Fairy-Queen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Fairy Queen
Periler Kraliçesi
̊̊Fairy Queen operasının 1692'de ilk temsili için basılmış afiş
Müzik: Henry Purcell
Galası: 2 Mayıs 1692
İlk gösterim yeri: "Queen's Tiyatrosu", Dorset Garden, Londra
Oyuncular: * Sarhoş Şair, bas
  • Birinci Peri, soprano
  • İkinci Peri, soprano
  • Gece, soprano
  • Gizem, soprano
  • Gizlilik, kontrtenor
  • Uyku, bas
  • Corydon, bas
  • Mopsa, soprano/kontrtenor
  • Nimf, soprano
  • Oberon'un hizmetlileri, 1 soprano, 2 kontrtenor
  • Phoebus, tenor
  • İlkbahar, soprano
  • Yaz, kontrenor
  • Sonbahar, tenor
  • Kış, bas
  • Juno, soprano
  • Çinli erkek, kontrtenor
  • Çinli kadın, Dafne, soprano
  • Hymen, bas
  • Koro: Periler ve Hizmetlileri

'Fairy Queen (Türkçeː Periler Kraliçesi) (Purcell dizin numarası Z.629))[1] İngiliz Barok stilinde müzik bestecisi Henry Purcell tarafından yazarı bilinmeyen, ünlü İngiliz tiyatro eseri yazarı ʽWilliam Shakespeareʼ'in Bir Yaz Gecesi Rüyası (Midsümers Night's Dream)" eserinden uyarlanmış İngilizce liberetto ile hazırlanan 5 perdeden oluşan bir "mask" veya "yarım-opera" janrında bir opera eseridir.

Eserin prömiyer ilk temsili 2 Mayıs 1692'de Londra'da Dorset Garden mevkiinde bulunan "Queen's Tiyatrosu" 'de "United Company" adını taşıyan bir opera trupu tarafından yapılmıştır. Bu eser besteci Purcell'in nispeten genç yaşta, 35 yaşında, ölümünden 3 yıl önce bestelenmiş ve sahnelenmişti. Purcell 21 Kasım 1695'te öldüğü zaman hazırladığı 860 kadar müziksel eseri arasında bu eserin temsil metni ve partitür notalarının kayıp olduğu anlaşılmış ve bundan sonra 20. yüzyıla kadar bu eser hiç yapımlanmamıştır. 20. yüzyılın başlarında 1901'de bu eserin partitür notaları yeniden bulunmuş ve Purcell'in eserlerini bulmak ve yaymak gayesi ile kurulmuş olan "Purcell Society" tarafından yayımlanmıştır.[2] Bu eser Barok tipi müziğin 20 yüzyılda popüler olarak müziksevenler tarafından tutulması dolayısıyla bu dönemde önce İngiliz ve Amerikan sonra diğer operaevleri repretuvarılarna girmiştir. Ayrıca bu opera eserinin önemli pasajları ve hatta tümü birkaç kez (değişik medya, örneğin LP, tape, casattte, CD, MP3 vb, ile) ses kayıtlarınna ve sonra video kayıtlarına alınmıştır.[3]

Hazırlanma ve temsiller[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu eserin promiyer temsilinin yapıldığı Queen's Tiyatrosu, Dorset Garden, Londra

Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses tipi Prömiyerde roller: 2 Mayıs 1692
(Orkestra şefi:
Sarhoş Şair bas
Birinci Peri soprano
İkinci Peri soprano
Gece soprano
Gizem soprano
Gizlilik kontrtenor
Uyku bas
Corydon bas
Mopsa soprano/kontrtenor
Nimf soprano
Oberon'un hizmetlileri 1 soprano, 2 kontrtenor
Phoebus tenor
İlkbahar soprano
Yaz kontrenor
Sonbahar tenor
Kış bas
Juno soprano
Çinli erkek kontrtenor
Çinli kadın, Dafne soprano
Hymen bas
Koro: Periler ve Hizmetlileri.[4]

Orkestra[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu opera eseri için orijinal olarak hazırlanan partitür notaları orkestrada şu çalgıların bulunmasını içermektedirː 2 blokflüt, 2 obua, 2 trompet, timpaniler, yaylı çalgılar ve klavsen.

Konu özeti [5][değiştir | kaynağı değiştir]

I. Perdeː[değiştir | kaynağı değiştir]

Birinci sahne açılışı Titania'nın Oberon'la bir Hint erkek çocuğa kimin sahip olacağı konusunda yaptığı dalaşma sonunda birbirlerinden ayrılmalarından hemen sonraki durumu müziksel olarak ele almaktadır. Titania'nın iki peri hizmetlisi kırsal alanların büyüleyici güzelliğinden bahseden bir şarkıyı söylemeye başlarlar ("Come, come, come, come, let us leave the town (Gel, gel, gel, gel şehri geriye bırakalım.") Kekeleyen Sarhoş Şair sahneye girerek "Fill up the bowl then (O halde kabı ağzına kadar doldur )" içki içme şarkısını söyler. Bu kekeme taklidi yapılmanın bestecinin "Thomas d̊Urfey" i alaya almak için yapıldığı zamanın seyircisi tarafından bilinmekteydi. Fakat aynı zamanda politik güçlü "Elkanah Settle" de kekeme idi ve besteci bu kişiyi alaya almak istemeyeceği sanılmaktaydı. Bunun için kritikler uzun yıllar bu kişiyi alaya almanın, libretto yazarının bu alayı bilmeden düşünmeden yaptığını iddia etmektedirler. Perilerin bilerek alaya aldıkları Sarhoş Şair oradan hemen ayrılmak zorunda kalır.[5]

II. Perdeː[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu perdenin başında Periler Kralı Oberon Puck'a Demetrius'un gözlerine sevda-suyu serperek onu büyüleyip kutsanmasını emreder. Titania ve perileri mesut bir şekilde dansa başlarlar "Come all ye songsters of the sky . (Ey göğün şarkıcılarının hepsi, hepiniz gelin.)". Gece "Now the Night (Şimdi gece.)", Gizem "Mystery's song (Gizem'in şarkısı)", Gizlilik "Öne charming night (Bir büyüleyici gece)" ve Uyku "Hush, no more, be silent all (Artık susun tam olarak sessiz durun.)" onları büyüleyip uyuşturup uykuya gönderecek şarkılar söylerler ve uykuya dalanların uykularında güzel rüyalar görmelerini sağlarlar.[5]

III. Perdeː[değiştir | kaynağı değiştir]

Bottom eşek başı maskesini takmıştır. Büyü altında olan Titania Bottom'a aşık olur. Bu da Oberon'u çok eğlendirir. Bir Nımf aşka düşmenin zevklerini ve azap çektiren yönlerini ele alan bir aşk şarkısı söyler. Titania ve Bottom birlikte birkaç dansa kalkarlar. Sonra yakında saman döven iki köylü Corydon ve Mopsa'nın birbirlerine biraz aptalca biraz güldürücü laf atmalarını dinleyip eğlenirler.[5]

IV. Perdeː[değiştir | kaynağı değiştir]

Titania kendine yapılan büyüden kurtulmaya başlamıştır. Oberon'un doğum gününü kutlamak için kısa bir "divertimento"'ya başlar "Now the Night (Şimdi gece.)" ve "Let the fifes and the clarions (Düdükler ve borular çalınsın. )"ː. Fakat bu perdenin geri kalan zamanında şarkı söyleyenler ölümsüz tanrı Phoebus "When the cruel winter (Ne zaman insafsız kış. )" ve Dört Mevsim (İlkbahar "Thus, the ever grateful spring (Böylece gayet büyük minnetle İlkbahar.)"; Yaz "Here's the Summer (Burada yaz.)"; Sonbahar "See my many coloured fields (Renkli tarlalarımın çoğunu gör. )"; ve Kış "Now Winter comes slowly (Şimdi yavaşça kış geliyor.)" olup bunlar kendi şarkılarını söylerler.

V. Perdeː[değiştir | kaynağı değiştir]

Theseus sevgililerin koruda olan maceralarını dinledikten sonra Juno bir düğün kasidesi söylemeye başlar "Thrice happy lovers (Üç katlı mesut aşıklaɾ)". Bunu, bir kadın çok iyi bilinen kederli şarkı olan "O let me weep (Oh. Beni ağlamaya bırak.)" şarkısı ile takip eder. Bir Çinli kadın ve bir Çinli erkek sahneye girerler. Birbirlerinin arkalarından dünyalarının güzelliklerini öven şarkılar söylemeye başlarlarː"Thus, the gloomy world (Böylece, kasvetli dünya.)", "Thus happy and free (Böylece mesut ve hür.)" ve "Yes, Xansi. (Evet Xansi.)". Sahneye gelen diğer iki Çinli kadın Hymen'i çağırırlar. Hymen evliliğin eksizsiz mutluluğu hakkında bir şarkı söyler. Böylece bu opera eserinin teması ile Bir Yaz Gecesi Rüyası eserinin teması birbirine bağlanır ve aynı zamanda bu şekilde Kral William ve Kraliçe Mary'nin evlenme yıldönümü kutlanır.[5]

Seçilmiş müziksel parçalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Fill up the bowl then (O halde kabı ağzına kadar doldur )"
  • "See even night (Geceyi bile gör)"
  • "I am come to lock all fast (Gayet sıkı kilitlemeye geldim.)"
  • "One charming night (Bir büyüleyici gece. )"
  • "Hush, no more, be silent all (Artık susun tam olarak sessiz durun.)"
  • "If love's a sweet passion (Eğer aşk bir tatlı tutku ise.)"
  • "Now the Night (Şimdi gece.)"
  • "Let the fifes and the clarions (Düdükler ve borular çalsın. )"
  • "When the cruel winter (Ne zaman insafsiz Kış. )"
  • "Thus, the ever grateful spring (Boylece gayet buyuk minnetle İlkbahar.)"
  • "Here's the Summer (Burada yaz.)"
  • "See my many coloured fields (Renkli tarlalarımın çoğunu gör. )"
  • "Now Winter comes slowly (Şimdi yavaşca Kış geliyor. )"
  • "Thrice happy lovers (Üç katlı mesut aşıklaɾ)"
  • "O let me weep (Oh. Beni ağlamaya bırak.)"
  • "Thus, the gloomy world (Böylece, kasvetli dünya.)"
  • "Thus happy and free" Böylece mesut ve hür.)"
  • "Yes, Xansi. (Evet Xansi.)"

Seçilmiş ses ve video kayıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ses kayıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Orkestra şefi Opera evi, Orkestra, Operaevi Marka
1957 Benjamin Britten English Chamber Orchestra, Ambrosian Opera Korosu, 2 CD - Decca 4685612.
1972 Alfred Deller The Deller Consort, Stour Music Korosu 2 CD - Harmonia Mundi.
1982 John Eliot Gardiner The English Baroque Soloists The Monteverdi Korosu, 2 CD - Archiv Produktion 419 221–2.
1989 William Christie Les Arts Florissants 2 CD - Harmonia Mundi HMC 90 1308/0.
1992 David van Asch The Scholars Baroque Ensemble 2 CD - Naxos 8.550660-1.
1994 Roger Norrington The London Classical Players, Londra Schütz Korosu 2 CD - EMI Classics 7243 5 55234 2 6.
1993 Harry Christophers The Sixteen 2 CD - Coro COR16005.
1994 Ton Koopman Amsterdam Baroque Orchestra ve Korosu 2 CD - Erato 98507.
1995 Nikolaus Harnoncourt Concentus Musicus Wien, Arnold Schoenberg Korosu 2 CD - Teldec Classics 4509-97684-2.
2005 Antony Walker Cantillation, Orchestra of the Antipodes 2 CD - ABC Classics ABC4762879
2006 Christopher Monks Armonico Consort 1 CD - Deux-Elles DXL1120.
2012 Ottavio Dantone Accademia Bizantina & New English Voices 1 CD - Brilliant Classics 94221

Video Kayıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Orkestra şefi Sahne Direktörü Opera evi, Orkestra, Operaevi Marka
1995 Nicholas Kok David Pountney English National Opera, 1 DVD- Arthaus Musik 100200
2010 William Christie Jonathan Kent The Glyndebourne Chorus & Orchestra of the Age of Enlightenment 2 DVD- Opus Arte OA1031D

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ F.629 Amerikan müzikologu Franklin B. Zimmerman tarafından hazırlanan Henry Purcell eserleri katalogunda "Fairy Queen" operasına verilen dizin numarası
  2. ^ Westrup, J. A. (1972) Purcell. Londra: J. M. Dent & Sons Ltd
  3. ^ Örneğin, İstituto Europeo di Musica, bu eserin tümünün videosunun arşivini You Tube'da yayımlamıştır
  4. ^ Tipik olarak koro ya aryaların sonunda aryanın ana temasını kısaca tekrarlamak için ya da özel olarak dramatik müzikle birlikte (örneğin IV. Perde'de Phoebus'un sahneye girişinde) kullanılmıştır.
  5. ^ a b c d e Muller, Frans ve Muller, Julie, (2005) "Completing the picture: the importance of reconstructing early opera" Early Music Ciltː33 Noː4 say.667-682 [1] (İngilizce)

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Wood, Bruce ve Pinnock, Andrew (eds) (2010)̠ Henry Purcell: The Fairy Queen Purcell Society Edition Cilt. 12) Londraː Stainer ve Bell (İngilizce)
  • Savage, Roger. "The Fairy-Queen: an Opera" Kaynak Burden, Micheal (ed) (2000) Henry Purcell's Operas, The Complete Texts, Ocxfordː Oxford University Press (İngilizce)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Opera.Stanford" websitesinde İngilizce libretto metni [2]
  • "IMSLP Petrucci Muzik Library" websitesinde "The Fairy Queen Z.626 (Purcell, Henry)" müzik kayıt referansları, metin ve partitür notaları [3]
  • Price, Curtis "The Fairy Queen" Kaynakː L. Macy, (ed) Grove Music Online ;jsessionid=62A625537373C48B85953F23D89B759E (İngilizce)