Ernesto Sabato

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Ernesto Sabato
ErnestoSabato001.JPG
Doğum 24 Haziran 1911(1911-06-24)
Rojas, Buenos Aires, Arjantin
Ölüm 30 Nisan 2011 (99 yaşında)
Santos Lugares, Buenos Aires, Arjantin
Dil İspanyolca
Eğitim National University of La Plata
Önemli eser Tünel (roman)
Kahramanlar ve Mezarlar
Etkin yılları 1941–2004
Evlilik
Matilde Kusminsky Richter (e. 1936–1998)
Çocuklar Jorge Federico Sabato
Mario Sabato

İmza

Ernesto Sabato (24 Haziran 1911; Rojas, Buenos Aires - 30 Nisan 2011; Santos Lugares, Buenos Aires), Arjantinli romancı, gazeteci ve deneme yazarı. İspanyolca yazının en saygın ödüllerini kazandı ve Latin Amerika’daki askeri yönetimlere yaptığı eleştirileriyle tanındı. Başkan Raúl Alfonsín'in ricası ile 1976 - 1983 arasındaki Arjantin askeri yönetimi sırasında öldürülen on binlerce kişinin araştırıldığı Kirli Savaş komisyonunun (CONADEP) başkanlığını yaptı. Komisyonun bulguları 1984 yılında Bir Daha Asla başlığı ile Sabato tarafından yayımlandı.Tünel (1948), Kahramanlar ve Mezarlar (1961) ve Karanlıkların Efendisi (1974) romanları ile tanınır.[1][2][3]

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Calabria'lı İtalyan göçmen Francesco Sabato ve Giovanna Maria Ferrari'nin 11 çocuğundan onuncu olarak Buenos Aires'in Rojas bölgesinde doğdu. 1929'da başladığı üniversite yaşamında Üniversite Reformu hareketine katıldı. 1933'te Komünist Gençlik Federasyonu genel sekreteri oldu. Marksiszm ile ilgili bir toplantıda 17 yaşındaki Matilde Kusminsky Richter ile tanıştı. Richter daha sonra evini terk ederek Sabato ile yaşamaya başladı. 1934'te komünizm ve Josef Stalin rejimi ile ilgili şüpheler duymaya başlaması nedeniyle Arjantin Komünist Partisi tarafından 2 yıllığına Uluslararası Lenin Okulu'na Moskova'ya gönderildi. Buradan Paris'e kaçarak yayımlanmamış ilk romanı Bir ve Evren'i yazdı. Buenos Aires'e dönerek 1936'da Matilde Kusminsky Richter ile evlendi.

Eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

La Plata Ulusal Üniversitesi'nde fizik ve matematik eğitimi aldı. Aynı okulda 1937'de doktorasını tamamladı. 1938'de Paris'te Curie Laboratuvarı'nda, ertesi yıl ABD'de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde araştırmalar yürüttü. 1938'de oğlu Jorge Federico Sabato doğdu. Fransa'dayken yazın yaşamında derin izler bırakacak olan gerçeküstücülük hareketi ile tanıştı ve Oscar Domínguez, Benjamin Péret, Roberto Matta Echaurren ve Esteban Francés ile arkadaşlık etti.

Bilim insanı yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Gençliğinde fizik çalışarak doktora yapan Sabato, 1940 yılında Arjantine döndü ve mezun olduğu üniversitede mühendisliğe giriş, görelilik ve kuantum mekaniği dersleri verdi. İlerki yıllarda yanlış kullanılması nedeni ile bilime ilgisini yitirdi. Hükümeti eleştirmesi nedeni ile üniversitedeki işine son verilmesiyle de1943'te bilimden tümüyle koptu.

1945'te ikinci oğlu Mario Sabato doğdu.

Yazarlık ve insan hakları savunuculuğu[değiştir | kaynağı değiştir]

Sabato, felsefe, toplumsal ve siyasal konularda Bir ve Evren eseriyle edebiyat alanında ilk başarısını elde etti. Romanlarında tipik bir anti-kahraman, içe kapanık kişiyi tasvir etti.

Yazılarını yakıp yok etme eğiliminden kurtularak yayımlanmış yalnızca üç romanı olmasına karşın Latin Amerika yazın dünyasında çok etkili oldu.

Yayımlanmış ikinci romanı olan Kahramanlar ve Mezarlar Sabato’nun baş yapıtı olarak değerlendirilir. Üretken bir deneme yazarı da olan Sabato’nun metafizik, politika ve tango ile ilgili birçok denemesi vardır.

1983’te Arjantin askeri rejimi sırasında kaybolanların izini araştırmak için atandığında, bu görevi “cehennemin içine yavaş iniş” olarak tanımladı. Başında bulunduğu komisyonun hazırladığı kapsamlı rapor 9 askeri görevlinin yargılanmasında kullanıldı.[1] 

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

1998'de eşi öldü. 1999'da İtalyan vatandaşlığı aldı. Sabato, 30 Nisan 2011’de yüzüncü doğum gününe 2 ay kala Buenos Aires yakınlarında Santos Lugares’te öldü.  Eşi Elvira Gonzales Fraga Sabato’nun bronşit nedeni ile öldüğünü bildirdi.[4] 24 Haziran 2019'da 108. doğum gününde Google Doodle ödülü aldı.[5]

Sabato, Perulu yazar Mario Vagas Llosa ile 1981

Yapıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Uno y el universo (Bir ve Evren) 1945
  • El túnel (Tünel) 1948
  • Hombres y engranajes (İnsanlar ve Dişliler) 1951
  • El otro rostro del peronismo (Peronizmin Öbür Yönü) 1956
  • El caso Sabato (Sabato Olayı) 1956
  • Sobre heroes y tumbas (Kahramanlar ve Mezarlar) 1961
  • Tres aproximaciones a la literatura de nustro tiempo (Çağımız edebebiyatına üç yaklaşım) 1968
  • Abaddón el exterminador (Karanlıkların Efendisi) 1974
  • Nunca mas (Bir Daha Asla) 1984
  • La resistancia (Direniş) 2000

Ödüller[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Argentine writer Ernesto Sabato dies, age 99". BBC 30 Nisan 2011. 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2020. 
  2. ^ Grazina, Karina. "Argentine writer Ernesto Sabato dies at age 99". Reuters. 24 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2020. 
  3. ^ "Cronología Anotada de Ernesto Sabato". web arcieve. 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2020. 
  4. ^ Barrionuevo,, Alexei. "Ernesto Sábato, Novelist and Argentina's Conscience, Dies at 99". The New York Times. 6 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2020. 
  5. ^ "Ernesto Sábato's 108th Birthday". Google. 24 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2020.