.[kaynak belirtilmeli]

Kısa zamanda Konya vilayeti ve bazı çevre iller Karamanoğullarının hâkimiyeti altına girdi. Daha sonra Selçuklu Sultanı İzzeddin Keykâvus’un oğlu olduğunu iddia eden Cimri'yi (Gıyaseddin Siyavuş) başa geçiren Mehmet Bey’in kendisi de vezir oldu. İlk önceleri Moğol baskısına başarı ile karşı koymasına birçok kere galip gelmesine rağmen daha sonraki çarpışmaların birinde iki kardeşi ile beraber öldürülmüştür. İdareciliği sırasında Türkçeyî resmi dil olarak ilan eden fermanını vermiştir. Bu fermanda "Bugünden sonra divanda, dergâhta ve bargâhta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır." diyerek sadece siyasi ve askerî bir zafer değil, aynı zamanda kültürel bir zafer kazanmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 28,  sayfa: 445
  2. ^ Faruk Sümer, "Karamanoğulları", TDV Diyanet İslam Ansiklopedisi, Ankara 2001, c. XXIV, s. 454-460.
Resmî unvanlar
Önce gelen:
Kerimüddin Karaman Bey
Karamanoğulları Beyi
1261-1277
Sonra gelen:
Güneri Bey