Bjeduğ lehçesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Bjeduğca
Ana dili olanlar Rusya, Türkiye
Dil aileleri
Yazı sistemi Kiril Alfabesi
Dil kodları
ISO 639-1 -
ISO 639-3

Bjeduğ lehçesi (Adigece Бжъэдыгъубзэ) (Kabardeyce Бжьэдыгъубзэ), Rusya Federasyonuna bağlı Adigey Cumhuriyetinin Kuban Nehri boyunda ve Türkiye'de Çanakkale ilinin Biga ilçesinde yaşayan Bjeduğlar tarafından konuşulan bir Adigece lehçesidir.

Sesbilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Çemguy lehçesindeki [tsʷ] Bjeduğ, Şapsığ ve Abzeh diyalektlerinde [tɕʷ] (<чу>) sesine dönüşmüştür. Kabardeycede ise ise [v] (<в>) sesine dönüşmüştür.

Sözcük Adigece Kabardeyce
Çemguy (Standart Adigece) Bjeduğ, Şapsığ veAbzeh
IPA Kiril IPA Kiril IPA Kiril
ayakkabı t͡sʷaːqa цуакъэ t͡ɕʷaːqa чуакъэ vaːqa вакъэ
öküz t͡sʷə цу t͡ɕʷə чу вы
saban demiri t͡sʷaːbza цуабзэ t͡ɕʷaːbza чуабзэ vaːbd͡za вабзэ
  • Bjeduğ lehçesindeki [ʃsʷ] (<шъ>) diğer lehçelerde [s] (<с>) olmuştur:
Sözcük Adigece Kabardeyce
Adigece Bjeduğ
IPA Kiril IPA Kiril IPA Kiril
ne səd сыд ʃsʷəd шъыд sət сыт
nasıl sədaw сыдэу ʃsʷədaw шъыдэу dawə дауэ
  • Bjeduğ lehçesindeki [ʃsʷ] (<шъу>) diğer lehçelerde [ɕʷ] (<шъу>) olmuştur:
Sözcük Adigece Kabardeyce
Çemguy (Standart Adigece) Bjeduğ
IPA Kiril IPA Kiril IPA Kiril
Ho şgeldiniz ɕʷəqeblaːʁ шъукъеблагъ ʃsʷəqeblaːʁ шъукъеблагъ fəqeblaːʁa фыкъеблагъэ
Deri ɕʷa шъо ʃsʷa шъо fa фэ
  • Bjeduğ lehçesindeki [j] (<й>) diğer lehçelerde [ɕ] (<щ>) veya [ʑ] (<жь>) olmuştur:
Sözcük Adigece Kabardeyce
Çemguy (Standart Adigece) Bjeduğ veŞapsığ
IPA Kiril IPA Kiril IPA Kiril
o ащ аj ай ar ар
orada daʑ дэжь daj дэй ʁʷnaʁʷw гъунэгъуу
kendi jaʑ ежь jaj ей jaz ез

Dilbilgisel farklılıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bjeduğ lehçelesinden araç durumu için kullanılan sonek -мджэ (-md͡ʒa) or -джэ (-d͡ʒa)'dir. Fakat Abzah lehçesi ve Kabardeycede -мкӏэ (-mt͡ʃa) or -кӏэ (-t͡ʃa) olarak kullanılır. Şapsığ lehçesi ve bazı Kabardeyce lehçelerindeise -мгьэ (-mɡʲa) or -гьэ (-gʲa). (Örnek: Uzunyayla Kabardey lehçesi, Kahramanmaraş Kabardey diyalekti)

Anlamı Şapsığ Çoğu lehçede Bjeduğ
Kiril IPA Kiril IPA Kiril IPA
Çerkesçe ile (onu kullanarak) адыгэбзэгьэ aːdəɣabzagʲa адыгэбзэкӀэ aːdəɣabzat͡ʃa адыгэбзэджэ aːdəɣabzad͡ʒa
kalem ile (onu kullanarak) къэлэмымгьэ qalaməmgʲa къэлэмымкIэ qalaməmt͡ʃa къэлэмымджэ qalaməmd͡ʒa

Gelecek zaman soneki ~эщт (~aɕt)[değiştir | kaynağı değiştir]

Gelecek zaman eki ~эщт (~aɕt)'tir ve bazı durumlarda ~ыщт (~əɕt) olarak kullanılır. Bjeduğ ve Şağsığ lehçelerinde gelecek zaman soneki ~т (~t) olarak kullanılır.

Kelime Batı Çerkesçesi Doğu Çerkesçesi
Çemguy (Standart Adigece) Bjeduğ veŞapsığ
IPA Kiril IPA Kiril IPA Kiril
gideceğim səkʷaɕt сыкIощт səkʷat сыкIот səkʷʼanəwɕ сыкIуэнущ
gideceksin wəkʷaɕt укIощт wəkʷat укIот wəkʷʼanəwɕ укIуэнущ
gidecek makʷaɕt мэкIощт makʷat мэкIот makʷʼanəwɕ мэкIуэнущ
gideceğiz tʷəkʷaɕt тыкIощт ʂʷəkʷat тыкIот dəkʷʼanəwɕ дыкIуэнущ
gideceksiniz ʂʷəkʷaɕt шъукIощт ʂʷəkʷat шъукIот fəkʷʼanəwɕ фыкIуэнущ
gidecekler maːkʷatəɕx макIощтых maːkʷatəx макIотых maːkʷʼanəwɕ якIуэнущ

Örnek metin[değiştir | kaynağı değiştir]

AdigeceЗэгорэм тыгъэжьымрэ тыгъэмрэ зынэкъокъугъэх анахь лъэшыр язэрымгъашIэу. А лъэхъан дэдэм тефэу зекIогорэ кIакIо техъуагъэу гъогум къэрыкIоу алъэгъугъ ыкIи рахъухьагъ тIумэ язэу гъогурыкIом икIакIо зыщэзгъэхэрыр анахь лъэшэу алъытэнэу. Ай дэй тыгъэжьым зэрыфэлъэкIэу къэпщэу къыригъэжьагъ. Ау ар нахь лъэшэу къепщы къэсми, гъогурыкIом кIакIом нахь зыкIоцIищахьытыгъэ. Ыужыпкъэм тыгъежьыр иморад ыужы икIыжьын фае хъугъэ.ЕтIуанэ тыгъэр къэпсыгъ, гъогурыкIор фабэ къэпагъ, ыкIи ай лъэпэтэу кIакIор зыщихыгъ. Аущтэу тыгъэжьым тыгъэр ей нахьыри нахьы зэрылъэшыр къэгурымэIомэ мэхъонэу хъугъэ.[1]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Tamara Udzhuxu (Bzhedugh Dialect)". 6 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.