Gülen sumru
| Gülen sumru | |||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Gelochelidon nilotica vanrossemi | |||||||||||||||||
| Korunma durumu | |||||||||||||||||
 Asgari endişe altında (IUCN 3.1)[1] | |||||||||||||||||
Biyolojik sınıflandırma  | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| İkili adlandırma | |||||||||||||||||
| Gelochelidon nilotica (Gmelin, JF, 1789) | |||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||
| Dağılımı Tüm yıl boyunca Üreme mevsiminde Üreme mevsimi dışında | |||||||||||||||||
| Sinonimler | |||||||||||||||||
Liste Sterna nilotica protonim | |||||||||||||||||
Gülen sumru[2] (Gelochelidon nilotica), Laridae familyasından bir kuş türü.
Dünyanın daha ılık parçalarında güney Avrupa'da (ve kuzey Almanya ve Danimarka'da çok küçük izole bir popülasyon), ılımlı ve doğu Asya, Kuzey Amerika'nın her iki kıyısında, doğu Güney Amerika ve Avustralya'da üreme gösterirler.
Bu kuşun, birkaç coğrafi formu vardır, çoğunlukla boyutları ve küçük kuş tüyü ayrıntılarıyla ayrılırlar. Bütün formlar, bir üreme sonrası dağılma gösterir, ama kuzeyde üreyenler en göçmen olanlardır, güneyde Afrika, Karayipler ve kuzey Güney Amerika, güney Asya ve Yeni Zelanda'da kışı geçirirler. Bu tür, göller, bataklıklar ve kıyılarda kolonilerde görülürler. Bir yer kazıması yuva yapar ve iki-beş yumurtaya koyarlar.
Zarifçe büyük ve güçlü bir sumrudur, boyut olarak ve genel görünüş olarak kara gagalı sumruya benzer ama kısa kalın martı-gibi gagası, geniş kanatları, uzun bacakları ve sağlam vücudu ile ayırt edilirler.
Taksonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Gülen sumru Alman doğabilimci Johann Friedrich Gmelin tarafından 1789'da Sterna nilotica bilimsel adı ile tanımlandı.[3] Gmelin tanımını İngiliz ornitolog John Latham'ın 1785 tarihli A General Synopsis of Birds adlı kitabında tanımladığı "Mısır sumrusu"nu temel alarak yaptı.[4] Latham da kendi tanımlamasını İsveçli doğabilimci Fredrik Hasselquist'in 1757'de yayımladığı tanımı temel alrak yapmıştır.[5] Gülen sumru 2005 yılında yapılan bir moleküler filojenetik araştırmadan sonra yeniden kullanıma açılan Gelochelidon cinsine taşındı.[6][7][8] Gelochelidon cinsi Alman zoolog Christian Ludwig Brehm tarafından 1830'da tanımlanmıştı.[9] Cins adı Grekçe "gülmek" anlamına gelen gelaō ile "kırlangıç" anlamına gelen khelidōn kelimelerinin birleşiminden oluşur. Epiteti nilotica ise Latince "Nil nehri'nden" anlamına gelen niloticus kelimesinden gelir.[10]
| Resim | Bilimsel adı | Özellikleri | Dağılımı |
|---|---|---|---|
 | G. n. nilotica (Gmelin, 1789) | Avrupa, Kuzey Afrika'dan Orta Doğu ve Asya'nın ortası ve güneyinden Çin'in batısına ve Tayland'a kadar olan bölgede | |
 | G. n. affinis (Horsfield, 1821) | Transbaykal'dan Mançurya'ya, Japonya, 77Çin]]'in güneyi ve doğusundan Güneydoğu Asya'dan Filipinler, Borneo, Sulawesi ve Sumatra'ya kadar olan bölgede | |
 | G. n. aranea (Wilson, 1814) | Amerika Birleşik Devletleri'nin doğusu ve güneyinde, Büyük Antiller'de | |
| G. n. vanrossemi Bancroft, 1929 | Kaliforniya'nın güneyinden Meksika'nın kuzeybatısına | |
| G. n. gronvoldi Mathews, 1912 | Fransız Guyana'sından Arjentin'in kuzeydoğusuna |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- BirdLife International (2004). Sterna nilotica. Tehlike altında olan türlerin 2006 IUCN Kırmızı Listesi. IUCN 2006. 11 Mayıs 2006 tarihinde alınmıştır.
- ↑ BirdLife International (2019). "Gelochelidon nilotica". IUCN Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi. 2019: e.T62026481A153842241. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T62026481A153842241.en
6 Aralık 2021. - ↑ Barış, Yakup Sancar; Boyla, Kerem Ali (2021). "Dünya Kuşlarının Türkçe İsimleri 2. Sürüm 2021 Laridae". KuşTR.org Kuş Gözlemciliği Sayfası. 14 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2026.
- ↑ Gmelin, Johann Friedrich (1789). Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (Latin). 1, Part 1 (13th bas.). Lipsiae [Leipzig]: Georg. Emanuel. Beer. s. 606. 10 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2026.
- ↑ Latham, John (1785). A General Synopsis of Birds. 3, Part 2. Londra: Printed for Leigh and Sotheby. s. 356, No. 8. 7 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2026.
- ↑ Hasselquist, Fredrik (1757). Iter Palæstinum, eller Resa til Heliga Landet, förrättad ifrån år 1749 til 1752 (Swedish ve Latin). 1757. Stockholm: Trykt på L. Salvii kåstnad. s. 273, No. 41. 7 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2026.
- ↑ Bridge, E.S.; Jones, A.W.; Baker, A.J. (2005). "A phylogenetic framework for the terns (Sternini) inferred from mtDNA sequences: implications for taxonomy and plumage evolution". Molecular Phylogenetics and Evolution. 35 (2): 459-469. Bibcode:2005MolPE..35..459B. doi:10.1016/j.ympev.2004.12.010. PMID 15804415.
- ↑ Banks, R.C.; Cicero, C.; Dunn, J.L.; Kratter, A.W.; Rasmussen, P.C.; Remsen, J.V.; Rising, J.D.; Stotz, D.F. (2006). "Forty-Seventh Supplement to the American Ornithologists' Union Check-List of North American Birds". The Auk. 123 (3): 926-936. doi:10.1093/auk/123.3.926 .
- 1 2 Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, (Ed.) (August 2022). "Noddies, gulls, terns, skimmers, skuas, auks". IOC World Bird List Version 12.2. International Ornithologists' Union. 27 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2022.
- ↑ "Beschluss der Uebersicht der deutschen Vögel". Isis von Oken (German ve Latin). cols 985–1013 [994]. 23. 1830. 7 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi24 Nisan 2026.
- ↑ Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Londra: Christopher Helm. ss. 171, 272. ISBN 978-1-4081-2501-4.
