Filibeli Ahmed Hilmi
| Filibeli Ahmed Hilmi | |
|---|---|
 | |
| Tam adı | Filibeli Ahmed Hilmi |
| Doğumu | 1865, Filibe |
| Ölümü | 16 Ekim 1914, İstanbul |
| Okulu | Sufi metafiziği |
| İlgi alanları | Tarih, Felsefe, Metafizik, Tasavvuf |
| Önemli eser | A'mâk-ı Hayâl, Tarih-i İslam |
Ahmed Hilmi, Filibeli Ahmed Hilmi veya Şehbenderzâde Ahmed Hilmi (1865, Filibe - 16 Ekim 1914, İstanbul) tanınmış Türk yazar, mutasavvıf ve filozof. Vahdet-i vücud inancının sadık takipçilerinden olan Ahmed Hilmi, çağdaşı materyalist düşünürleri yoğun biçimde tenkit etmiş ve anti-materyalist eserler kaleme almıştır.
Biyografi
[değiştir | kaynağı değiştir]Filibe doğumlu olan Ahmed Hilmi bu nedenle Filibeli Ahmed Hilmi olarak anılmıştır. Babasının görevi (şehbender/konsolos) nedeniyle de Şehbenderzade olarak anılır. İlk eğitimini Filibe'nin müftüsünden alan Ahmed Hilmi, daha sonra ailesiyle birlikte İzmir'e taşınmıştır. Eğitimini Galatasaray Lisesi'nde tamamladıktan sonra Düyûn-ı Umûmiyye'de çalışmaya başlamış, Beyrut'a atanmıştır. Siyasi bir mesele nedeniyle Beyrut'tan Mısır'a kaçmış, 1901'de tekrar İstanbul'a dönmüş fakat Fizan'a sürülmüştür. Tasavvufa olan ilgisi büyümüş, özellikle Vahdet-i vücud düşüncesine inanmaya başlamıştır. Tasavvufi yönü fikirlerini büyük oranda etkilemiştir.
Meşrutiyetin ilanıyla 1908'de İstanbul'a dönmüştür. Burada İttihat-ı İslam adlı bir haftalık gazete çıkarmaya başlamış fakat bu gazete uzun soluklu olmamış ve sonunda başka gazetelerde yazmaya başlamıştır. 1910'da Hikmet isimli bir haftalık gazete yayımlamaya başlamış, yine aynı yıl Hikmet Matbaa-yi İslâmiyesi'ni kurmuştur.
İttihat ve Terakki Cemiyeti'ni eleştirmeye başlamıştır. Düşünceleri dönemde cemiyetin karşıtı olan görüşlerle de uyuşmadığı için birçok düşman kazanmıştır. Eleştirilerini ve görüşlerini en çok Hikmet gazetesinde yayımlamış, gazeteyi günlük çıkartmaya başlamıştır. Düşünceleri nedeniyle Hikmet gazetesi matbaası ile birlikte yasaklanıp kapatılmış, kendisi de Bursa'ya sürgüne gönderilmiştir. Fakat daha sonra sürgünden dönünce Hikmet gazetesini tekrar yayımlamaya başlamıştır. Yine de gazetesinin ömrü, yayımladığı fikirleri nedeniyle uzun olmamıştır.
Ekim 1914'te bakır zehirlenmesinden dolayı ölmüştür neden zehirlendiği bilinememektedir. Masonlukla ve siyonizmle mücadele eden ilk kişilerdendir. Dolayısıyla ölümünden bir süre sonra ısrarla karşı çıktığı ve düşmanı olduğu masonlarca zehirlendiği iddiası ortaya atılmıştır.
Çalışmaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Hikmet gazetesi Ahmed Hilmi'nin düşünceleri açısından çok önemlidir. Bunun dışında Ahmed Hilmi'nin en ünlü eseri A'mâk-ı Hayâl (Hayalin Derinlikleri) isimli romanıdır. Eserde Vahdet-i vücud inancı manevi hikâyelerin yardımıyla anlatılmaktadır. Bunların dışında Coşkun Kalender isimli bir mizah gazetesi de çıkarmıştır. Yazarlığının yanı sıra Dârü'l-Fünûn'da felsefe öğretmenliği yapmıştır. Felsefi incelemelerini ve düşüncelerini kaleme aldığı eser, "Allah'ı İnkâr Etmek Mümkün Mü?" adlı kitabıdır.
Yazılarında Şeyh Mihrüddin Arusi, Coşkun Kalender, Kalender Geda ve Özdemir imzalarını da kullanmıştır.
Romanları ve Oyunları:
- A'mâk-ı Hayâl (1910)
- Öksüz Turgut (1910)
- Vay Kız Bekçiyi Seviyor (1910)
- İstibdadın Vahşetleri yahut Bir Fedainin Ölümü (1910)
- Türk Ruhu Nasıl Yapılıyor (?)[1]
Beşeri Bilimler Eserleri:
- Sünusiler ve On Üçüncü Asrın En Büyük Mütefekkiri(1909)
- Müslümanlar Dinlerini (1910)
- Tarih-i İslam (2 cilt, 1910–1911)
- İlm-i Ahval-i Ruh (1911)
- Allah’ı İnkâr Mümkün müdür? (Huzur-ı Fende Mesalik-i Küfür) (1911)
- Yirminci Asırda Âlem-i İslam ve Avrupa (1911)
- İki Gavs-ı Enam: Abdülkadir ve Abdüsselam (1913)
- Türk Ruhu Nasıl Yapılıyor (1913)
- Darülfünun Talebelerine Konferans: Hangi Felsefe Yolunu Seçmeliyiz? (1913)
- Akvam-ı Cihan (1913)
- Beşeriyetin Ebedî Önderi Peygamberimiz (1913)
- Akıl ve Fen Karşısında Maddecilik (1914)
- Muhalefetin İflası (1914)
- Cihad-ı Ekber (1914?)
- İslam İnancının Temel İlkeleri (1914)
Onun Anısına Hazırlanmış Bazı Kitaplar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Şehbenderzâde Filibeli Ahmet Hilmi ve Spiritüalizm; Zekerriya Uludağ (Akçağ Basım)
- Aşk Defterleri, Beyaz Arif Akbaş (Yalnızgöz Yayınları)
- Şehbenderzâde Filibeli Ahmet Hilmi'de Türklük Tasavvuru, R.U.Uçar (Ötüken Yayınları)
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. 1 (3. bas.). İstanbul: YKY. Mart 2010. s. 30-31. ISBN 9789750805684.
- İslam Ansiklopedisi, Şehbenderzade Ahmed Hilmi.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ Hilmi, Filibeli Ahmet. Öksüz Turgut. Palet Yayınları.