Feyhaman Duran

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Feyhaman Duran'ın otoportresi (1959)
Genel bilgiler
Doğum 1886
Türkiye Kadıköy, İstanbul, Türkiye
Ölüm 6 Mayıs 1970
Türkiye İstanbul, Türkiye
Evlilik(ler)i Güzin Duran
Resim ve Hat sanatı kariyeri
Alanı Resim ve Hat sanatı
Etkilendikleri İzlenimcilik

Feyhaman Duran (d. 17 Eylül 1886, Kadıköy, İstanbul, Türkiye - ö. 6 Mayıs 1970 İstanbul), Türk ressam ve hattat.[1][2][3]

Türk Resim Sanatı'nda, portre sanatının ilk ve en önemli temsilcisi sayılır. 1914 Çallı Kuşağı ressamlarındandır. Özellikle Atatürk ve İnönü portreleriyle ünlenmiştir.[1]

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1886'da İstanbul'da dünyaya geldi. Babası, Rüsamet Emaneti (Gümrükler memur) Süleyman Hayri Bey'dir. Annesini genç yaşta kaybetti. Babası, eşinin vasiyetini yerine getirerek oğlunu 1895 yılında, günümüzdeki adı Galatasaray Lisesi olan, Galata Sarayı Humayun Mektebi'ne kaydettirdi. Burada, ressam Şevket Dağ, Tevfik Fikret ve Viçen Arslanyan Efendi'nin öğrencisi oldu. Okulda tarama kalem ve çini mürekkebiyle, daha sonra da yağlıboya resimleriyle dikkat çekti ve özellikle Hüsn-ü Hat, yani Güzel Yazı dersinde başarılı oldu.[3]

1908 yılında okulu bitirir bitirmez Bab-ı Ali'ye kâtip olarak girdi. Aynı yıl Hüsn-ü Hat öğretmeni olarak, mezun olduğu Galata Sarayı Humayun Mektebi'ne atandı ve hocası hattat Tahsin Bey’in yerine bu dersi verdi. Mısırlı prens Abbas Halim Paşa'nın, güzel sanatların çeşitli bölümlerinde başarı gösterenler arasından yaptığı seçimle Avrupa'ya gönderdiği öğrenci grubuna girerek Paris’e gitti.[4].

Konu ile ilgili bir rastlantıyı kendi ifadesiyle şöyle aktarmıştır:

1911 ile 1913 yıllarında Paris’te sanat eğitimi gören Feyhaman Duran, o yıllarda aynı amaçla Paris'te olan genç Türk ressamlarının da devam ettiği Academie Julian’da Jean Paul Laurens Atölyesi’ne kaydoldu. Bu sıralarda ortaya çıkan İzlenimcilik akımına yakınlık duydu.[3]

I. Dünya Savaşı başlayınca yurda döndü. 1916’dan itibaren Galatasaray Sergileri'ne her yıl düzenli katıldı. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti'nın sergilerinde yer aldı. Harp Mecmuası’nda çalışarak, savaş resimleri yaptı. Birinci Galatasaray Sergisi’nde Prof. Dr. Akil Muhtar adlı portresi ile "Gümüş Madalya" ve "Zikr-i Cemil Ödülü"'nü aldı.[3]

Feyhaman Duran’ın Yıldız Çiçekli Natürmort’u TÜYB 41x33 İstanbul Üni. Koleksiyonu

1919 yılında İnas Sanayi-i Nefise Mektebi'ne (Kız Güzel Sanatlar Akademisi) "Usul-ü Tersimé öğretmenliğine getirildi. Ömer Adil Bey'den sonra bu okulda müdürlük yaptı.

1922 yılında öğrencisi Güzin Hanım'la evlendi. 1923'te Türk Ressamlar Cemiyeti'nin yönetim kurulu üyeliğine seçildi. 1926'da Sanayi-i Nefise Birliği, 1929'da Güzel Sanatlar Birliği adlarını alan dernekte yöneticiliği ömrünün sonuna kadar sürdürdü.

Kız ve Erkek Sanayi-i Nefise Mekteplerinin birleştirilmesi sonucu İnas Sanayi-i Nefise Mektebi kapanınca, artık karma eğitim veren Sanayi Nefise Mektebi'nde 1927’de Usul-ü Tersim, 1933’te ise “Resim Atölyesi” öğretmenliğine atandı.

Cumhuriyet Halk Partisi'nin düzenlediği yurt gezileri kapsamında 1938 yılında Gaziantep'e gönderildi. Buradan on yapıtla dönen Feyhaman Duran 1939 Ocak ayında İbrahim Çallı ve Ayetüllah Sümer birlikte İsmet İnönü'nün portresini yapmak üzere Ankara'ya çağrıldı.

Kurulduğu dönemde İstanbul Deniz Müzesi'nin siparişi üzerine Topkapı Sarayı Müzesi koleksiyonundaki minyatürleri tuvale aktarmış olan sanatçı[6] 1940’larda eşi ile birlikte Topkapı Sarayı'nda çalışıp sarayın iç ve dış mekanlarını tuvale aktarma olanağı buldu. II. Dünya Savaşı nedeniyle 1943-1947'de müze koleksiyonun bir kısmı önlem olarak Niğde'ye taşınmış ve saray ziyarete kapatılmıştı.[7] Bu dönemde izin alarak sarayda çalıştı, müzedeki pek çok eseri yakından inceleme fırsatı oldu.

Duran, arkadaşı Sami Yetik’in "Ressamlarımız" adlı üç ciltlik kitap kapağı tasarladı. İbrahim Çallı ve Sami Yetik ile Vezneciler'de Zühal Kırtasiye Mağazası'ndaki atölyede resim dersleri verdi.

1951 yılında emekli oldu. Emekliliğinde çalışmalarını sürdürdüğü Beyazıt'taki evini müze olarak İstanbul Üniversitesi'ne bağışladı.

6 Mayıs 1970'te İstanbul'da öldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü , Ata.boun.edu.tr websiteisi arsivinden "Feyhaman Duran" maddesi. Online:[1] Erişim: 21.9.2008)
  2. ^ Özsezgin, Kaya, " Feyhaman Duran (1886-1970), Felsefeekibi.net websitesi [2], (Erişim:10.12.0212)
  3. ^ a b c d Kuzucular, Şahameddin (2012) "Feyhaman Duran Hayatı Sanatı ve Tabloları" Edebi Yad ve Sanat Akademisi websitesi. [www.edebiyatvesanatakademisi.com/turk-ressamlar./feyhaman-duran-hayati-sanati-ve-tablolari-20]
  4. ^ Dusunmekvepaylasmak.blogspot.com websitesi "Feyhaman Duran" maddesi. Online:[3]
  5. ^ Saim Kutsav. "Feyhaman Duran". Ankara Sanat 1966, S.5, s.13. http://www.lebriz.com/v3_artst/san_Bio.aspx?sanID=80&lang=TR. Erişim tarihi: 24 Nisan 2008. 
  6. ^ "Feyhaman Duran – İki Dünya Arasınd". Mimdap.org sitesi, 27 Nisan 2017. 16 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20171016070445/http://www.mimdap.org/?p=199652. Erişim tarihi: 16 Ekim 2017. 
  7. ^ Selin, İpek (Ekim-Kasım 2017). "Ressam Feyhaman Duran'ın Topkapı Sarayı'ndaki tabloları". Atlas Tarih (49): 22-25. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kutsav, Saim (1966) "Feyhaman Duran", Ankara Sanat Sayı:5 , sayfa:13.
  • Sabancı Üniversitesi Sakip Sabancı Müzesi'nde Feyhaman Duran - Between Two Worlds adlı 12 Șubat 2017-13 Agğustos 2017 döneminden açık olan resim sergisinin İngilizce katalogunda biyografisi ve seçilmiş sanat resimleri. Online:[4] (İngilizce)