Hamid Möşteri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Hamid Möşteri
Doğum 22 Temmuz 1900(1900-07-22)
Orenburg, Rus İmparatorluğu
Ölüm 23 Ocak 1981 (80 yaşında)
Kazan, Sovyetler Birliği
Milliyet Kazan Tatarı
Ödüller Doktor nauk
Kariyeri
Dalı Fizikçi, Kırık mekaniği, katı mekaniği
Çalıştığı kurumlar Kazan İnşaat Mühendisliği Enstitüsü
Kazan Havacılık Enstitüsü
Doktora
danışmanı
gözetmen S. A. Chaplygin

Hamid Möşteri Sovyetler Birliği fizikçi, katı mekaniği ve bilim insanı[1][2].

Hamid Möşteri 22 Temmuz 1900 tarihinde Orenburg şehrinde doğdu. Ebeveynleri Tatar-Başkurt okullarında Rus dili öğretmenleriydi. Ailenin dört kız ve bir oğlu oldu. Hamid ailenin en küçük çocuğuydu. Babasının iş sorumlulukları nedeniyle Hami d farklı okullarda Sızran'da, Astrahan'da, Orenburg'ta ve Kazan’da okudu. 1918 Kazan'daki okulu bittirdikten sonra Kazan Üniversitesi'nin Fizika-matematika fakültesinde okumaya başladı.

Bodrumda çalıştığı için soğuk algınlığı ve böbrek komplikasyonları geçirdi. Doktorlar yaşadığı iklimi değiştirmeyi tavsiye ettiler. Bu yüzden, Möşteri 1920'de Taşkent'teki Orta Asya Üniversitesi'ne transfer oldu. Burada Profesör Romanovsky onun üzerinde en büyük etkiyi yaptı. Çalışmaları sırasında Türk-Tatar okulunda ders verdi.

1923 yılında Orta Asya Üniversitesi'nin sürekli ortamlar mekaniği bölümünden mezun oldu. Karpuz diyeti ve sıkı beslenme disiplini sayesinde hastalıktan tamamen kurtuldu.

1925-1929 yılları arasında, Möşteri Moskova Üniversitesi'nde Doktora öğrencisi oldu (gözetmen S. A. Chaplygin'dir).

1929'dan sonra, Hamid Möşteri'nin bilimsel ve pedagojik etkinliği Kazan ile ayrılmadı. Uzun yıllar Kazan İnşaat Mühendisliği Enstitüsü'nde Analitik mekanik anadalında ve Kazan Havacılık Enstitüsü'nde Uçağın Esneklik Teorisi ve Yapısal Mekanik Anadalı'nda başkanlık yaptı.

Hamid Möşteri'den önce sürekli ortamlar mekaniğinde, plaka teorisi - kiriş teorisine dayanan düz plakaların mekaniğinin matematiksel tanımlaması vardı. Plakalar, düzlemsel boyutlara kıyasla daha küçük bir kalınlığa sahip düzlem yapısal elemanlar olarak tanımlanır. Bir plaka yapısının tipik kalınlık/genişlik oranı 0,1'den azdır. Plaka teorisi, tam üç boyutlu katı mekanik problemini uzunluk ölçeğindeki iki boyutlu bir probleme indirmek için bu eşitsizlikten yararlanır. Plaka teorisinin amacı, yüklere maruz kalan bir plakadaki deformasyon ve gerilmeleri hesaplamaktır. 19. yüzyılın sonlarından geliştirilen çok sayıda plaka teorisinden sadece Kirchhoff –Love plaka teorisi (klasik plaka teorisi) ve Mindlin –Reissner plaka teorisi (birinci dereceden kesme plakası teorisi) yaygın olarak kabul edildi ve mühendislikte kullanıldı. Ama 1930 yıllarda doğrusal olmayan kabuklar, plakalar gibi iyi öğrenilmedi. 1934-1938 yıllarında yapılan bilimsel çalışmalarda Möşteri, çağdaş doğrusal olmayan kabuk teorisinin temelini attı.

Bu sonuçlar 1938 yılındaki Moskova Üniversitesi'nde başarılı bir şekilde savunduğu “Elastik stabilite sorununa başvurularla kabuk teorisinin genellemeleri” adlı doktora tezinde sunulmuştur. Kazan Tatarlardan ilk Fizik ve Matematik Bilimleri Ord. Prof. Dr. olarak tanınmış bir kişidir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]