Köpek gençlik hastalığı

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Köpek gençlik hastalığı, evcil ve vahşi köpek türleri, çakallar, tilkiler, pandalar, kurtlar, gelincikler, kokarcalar, rakunlar ve kedigiller dahil olmak üzere çok çeşitli memeli ailelerinin yanı sıra yüzgeçayaklılkarı ve bazı primatları da etkileyen viral bir hastalık.[1]

Köpeklerde distemper, yüksek ateş, göz iltihabı ve göz/burun akıntısı, zor nefes alma ve öksürük, kusma ve ishal, iştahsızlık ve uyuşukluk, burun ve ayak tabanlarının sertleşmesi gibi vücut sistemlerini ciddi şekilde etkiler. Viral enfeksiyona ikincil bakteriyel enfeksiyonlar eşlik edebilir ve sonunda ciddi nörolojik semptomlar gösterebilir.

Köpek gençlik hastalığı, Paramyxoviridae ailesinin (insanlarda kızamık, kabakulak ve bronşiolite neden olan virüslerle aynı ailede) tek sarmallı bir RNA virüsünden kaynaklanır. Hastalık inhalasyon yoluyla yayılır ve oldukça bulaşıcıdır.[2] Aşılanmamış dağ gelinciği popülasyonlarında %100'e varan ölüm oranıyla birlikte, hastalık ve ölüm oranı hayvan türleri arasında büyük farklılıklar gösterebilir. Evcil köpeklerde hastalığın akut formu yüksek bir ölüm oranına sahipken, hastalık süresi ve şiddeti esas olarak hayvanın yaşına, bağışıklık durumuna ve virüsün virülansına bağlıdır.[3] Pek çok bölgede kapsamlı aşılamaya rağmen, köpeklerin başlıca hastalığı olmaya devam etmektedir ve aşı kullanıma sunulmadan önce köpeklerde bulaşıcı hastalık ölümlerinin başlıca nedenlerindendi.[4]

"Distemper" kelimesinin kökeni Orta İngilizce distemperen'den gelir, bu da "mizahi dengenin bozulması" anlamına gelir, bu da Halk Latincesinde distemperare, yani "düzgün karıştırmamak" anlamına gelen ve Eski Fransızcada "rahatsız etmek" anlamına gelen destempreri kelimeleri ile bağlantılıdır.[5][6]

Klinik belirtiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Pürülan burun akıntısı ve hiperkeratotik burunlu enfekte köpek.

Köpeklerde distemper, hiçbir belirti göstermeyebilir, ayırt edilemeyen hafif solunum bulguları, kennel cough (barınak öksürüğü) , kusma, kanlı ishal ve şiddetli zatürreyle birlikte ölümle kadar gidebilen geniş bir yelpazede belirtiler gösterebilir.[7]

Kalıcı belirtiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Distemperden kurtulan bir köpek, yaşamı boyunca hem yaşamı tehdit etmeyen hem de yaşamı tehdit eden belirtiler göstermeye devam edebilir. Yaşamı tehdit etmeyen en yaygın semptom, pençe tabanında ve burun ucundaki cildin kalınlaştığı sert ped hastalığıdır. Yaygın olan bir başka kalıcı semptom, mine hipoplazisidir . Özellikle yavru köpeklerde, tamamen oluşmamış veya henüz çıkmamış dişlerin minesi zarar görür. Bu, virüsün diş minesinin yapımından sorumlu hücreleri öldürmesinin bir sonucudur. Etkilenen bu dişler çabuk aşınmaya meyillidir.[8]

Hastalığın ileri aşamalasrındak, bir İtalyan kurdu.

Hayatı tehdit eden belirtiler genellikle sinir sisteminin dejenerasyonuna bağlıdır. Distemper ile enfekte olmuş köpeklerin, zihinsel yetenekleri ve motor becerileri giderek artan bir bozulma eğilimindedir. Zamanla daha şiddetli nöbetler, felç, görüşte azalma ve koordinasyon bozukluğu gelişebilir. Bu köpekler, karşılaştıkları muazzam acı ve ıstırap nedeniyle genellikle ötenazi edilir.[8]

Viroloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Paramiksovirüslerin filogenetik ağacında köpek gençlik hastalığı virüsünün konumu.

Distemper, insanlarda kızamığa ve hayvanlarda sığır vebasına neden olan virüslerin yakın bir akrabası olan Paramyxoviridae ailesinin tek sarmallı bir RNA virüsünden kaynaklanır. [9][10]

Korunma[değiştir | kaynağı değiştir]

Köpekler için köpek gençlik hastalığına karşı bir dizi aşı mevcuttur ve birçok ülkede evcil hayvanlar için zorunludur. Enfekte hayvanlar, virüsü saçma süresinin uzunluğu nedeniyle diğer köpeklerden birkaç ay uzak tutulmalıdır.[9] Virüs, dezenfektanlar, deterjanlar, gün ışığı ve rutin temizlik ile çevrede yok edilir. Oda sıcaklığında (20–25 °C) birkaç saatten fazla hayatta kalmaz, ancak donma noktasının biraz üzerindeki sıcaklıklarda gölgeli ortamlarda birkaç hafta hayatta kalabilir.[11] Serum ve doku kalıntılarında daha uzun süre hayatta kalabilir.[12]

Birçok bölgede kapsamlı aşılamaya rağmen, köpeklerin başlıca hastalığı olmaya devam etmektedir.

Tedavi[değiştir | kaynağı değiştir]

Köpek gençlik hastası için spesifik bir tedavi bilinmemektedir. Kızamıkta olduğu gibi tedavi semptomatik ve destekleyicidir.[9] Bakım, sıvı/elektrolit dengesizliklerini, nörolojik semptomları tedavi etmeye ve ikincil bakteriyel enfeksiyonları önlemeye yöneliktir. Tedavide beslenme ve hemşirelik bakımı koşullarının da önemi bulunmaktadır.[13]

Sonuç[değiştir | kaynağı değiştir]

Virüsün ölüm oranı büyük ölçüde enfekte köpeklerin bağışıklık durumuna bağlıdır. Pnömoni ve ensefalit gibi komplikasyonların daha yaygın olduğu yerlerde en yüksek ölüm oranı yavru köpeklerde görülür.[12] Distemper gelişen yaşlı köpeklerde ensefalomiyelit ve vestibüler hastalık mevcut olabilir.[14] Köpeklerde enflamatuar merkezi sinir sistemi hastalıklarının yaklaşık % 15'i CDV'nin bir sonucudur.[15]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "canine distemper - Invasive Species Compendium - CABI". 24 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2021. 
  2. ^ Deem (December 2000). "Canine Distemper in Terrestrial Carnivores: A Review" (PDF). Journal of Zoo and Wildlife Medicine. 31 (4): 441-451. doi:10.1638/1042-7260(2000)031[0441:CDITCA]2.0.CO;2. 17 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Aralık 2017. 
  3. ^ Andreas (13 Eylül 2015). "Cross-species transmission of canine distemper virus—an update". One Health. 1: 49-59. doi:10.1016/j.onehlt.2015.09.002. PMC 5462633 $2. PMID 28616465. 
  4. ^ "Animal Health" (PDF). 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2017. 
  5. ^ "distemper (definition)". Oxford Living Dictionaries - English. Oxford University Press. 6 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2017. 
  6. ^ "distemper (definition)". American Heritage Dictionary. Houghton Mifflin Harcourt. 9 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2017. 
  7. ^ "Chapter 3: Canine distemper". Infectious diseases of the dog and cat. 4th. St. Louis, Mo.: Elsevier/Saunders. 2012. ss. 25-42. ISBN 978-1-4160-6130-4. 
  8. ^ a b "Canine Distemper: What You Need To Know". Veterinary Insider. 6 Aralık 2010. 2 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2012.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Insider2012" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  9. ^ a b c Kate E. Creevy, 2013, Overview of Canine Distemper, in The Merck Veterinary Manual (online): Veterinary Professionals: Generalized Conditions: Canine Distemper, see "Canine Distemper Overview - Generalized Conditions". 23 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2014.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "CreevyMerck" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "CreevyMerck" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  10. ^ "Pathogen evolution and disease emergence in carnivores". Proc. Biol. Sci. 274 (1629): 3165-74. December 2007. doi:10.1098/rspb.2007.0884. PMC 2293938 $2. PMID 17956850. 
  11. ^ "Canine Distemper (CDV)". UC Davis Koret Shelter Medicine Program. 2004. 10 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2013. 
  12. ^ a b Veterinary Microbiology. Blackwell Publishing. 1999.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Hirsch1999" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  13. ^ "Overview of Canine Distemper: Canine Distemper: Merck Veterinary Manual". www.merckvetmanual.com. Kenilworth, N.J., U.S.: Merck Sharp & Dohme Corp. 2009. 5 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2016. 
  14. ^ A Practical Guide to Canine and Feline Neurology. Iowa State Pr. 2003. 
  15. ^ "In vitro efficacy of ribavirin against canine distemper virus". Antiviral Res. 77 (2): 108-13. February 2008. doi:10.1016/j.antiviral.2007.09.004. PMID 17949825. 

İleri okumalar[değiştir | kaynağı değiştir]