İçeriğe atla

Amerika Birleşik Devletleri ile Japonya arasında Karşılıklı İşbirliği ve Güvenlik Anlaşması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Amerika Birleşik Devletleri-Japonya Güvenlik Anlaşması
Amerika Birleşik Devletleri ile Japonya arasında Karşılıklı İşbirliği ve Güvenlik Anlaşması
日本国とアメリカ合衆国との間の相互協力及び安全保障条約
Antlaşma metni
TürAskerî ittifak
İmzalanma19 Ocak 1960
YerWashington, D.C., ABD
Onay23 Haziran 1960
İmzacılar ABD
 Japonya
Dillerİngilizce ve Japonca

Amerika Birleşik Devletleri ile Japonya arasında Karşılıklı İşbirliği ve Güvenlik Anlaşması (İngilizceTreaty of Mutual Cooperation and Security between the United States and Japan; Japonca日本国とアメリカ合衆国との間の相互協力及び安全保障条約, romanizeNihon-koku to Amerika-gasshūkoku to no Aida no Sōgo Kyōryoku oyobi Anzen Hoshō Jōyaku) veya kısa adı ile Amerika Birleşik Devletleri-Japonya Güvenlik Anlaşması, Japon topraklarında ABD askerî üslerinin varlığına izin veren ve iki ulustan birinin "Japonya'nın yönetimi altındaki topraklarda" saldırıya uğraması durumunda birbirini savunmasını taahhüt eden bir anlaşmadır. Anlaşma, zamanla Amerika Birleşik Devletleri ile Japonya arasında askerî bir ittifak kurulmasını sağladı.

23 Haziran 1960'da yürürlüğe giren mevcut anlaşma, Asya'da II. Dünya Savaşı'nı ve Japonya'nın ABD öncülüğündeki işgalini sona erdiren San Francisco Barış Antlaşması'nın imzalanmasıyla birlikte 1951'de imzalanan anlaşmanın daha önceki bir versiyonunu revize etti ve değiştirdi. Anlaşmanın 1960 yılında revize edilmesi Japonya'da oldukça çekişmeli bir süreçti ve anlaşmanın kabulüne yönelik yaygın muhalefet, Japonya tarihindeki en büyük halk protestoları olan kitlesel Anpo protestolarına yol açtı.

1960 anlaşması, ABD-Japonya güvenlik anlaşmasını iki ülke arasında daha fazla karşılıklılık yönünde önemli ölçüde revize etti. Orijinal 1951 anlaşması, Amerika Birleşik Devletleri'nin Japonya'ya önceden danışmadan Japonya'da bulunan kuvvetlerini Doğu Asya boyunca kullanmasına izin veren bir hüküm içeriyordu ve Japonya'ya saldırılması durumunda Japonya'yı savunacağına dair açık bir söz vermiyordu, hatta ABD birliklerinin Japonya'nın iç anlaşmazlıklarına müdahale etmesine izin veren bir madde içeriyordu. Bu kısımlar, anlaşmanın 1960 yılında revize edilen versiyonunda değiştirildi. Değiştirilen anlaşma, karşılıklı savunma yükümlülüklerini belirleyen ve ABD'nin kuvvetlerini harekete geçirmeden önce Japonya'yı önceden bilgilendirmesini gerektiren maddeler içeriyordu. Ayrıca ABD'nin Japonya'nın iç işlerine müdahalesine izin veren maddeyi de kaldırdı.

Anlaşma aynı zamanda iki ülke arasında uluslararası anlayışın daha da geliştirilmesi ve ekonomik işbirliğinin geliştirilmesi için genel hükümleri de içeriyordu. Bu hükümler, Amerika Birleşik Devletleri-Japonya Kültürel ve Eğitimsel Değişim Konferansı'nın (CULCON), Amerika Birleşik Devletleri-Japonya Bilimsel İşbirliği Komitesi'nin ve Amerika Birleşik Devletleri-Japonya Ticaret ve Ekonomik İşler Ortak Komitesi'nin kurulmasının temelini oluşturdu. Bu kurumların bir kısmı halen bir biçimde faaliyettedir.

ABD-Japonya Güvenlik Anlaşması 1960'tan bu yana hiç değiştirilmedi ve bu nedenle orijinal haliyle 1648 Vestfalya Antlaşması'ndan bu yana iki büyük güç arasındaki diğer anlaşmalardan daha uzun süre dayandı. Anlaşmanın en az 10 yıllık bir süresi vardı, ancak taraflardan birinin anlaşmayı feshetme isteğini bir yıl önceden bildirmediği sürece süresiz olarak yürürlükte kalması şartı vardı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]