1973 Luhuo depremi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
1973 Luhuo depremi
Tarih {{{tarih}}}
Büyüklük {{{büyüklük}}}

1973 Luhuo depremi, 6 Şubat'ta Çin'in Sichuan Eyaletine bağlı Garzê Tibet Özerk İli'ndeki Zhaggo kasabası yakınlarında 7,6 Ms büyüklüğünde meydana geldi. . Deprem, Mercalli şiddet ölçeğinde maksimum X ( Aşırı ) şiddetteydi. Sichuan'da 2.175-2.204 ölüm ve 2.743 yaralanma ile sonuçlandı. [1] Luhuo İlçesinde meydana gelen deprem sonucunda köylerde ciddi ve yaygın yıkım meydana geldiği bildirildi.

Tektonik ortam[değiştir | kaynağı değiştir]

Tibet Platosu ve Sichuan'ın tektonik görünümü.

Batı Sichuan, Tibet Platosu'nun kenarında, Hint Plakasının Avrasya Plakası ile çarpışmasının neden olduğu karmaşık kıtasal deformasyonun geniş bir bölgesinde yer almaktadır. Hint Plakasının Avrasya Plakasının altına Himalayalar boyunca itilmesi devam ederken, Avrasya Plakası içindeki kıtasal kabuk aktif olarak yükselir ve kalınlaşır ve Tibet Platosu'nu oluşturur. Plato içinde aktif bindirme yapıları bulunmadığından, Altyn Tagh Fayı, Kunlun Fayı, Haiyuan Fayı ve Xianshuihe fay sistemi dahil olmak üzere büyük yapılar boyunca sıkıştırma doğrultu atımlı hareketle sağlanır. Sol yanal doğrultu-kayma hareketi Tibet Platosu'nun kabuk bloklarını dışa doğru sıkıştırarak doğuya doğru hareket etmeye zorlar. Bu arada doğrultu atımlı hareket aynı zamanda platonun doğu-batı yönünde genişlemesine neden olarak kalınlaşmış kabuk içinde normal fayların kırılmasına neden olur. [2] [3]

Deprem[değiştir | kaynağı değiştir]

Xianshuihe nehri vadisinin ve fay sisteminin yukarıdan bir görünümü.

Xianshuihe fay sistemi, Tibet Platosu'ndaki doğrultu atımlı hareketi barındıran 1.400 km uzunluğunda aktif sol yanal doğrultu atımlı bir faydır. Fay, dünyadaki en büyük aktif kıta içi jeolojik yapılardan biridir. 1893 yılından bu yana, fay uzunluğunun en az 350 km'si, 6.5 veya daha büyük büyüklükteki ardışık büyük depremlerde kırılmıştır. [4] 1700 yılından günümüze, fay, büyük depremler sırasında 1.400 km'lik uzunluğunun tamamını kırmıştır. [5]

Fay Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlangıçta, deprem Çin yüzey dalgası büyüklük ölçeğinde 7.9 olarak ölçüldü, ancak olayın daha fazla analizi ve yeniden hesaplanması, son revizyonu 7.6'ya getirdi. [6] Bu olay, Xianshuihe fay sisteminin Luhou segmentindeki saf sol-yanal kaymanın sonucuydu. 1973 depremi sırasında, Xianshuihe fayı 90 km uzunluğunda kırıldı ve kırılma bölgesinin sığ 0-5 km bölümünde maksimum 3,8 metre kayma üretti. [7] [8] Dandu Kasabası yakınlarında, bir tarım alanı 7,2 metre ötelenmiş, ancak araştırmalar bunun 1816 olayı da dahil olmak üzere geçmiş depremlerden de ötelenmelerin birikimi olduğunu göstermiştir. [9] Yüzey kırılmaları, Renda'dan Kasu'ya uzanan 90 km'lik uzunluk boyunca bilim adamları tarafından iyi belgelenmiştir. Deprem kırığının güneydoğu 10 km'lik bölümü, Xianshuihe Fayı üzerindeki 7.3'lük bir başka deprem olan 1923 Renda depremininkiyle örtüşmüştür[10][9] [7]

Xianshuihe fay sisteminin Luhuo segmenti de 1816 yılındaki 7.5 büyüklüğünde bir başka depremin kaynağıydı. Bununla birlikte, Luhuo segmentinde hendek açma yoluyla yapılan saha araştırması, fay üzerinde son 3.000 yılda bir deprem geçmişi kaydını ortaya çıkardı. Açıkta kalan tabaka tabakalarında tespit edilen ilk olay MÖ 769 yılına karşılık gelmektedir. MS 318–545, MS 677–833 ve MS 1008–1444 yıllarında meydana gelen beş ek olay daha tespit edildi. MÖ 769–1973 yılları arasındaki depremler için 157–1200 yıl arasında bir tekrarlama aralığı hesaplanmıştır. [11]

Etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Deprem, 90 km'lik kopma boyunca büyük yıkıma neden oldu. [6] Yırtılmanın yakınında veya yolundaki hemen hemen tüm evler, en az 15.700 tutarında yıkıldı. [12] [13] Tahminen 2.867 bina da ağır hasar gördü. Luhuo İlçesindeki iki kasabada, 5.000 evden 4.600'ü çöktü, diğer 880'i ise ciddi hasar gördü. Çin Ulusal Otoyolu 318 veya Sichuan-Tibet otoyolu, 17 noktada kaya düşmeleri, toprak kaymaları ve zemin çatlakları nedeniyle hasar gördü. Diğer yollar, köprüler ve telekomünikasyon sistemleri de hasar gördü veya bozuldu. Yaklaşık 40.427 hayvan öldü ve 2.01 milyon kilogram yiyecek kaybedildi. [13]

Deprem, Xianshui Nehri vadisinde 40-50 toprak kaymasını tetikledi. [14] Kaydedilen neredeyse tüm heyelan özellikleri, vadide 70 km'ye 2 km veya 409 km²'lik bir alana dağılmıştır. [15] Saha araştırmaları, tümü VIII veya daha yüksek yoğunluk zonu içinde 137 heyelan gözlemlemiştir. [15]

Kayıplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Deprem, Sichuan Eyaleti'nde 2.175 ila 2.204 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Ayrıca sonrasında 43 yetim kaldı. [16]

Tepki[değiştir | kaynağı değiştir]

Halk Kurtuluş Ordusu'nun bir bölümü, kurtarma ve kurtarma çabalarına yardımcı olmak için etkilenen bölgeye gönderildi. Tümende, 49 gruptan en az 668 sağlık ekibi yaralı kurtulanlara müdahale etti. [17]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1973'teki depremlerin listesi
  • Çin'deki depremler listesi
  • Siçuan'daki depremler listesi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Significant Earthquake CHINA: SICHUAN PROVINCE". NOAA NCEI. Erişim tarihi: 29 Kasım 2020. 
  2. ^ J. R. Elliott, R. J. Walters, P. C. England, J. A. Jackson, Z. Li, B. Parsons (2010). "Extension on the Tibetan plateau: recent normal faulting measured by InSAR and body wave seismology". Geophysical Journal International. 183 (2): 503-535. doi:10.1111/j.1365-246X.2010.04754.x. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2021. 
  3. ^ Weijun Gan (2007). "Present-day crustal motion within the Tibetan Plateau inferred from GPS measurements". Journal of Geophysical Research: Solid Earth. American Geophysical Union. 112 (B8). doi:10.1029/2005JB004120. 
  4. ^ Eleftheria Papadimitriou (2004). "Earthquake Triggering along the Xianshuihe Fault Zone of Western Sichuan, China". Pure and Applied Geophysics. 161 (8): 1683-1707. doi:10.1007/s00024-003-2471-4. 
  5. ^ Mingkun Bai (2018). "Southeastward increase of the late Quaternary slip-rate of the Xianshuihe fault, eastern Tibet. Geodynamic and seismic hazard implications". Earth and Planetary Science Letters. 485: 19-31. doi:10.1016/j.epsl.2017.12.045. 
  6. ^ a b Clarence R. Allen (1989). "Segmentation and Recent rupture history of the Xianshuihe Fault, Southwestern China". U.S. Geological Survey Open-file Report. Fault segmentation and controls of rupture initiation and termination. (89–315): 10-30. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Allen" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  7. ^ a b Yang Jianbing (2020). "1923年仁达地震与1973年炉霍地震的破裂模型及触发关系研究" [Research on the Rupture Model and Trigger Relationship of Renda Earthquake in 1923 and Luhuo Earthquake in 1973]. Journal of Geodesy and Geodynamics (Çince). 40 (8): 783-789. doi:10.14075/j.jgg.2020.08.003. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021. 
  8. ^ Hui-lan Zhou, Clarence R. Allen, and Hiroo Kanamori (1983). "Rupture complexity of the 1970 Tonghai and 1973 Luhuo earthquakes, China, from P-wave inversion, and relationship to surface faulting" (PDF). Bulletin of the Seismological Society of America. 73 (6A): 1585. doi:10.1785/BSSA07306A1585. 
  9. ^ a b Clarance R. Allen (1991). "Field study of a highly active fault zone: The Xianshuihe fault of southwestern China". Geological Society of America Bulletin. 103 (9): 1178-1199. doi:10.1130/0016-7606(1991)103<1178:FSOAHA>2.3.CO;2. 
  10. ^ "M 7.0 - 184 km NW of Kangding, China". earthquake.usgs.gov. USGS. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021. 
  11. ^ Mingjian Liang (2020). "Abnormal Accelerating Stress Release Behavior on the Luhuo Segment of the Xianshuihe Fault, Southeastern Margin of the Tibetan Plateau, During the Past 3000 Years". Frontiers in Earth Science. 8:274: 274. doi:10.3389/feart.2020.00274.  Tarih değerini gözden geçirin: |erişimtarihi= (yardım);
  12. ^ Li Zhongdong (25 Şubat 2019). "鲜水河断裂带,危险与美景并存之地". 163.com. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021.  Yazar eksik |soyadı1= (yardım)
  13. ^ a b "1973年炉霍地震". 22 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2013. 
  14. ^ "大灾无情!盘点历史上四川发生的10余次7级以上地震". chengdumingxiao.com. 10 Ağustos 2017. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021. 
  15. ^ a b X. L. Chen (2012). "Earthquake-triggered landslides in southwest China". Natural Hazards and Earth System Sciences. 12 (2): 351-363. doi:10.5194/nhess-12-351-2012. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021. 
  16. ^ "四川炉霍40年从地震废墟上崛起". China News. 6 Şubat 2013. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021. 
  17. ^ "四川炉霍40年从地震废墟上崛起" (Çince). China News Network. 2013. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2021.