Glasi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Yukarıya doğru eğimli glasiyi gösteren çizim

Glasi ( / ɡ l eɪ . S ɪ s / ; Fransızca: [ɡlasi] ), Askeri mühendislikte ortaçağda bir kalenin veya erken dönem kalelerinin bir parçası olarak yapılan bir eğimdir. Geçici bir yapı olarak topraktan ya da daha kalıcı bir yapıya sahip taşlardan yapılabilirler. Bir glasi, tankın veya zırhlı savaş araçlarının eğik ön kesitidir. Genel olarak glasi terimi,yukarıdaki gereklilikleri yerine getiren doğal veya yapay herhangi bir eğimi belirtebilir. Bu Fransızca sözcüğün etimolojisi, buzla tehlike oluşturan bir eğimin olduğunu, dolayısıyla buzul ile olan ilişkiyi gösterir.

Türkiye'de glasi terimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'nin bazı yörelerinde özellikle Afyonkarahisar çevresinde, "az eğimli bayır, iniş dağ eteği" anlamına gelen senir sözcüğü ile glasi terimi yaklaşık olarak ifade edilmektedir. Eğin sözcüğü ise (şimdiki Kemaliye ilçesinin eski adı) yine aynı anlamda kullanılmaktadır.[1]

Antik çağlarda glasi[değiştir | kaynağı değiştir]

Maiden Kalesi'nin siperleri ve hendekleri

Eğimli yüzeylere Eski Mısırlılar tarafından kaleler inşa edilmiştir. Burada glasi, savunma duvarlarının zayıflatılmasını önlemek için kullanılmıştır.

İngiliz tepe kalelerinde M.Ö 350 civarından taş duvarlar yapmaya başlamıştır. İngiltere'nin güneybatısında bulunan Dorset'teki Maiden Kalesi buna örnektir ve yüksekliği 25 metredir.[2]

Oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Glasiler dağların etek kısımlarında görülen ve buradan çevreye doğru yayılan hafif eğimli düzlüklerdir.Bu düzlük, aslında şemaya doğrı iç bükeydir.Enlemesine kesiti ise, birikinti yelpazelerinde olduğunun aksine bombeli değil düzlüktür halindedir.Tipik glasilerde ortalama eğim 2°.5’dir.Dağlık kısıma doğru bu, yavaş yavaş artar ve bazen 10°’yi aşar.Aşağı kısıma doğru eğim, içerdiği deponun kalınlığı ile orantılı olarak gittikçe azalır ve hatta 1°’nin altına bile düşebilir.Büyük glasilerde bu eğim, az bir değişiklikle kilometrelerce takip edebilir.Genellikle ‘taşlık’ yani ‘aşınım glasileri’nin eğimi, ince dentrik elemanlı glasilerin eğimlerinden daha fazladır.Yani,glasi örtüsünü oluşturan elemanlar ne kadar küçük ise glasi eğimide o kadar az olur.[1]

Yapı ve litolojik özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Glasiler, az dirençli veya dirençsiz kayalar içerisinde oluşurlar.İber yarımadasında en çok marnlar Portekizde marnlar ve ezilmiş kalkerler, Türkiye'nin Akdeniz kıyı kuşağında ise, altere olmuş killi şistler,kumlu ve bitümlü şistler,kum taşları içerisinde gerçekleşmişlerdir.

Glasiler az dirençli kayaçlar içerisinde oluştuklarına göre önce bölgenin böyle bir özellik göstermesi gerekir. Glasiler daha çok kil,marn,bol diaklazlı veya ezilmiş kalker ile çimentolaşmamış konglomera,kum taşı,ayrıca killişist ve derin bir şekilde fiziksel kimyasal parçalanmaya uğramış diğer kayaçlar içerisinde gerçekleşmiş olmalıdır. Glasilerin gerçekleşmelerindeki diğer bir şart ise,gerideki dağlık kütle ile glasi arasında bir seviye farkı olmasıdır.

İklim özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Glasilerin oluşumlarında rol oynayan önemli etkenlerden biri de yağışların düzensiz olması,kurak bir devrede baş gösteren ve sellenmeye neden olan ani sağanak yağışların var olmasıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b ARDOS M.,Türkiye'de Kuaterner Jeomorfolojisi,Çantay Kitabevi,İstanbul,1996,s.,58.
  2. ^ Dyer 1992, s. 19.

Diğer okumalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • PD-icon.svg Chisholm, Hugh, (Ed.) (1911). "Fortification and siegecraft". Encyclopædia Britannica. 10 (11. bas.). Cambridge University Press. 
  • Decaëns, Joseph; Dubois, Adrien, (Edl.) (2010). Caen Castle: A Ten Centuries Old Fortress (illustrated bas.). Publications du Crahm. s. 17. ISBN 9782902685752. 
  • Dyer, James (1992). Hillforts of England and Wales. Shire Series. 16 (illustrated, revised bas.). Osprey Publishing. s. 19. ISBN 9780747801801. 
  • Stokstad, Marilyn (2005). Medieval Castles. Greenwood guides to historic events of the medieval world (illustrated, annotated bas.). Greenwood Publishing Group. s. 84. ISBN 9780313325250.