Diş eti çekilmesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
1: Toplam ataşman kaybı (klinik ataşman kaybı) 2: Diş eti çekilmesi ve 3: Sondalama derinliğinin toplamıdır.

Diş eti çekilmesi, diş eti kenarının kaybı veya geri çekilmesiyle diş kökünün açığa çıkmasıdır.[1] Diş eti çekilmesi 40 yaşın üzerindeki bireylerde sık rastlanan bir sorundur, ancak ergenlikten itibaren veya 10 yaş civarında da görülebilir. Kuron-kök oranının azalmasıyla birlikte olabilir ya da olmayabilir (alveol kemiği çekilmesi) .

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Diş eti çekilmesini sınıflamak için birçok öneri yapılmıştır, Miller sınıflama sistemi[2] bunlardan en sık kullanılanıdır. Klinikte görülen birçok vaka günümüz sınıflama sistemleri tarafından sınıflandırılamamaktadır. Kumar ve Masamatti'nin sınıflama sistemi günümüz sınıflama sistemlerinin sınıflayamadığı birçok diş eti defektini tasvir edebilmektedir. Palatal çekilmeler için de ayrı bir sınıflandırma sistemi sunmuştur. Yeni kapsamlı bir sınıflandırma sistemi interdental papilin pozisyonuna göre ve bukkal/lingual/palatal çekilmeye göre çekilmeleri sınıflayabilmektedir. Kumar ve Masamatti'nin sistemi Miller sınıflamasının kısıtlamalarının üstesinden gelmeye çalışmaktadır.[3]

Nedenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Diş eti çekilmesinin muhtemel birçok sebebi olabilir:

  • Açık ara en yaygın neden, diş eti hastalığıdır (periodontal hastalık). Uygunsuz fırçalama ve uygunsuz diş ipi kullanımı, bakterilerin diş ile diş eti arasında çoğalmasına olanak sağlamakta ve diş etinde ağrısız, kronik iltihabın meydana gelmesine sebep olmaktadır. Böylece diş eti aşama aşama çekilmekte ve kemik kaybıyla diş sallanmaya başlamaktadır[kaynak belirtilmeli]
  • Aşırı agresif diş fırçalama: çitileme şeklindeki sert diş eti kenarındaki mineyi aşındırmaktadır
  • Diş ipinin yanlış kullanımı  (örneğin diş ipinin çok kaba veya agresif kullanılması) diş etini kesebilir
  • Irsi ince, narin diş etinin çekilmeye uygun hale gelmesi
  • Dişlerin haddinden fazla sıkılması ve gıcırdatılması (bruksizm) bazen periodontal hastalığın durumunu kötüleştirebilir. Sadece bruksizm dolayısıyla meydana gelen diş sallanması geri döndürülebilir, ancak diş eti çekilmesi geri döndürülemez[kaynak belirtilmeli]
  • Kusturmayla mide asidinin ağza çıkması: bazı yeme bozukluklarıyla ilişkili olabilirŞablon:Mcn
  • Tütün çiğneme, muköz membran çizgisini etkiler ve diş etinin zamanla çekilmesine yol açar
  • Tırnakla veya kalemle diş etine gelen travmalar. Bu tür çekilmeler çoğunlukla çocuk veya kişilerin psikiyatrik sorunlarıyla ilişkilidir.
  • Skorbüt (C vitamini eksikliğine bağlıdır)
  • Nekrotizan ülseratif gingivitis
  • Erişkin bireyde ortodontik tedaviŞablon:Mcn
  • Çapraşıklık gibi anormal diş pozisyonu .
  • Dudakta veya dilde bulunan piercingin diş etine sürtünmesi.
  • Kasıtlı diş eti uzaklaştırması. Örneğin sürekli diş sürmez ve bu dişi sürdürmek için diş eti kesilerek dişin üzeri açılır. Bu girişim diş eti çekilmesinin nadir görülen sebebidir.

Belirtiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Diş eti çekilmesi çoğunlukla akut bir durum değildir. Çoğu vakada çekilme aşama aşama yıllar boyunca sürer. 40 yaşın üzerinde görülmesinin nedenlerinden biri budur. Diş etinin çekilmesi bir günden diğer güne çok küçük oranda gerçekleştiğinden, hasta diş etinin görünüşe alışır ve çekilmenin farkına varmaz. Diş eti çekilmesi belirti verene kadar farkedilmeden kalabilir.

Diş eti çekilmesinin belirtileri şunlardır:

  • Diş sallanması
  • Dentin hipersensitivitesi (aşırı hassas diş): sıcak, soğuk veya tatlı yiyecek ve içeceklerle kısa, keskin bir ağrı oluşması. Dişin kökünü çevreleyen sement diş etiyle korunmuyorsa, dentin tübülleri açığa çıkarak dış etkenlerden kolayca etkilenir.
  • Dişler olduğundan uzun gözükebilir (diş eti çekiliyorsa kuronun daha büyük bir kısmı görünür)
  • Dişin kökü açığa çıkar ve görünür hale gelir
  • Diş diş eti kenarında çentikliymiş gibi hissedilir
  • Dişin renginde değişme (mine ve sementin rengindeki farklılığa bağlı olarak)
  • Dişler arasındaki mesafe büyüyor gibi sanılır (mesafe aynıdır, ancak diş eti aralığı doldurmadığından aralık daha büyük görünür)
  • Diş eti kenarı altındaki kaviteler

Diş eti çekilmesi gingivitisten dolayı meydana gelmişse şu belirtiler bulunabilir:

  • Kabarık, kırmızı veya şiş (iltihaplı) diş eti
  • Fırçalama veya diş ipi kullanımı sırasında kanama
  • Kötü ağız kokusu (halitozis)

Gingivitisin tedavisi sonucunda şiş olan diş etini normal haline döner. Bu durumdan gingivitisten dolayı belirgin olmayan diş eti çekilmeleri belirgin hale gelir.[4]

Tedavi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tedavi, diş eti çekilmesine neden olan sorun(ların) belirlenmesiyle başlar. Eğer sorun aşırı etkin fırçalama ise, hasta daha yumuşak bir diş fırçası almalı, daha yumuşak bir fırçalama tekniği kullanmalıdır. Eğer zayıf ağız bakımı bu duruma neden oluyorsa, ağız bakımı daha etkin sağlanmalı, profesyonel diş temizliği yapılmalıdır. Eğer sorun fazla diş taşı kaynaklı ise, temizleme ve kök yüzeyi düzleştirmesi diş etindeki iltihabın çözülmesini sağlayacaktır. Eğer etken maloklüzyon ise, oklüzal düzeltme veya ısırma plağı önerilebilir.

Eğer nedene bağlı çözümler yetersizse, daha fazla diş eti oluşturmak için yumuşak doku grefti kullanılabilir. Kullanılacak olan doku hastanın ağzındaki başka bir bölgeden otolog olarak elde edilebilir, dondurulmuş doku ürünleri veya sentetik membranlar kullanılabilir. Güncel araştırmalar, hastanın kendi kök hücrelerinden diş eti kültüre edip diş eti çekilmesini tedavi etmeye odaklanmaktadır.

Diş eti grefti[değiştir | kaynağı değiştir]

Diş eti çekilmesinin şekline ve dişin etrafındaki kemik seviyesine bağlı olaraktan diş eti çekilmesi bölgesinde periodontolog, çeşitli "periodontal plastik cerrahi" girişimlerle yeni diş eti oluşturabilir. Bu girişimler genel olarak lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Komşu diş eti hareketlendirilerek (buna saplı greft denir), serbest diş eti greftiyle veya damaktan bağ dokusu greftiyle diş eti çekilmesi tedavi edilebilir. Hastanın damağına alternatif olarak aselüler dermal matriks (işlenmiş insan deri allogrefti) de kullanılabilir.

Büyüme faktörü teknikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Trombosit kökenli büyüme faktörü (PDGF) zerk edilmiş kemik grefti uygulaması tekniğinde gelişme kaydedilmiştir. Bu materyal genellikle hücresel bir matriksle kombine halde bulunur, daha sonra allogreftle kaplanacak olan yumuşak kemiği oluşuturur. Bu tür kemik ve hücresel doku matriksinin gelişimi daha iyi osseointegrasyon ile sağlıklı kemik ve yumuşak dokunun oluşumu sağlar.

Böyle işlemlerden sonra iyileşme 2-4 hafta sürer. Sonuçlar birkaç ay sonra değerlendirilebilir ve bazı vakalarda en iyi sonucu elde etmek için oluşan yeni dokuya küçük girişimlerde bulunulabilir. Periodontal kemik kaybının eşlik etmediği çekilmelerde, çekilme bölgesinde tam kapanma mümkündür. [kaynak belirtilmeli].

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Gingival Recession - Causes and treatment JADA, Vol 138. http://jada.ada.org.
  2. ^ Miller PD Jr. A classification of marginal tissue recession.
  3. ^ Kumar A, Masamatti SS.
  4. ^ Receding Gums - Causes, Treatment & Prevention of Gum Recession