Gnays

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Gnays granit magmatik veya tortul kayaçlardır. bu granitin başkalaşması sonucunda gnays meydana gelir ve metamorfik kayaçtır. gnaysın muskovitli gnays, granit gnays, hornblendli ve enjekte gnays gibi türleri mevcuttur. oluşum süreçlerine, kimyasal bileşimlerine, içerdikleri minerallere ve başkalaşım geçirme süreçlerinden önceki ana kayacı türüne göre paragnaysla ve otrognayslar olmak üzere de ikiye ayrılmaktadırlar.

GneissBoulderOsmussaar.jpg

gnayslar yüksek metamorfizmaya uğramışlardır. paragnayslar tortul kayaçların, ortognayslar ise korkayaçların başkalaşımı sonucunda meydana gelmişlerdir.

GneissBoulderOsmussaar.jpg

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Gnays kelimesi 1757 yılından bu yana İngilizce olarak kullanılmaktadır. Almanca gnays kelimesinden ödünç alınmıştır. Eski Yüksek Almanca gneisto "kıvılcım" sözcüğünden türetilmiş olabilir.

Formasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Gnays, 320 °C'den yüksek sıcaklıklara ve nispeten yüksek basınca maruz kalan tortul veya magmatik kayadan oluşur.

Kompozisyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Gnaysik kayaçlar genellikle orta ila kaba yapraklıdır; büyük ölçüde yeniden kristalleştirilirler, ancak büyük miktarlarda micas, klorit veya diğer platy mineralleri taşımazlar. Metamorfozlu magmatik kayalar veya eşdeğeri olan gnayslar granit gnayslar, diorit gnayslar vb. olarak adlandırılır. Gnays kayaları, garnet gnays, biyotit gnays, albite gnays, vb. gibi karakteristik bir bileşenden sonra da adlandırılabilir. Ortogneiss, magmatik bir kayadan türetilen bir gnaysı belirtir ve paragneiss, tortul bir kayadan biridir.

Çek Cumhuriyeti'nden Orthogneiss

Gnaysöz kayaçlar gnays benzeri özelliklere sahiptir.

Gnaysik bantlama[değiştir | kaynağı değiştir]

Gnays, gnaysik bantlama adı verilen paralel çizgiler gibi bantlar halinde çizgili görünür. Bantlama yüksek sıcaklık ve basınç koşulları altında geliştirilmiştir.

Mineraller, enine kesitte bant olarak görünen katmanlar halinde düzenlenmiştir. Bileşimsel bantlama adı verilen katmanların görünümü, katmanların veya bantların farklı bileşime sahip olması nedeniyle oluşur. Daha koyu bantlar nispeten daha mafik minerallere sahiptir (daha fazla magnezyum ve demir içerenler ). Daha hafif bantlar nispeten daha fazla felsik mineral ( silikon, oksijen, alüminyum, sodyum ve potasyum gibi daha hafif elementler içeren silikat mineralleri ) içerir.

Bantlamanın yaygın bir nedeni, protolitin (metamorfizmaya maruz kalan orijinal Kaya malzemesi) aşırı kesme kuvvetine, bir kart destesinin üst kısmının bir yönde itilmesine benzer bir kayma kuvvetine ve güvertenin dibine tabi tutulmasıdır.diğer yönde. Bu kuvvetler kayayı plastik gibi uzatır ve orijinal malzeme tabakalara yayılır.

Bazı bantlamalar, aşırı sıcaklık ve basınca maruz kalan orijinal kaya malzemesinden (protolit) oluşur ve kuvarsit ve mika bantlarına metamorfize edilmiş alternatif kumtaşı (çakmak) ve şeyl (koyu) katmanlarından oluşur .

Bantlamanın bir başka nedeni, farklı malzemeleri kimyasal reaksiyonlar yoluyla farklı katmanlara ayıran, tam olarak anlaşılamayan bir süreç olan "metamorfik farklılaşma" dır.

Tüm gnays kayaları saptanabilir bantlamaya sahip değildir. Kiyanit gnays'ta, kiyanit kristalleri esas olarak bir plajiyoklaz (albit) matrisinde rastgele kümeler olarak görünür.

Türler[değiştir | kaynağı değiştir]

Augen gnays[değiştir | kaynağı değiştir]

Augen gnays kaba taneli gnayslardır. Augen "gözler" anlamına gelmektedir. Ayrıca granitin metamorfizmasından kaynaklanan kaba taneli bir gnays olarak bilinmektedir.

henderson augen gnays
lewisian gnays

Henderson gnays[değiştir | kaynağı değiştir]

Henderson gnays Kuzey Carolina ve Güney Carolina ABD’de bulunur.  İki sıralı formda deforme olmuştur . ikinci daha çarpık  form Brevard fayı ile ilişkilidir. Ve ilk deformasyon güneybatıya doğru yer değiştirmeden dolayı kaynaklanmaktadır.

Lewisian gnays[değiştir | kaynağı değiştir]

lewisian gnays İskoçyada oluşan bir ana kayadır. Moine Thrust’un batısındaki İskoç anakarasında ve Coll ve Tiree adalarında bodrum yatakları oluştururlar. Bu kayaçlar büyük ölçüde magmatik kökenlidirler. Metamorfize mermer, kuvarsit ve mika şist ile karıştırılır ve daha sonra bazalik pens ve granit magma sokulur.

Arşive ve proterozoik gnays[değiştir | kaynağı değiştir]

Baltık kalkanında Archean ve Proterozoyik  yaş gnaysları meydana gelir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Güney Amerika'nın kabuğundaki en eski kaya çıkıntısı olan Brezilya'daki Bahia'dan Sete Voltas gneiss örneği,

Alıntılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Harper, Çevrimiçi Etym. Dict. , "gnays"
    1. Marshak 2013 , s. 194–95; Şekil. 7.6a-c
    2. ^ Sacks & Secor (1990).
    3. ^ Bjørn Hageskov (1985): Bir sünek sinistral kesme bölgesinde, Koster adaları, SW İsveç'te Koster dayk sürüsünün daralma deformasyonu. Danimarka Jeoloji Derneği Bülteni 34 (3-4): 151–97
    4. ^ Gillen (2003), s. 44.
    5. ^ McKirdy ve diğ. (2007), s. 95.
  • Blatt, Harvey ve Robert J. Tracy (1996). Petroloji: Magmatik, Sedimanter ve Metamorfik , 2. Baskı. Freeman, sayfa 359-65. ISBN 0-7167-2438-3
  • Marshak, Stephen (2013). Jeolojinin Temelleri (4. baskı). WW Norton. ISBN 978-0-393-91939-4
  • Gillen, Con (2003). İskoçya'nın jeolojisi ve manzaraları . Harpenden. Terra Yayıncılık. ISBN 978-0-393-91939-4
  • Harper, Douglas (ed.). "gneiss" , Online Etimolojik Sözlük . Erişim tarihi: 2015-03-01.
  • McKirdy, Alan, Roger Crofts ve John Gordon (2007). Dağ ve Sel Ülkesi: İskoçya'nın Jeolojisi ve Yeryüzü Şekilleri . Edinburgh. Birlinn. ISBN 978-1-84158-357-0
  • Murray, WH (1966). Hebridler . Londra. Heinemann
  • Sacks, Paul E. ve Donald T. Secor (1990). "Laurentia ve Gondwana arasındaki Geç Paleozoik kıta çarpışmasının kinematiği". Science , 250 (4988): 1702-05. Doi:

10.1126 / science.250.4988.1702