Şen Dul

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Şen Dul
Lehar Lustige-Witwe KlA-01.jpg
Şen Dul piyano notası kapağı
Özgün ismi: Die lustige Witwe
Müzik: Franz Lehar
Libretto: Victor Léon ve Leo Stein
Galası: 30 Aralık 1905
İlk gösterim yeri: "Theater an der Wien", Viyana, Avusturya
Oyuncular: *Hanna Glavari: Zengin bir dul (Baş rol), soprano
  • Kont Danilo Danilovitsch: Elçilikte Birinci Katip
    Hanna'ın eski sevgilisi
    , tenor veya lirik bariton
  • Baron Mirko Zeta: Elçi, bariton
  • Valencienne: Baron Zeta'nın karısı, soprano
  • Camille, Kont de Rosillon: Elçiliğe bağlı
    Fransız ataşesi
    Barones'in hayranlarından
    , tenor
  • Njegus: Elçilik Sekreteri , Konuşma
  • Kromow: Ponteverdo ordu danışmanı, bariton
  • Bogdanovitch: Ponteverdo askerî ateşesi, bariton
  • Sylviane: Bogdanovitch'in karısı, soprano
  • Raoul de St Brioche: Fransız diplomat, bariton
  • Vicomte Cascada: Latin Amerika diplomatı, bariton
  • Olga: Kromow'sun karısı, mezzo-soprano
  • Pritschitsch: Elçilikte konsolos, bariton
  • Praskowia: Pritschitsch'in karısı, mezzo-soprano
  • Parisliler ve Ponteverdolılar, müzikciler ve uşaklar

Şen Dul (Almanca: Die lustige Witwe) Avusturya-Macaristanlı Franz Lehár'ın [1] üç perdelik operetidir. Operetin librettosu Viktor Léon ve Leo Stein tarafından Fransız yazarı Henri Meilhac tarafından 1861'de yazılmış "L'attaché d'ambassade" adlı oyundan uyarlanarak hazırlanmıştır. Bu oyun ve operet çok zengin bir dul kadın olan Hanna Glavari'nin kendine yeni bir koca bulma çabalarını konu edinmektedir. Operetin prömiyeri 30 Aralık 1905'te Viyana'da Theater an der Wien'de yapılmıştır. 1905'le bestecinin ölüm yılı olan 1948 yılları arasında Dünya çapında 300.000'in üzerinde sahneye konulmuştur.

Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses tipi Prömiyerde roller
30 Aralık 1905
(Orkestra şefi: Franz Lehár )
Hanna Glavari, Zengin bir dul (Bas rol) soprano Mizzi Günther
Kont Danilo Danilovitsch, Elçilikte Başkatip
Hanna'ın eski sevgilisi
tenor veya lirik bariton Louis Treumann
Baron Mirko Zeta, Elçi bariton Siegmund Natzler
Valencienne, Baron Zeta'nın karısı soprano Annie Wünsch
Camille, Kont de Rosillon, Elçiliğe bağlı
Fransız ataşesi
Barones'in hayranlarından
tenor Karl Meister
Njegus, Elçilik Sekreteri Konuşma Oskar Sachs
Kromov, Ponteverdo ordu danışmanı bariton Heinrich Pirl
Bogdanovitch, Ponteverdo askerî ateşesi baritone Fritz Albin
Sylviane, Bogdanovitch'in karısı soprano Bertha Ziegler
Raoul de St Brioche, Fransız diplomat bariton Carlo Böhm
Vicomte Cascada, Latin Amerika diplomatı bariton Leo von Keller
Olga, Kromow'un karısı mezzo-soprano
Pritschitsch, Elçilikte konsolos bariton
Praskowia, Pritschitsch'in karısı mezzo-soprano
Parisliler ve Ponteverdolular, müzikciler ve uşaklar

Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

I. perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Ponteverdo Büyük Dükalığı Paris Elçiliğinde balo

Ufak fakir bir ülke olan Ponteverdo Büyük Dükalığı'nın Paristeki elçiliğinde devlet başkanı olan Granduk'un doğum yıl dönemini kutlamak için bir balo tertip edilmiştir. Rahmetli kocasindan 20 milyon frank mirası olan Hanna Glavari, bu balonun baç davetlisi olacaktır. Elçi Baron Zeta dul hanımın bir Ponteverdo'lu kişi ile evlenip kendine miras kalan paraların Ponteverdo dışına akıp zaten fakir olan ülkeyi tam iflas durumuna sokmasını ünlemek istemektedir. Baron Zeta, en uygun kişinin elçilikte baş kâtip olan Kont Danilo Danilovitsch olduğunu düşünmekte olsa da bu plânı istediğine uygun gitmemektedir. Danilo, baloya gelmemiştir. Bunun üzerine Baron Zeta, elçilik sekreteri Njegus'u onu o gece gitmiş olduğu Paris Maxim Gazinosu'ndan geri getirmek için gönderir.

Danilo, en sonunda baloya gelir. Hanna ile karşılaşır. Anlaşılır ki yıllar önce Hanna evlenmeden Hanna ve Danilo birbirlerini çok sevdikleri için evlenmek istemisler; fakat Pontevedro'da Kont Danilo Danilowitsch'in aristokrat ailesi bir köy kızı olan Hanna Glavari ile evlenmesini engelemis ve istemeyerek birbirinde ayrılmislardir. Kont Danilo bu evlilik yasağını unutmaya çalışırken Hanna zengin, yaşlı ve kalp hastası bir bankerle evlenmiş ve banker düğün gecesi vefaat etmiştir. Çiftin hala birbirini sevdiği açıkca bellidir. Danilo'nun Hanna'ya karşı sevgisi baloda tekrar alevlense de parası yüzünden Hanna'yla ilgilendiğinin düşünülmesinden korkarak buna cesaret edemez. Hanna ise Danilo "Seni seviyorum" demedikçe onunla evlenmemeye and içmiştir.

Bu sırada Baron Zeta'nın karısı Valencienne elçiliğe Fransa ataşesi olan Kont Camille de Rosillon ile flört etmektedir. Camille kadinin yelpazesi uzerine "Seni seviyorum" diye yazı yazar. Valencienne Camille'in bu açık yaklaşmalarını, kendisinin namuslu bir evli kadin olduğunu soyliyerek geri çevirir. Fakat uzerinde yazı bulunan yelpazeyi kaybetmiştir. Yelpaze Kromov tarafından bulunmuştur; bunun çok kıskandığı karısına ait olmasından korkan Kromov, yelpazeyi Baron Zeta'ya verir. Karısı Valencienne'e ait olduğunu bilmeyen Baron Zeta ise bu yelpazeyi karısı Valencienne'in umutsuz girişimlerle yelpazeyi kendilerine saklamasını yalvarmasına rağmen Olga'ya vermeye karar verir.

Olga'yi görmek için giderken Baron Zeta Danilo ile karşılaşır. Diploması görevi şahsî yelpazeyi götürme görevinden üstün gelir. Baron bir üst olarak Danilo'ya Hanna ile evlenmek için emir verir. Danilo bunu rededer; fakat Danilo bir alternatif olarak Hanna'nın Proverdolu olmayan diger evlenme taliplerini elimine etmeyi teklif eder.

Balo dansları arasında bulunan "hanımların partoner seçimi" dansı vakti gelmiştir. Hanna'nın etrafı erkeklerle doludur; hepsi de onun kendisini partoner seçmesini ummaktadır. Valencienne Camille'in kendine daha fazla kur yapması ile sonunda kendini baştan cıkartması imkânı olduğunu bildiği için Camille'in Hanna'yla evlenmesine karar verir ve ona göre bir plân uygular. "Hanımların partoner seçimi" dansı için Hanna'ya partoner olarak Camille'i gösterir. Danilo balo salonuna girer. Orada partoneri bulunmadan bekleyen hanımların gidip Hanna etrafına birikmiş erkekler arasından partoner seçimi yapmalarını sağlar. Bu hanımlar kendi seçimlerini yaptıktan sonra bile Hanna'nın etrafında onunla evlenmeye talip erkekler ve potensiyel partonerler kalmıştır. Hanna kendinle evlemeye talip olmayan birini partoner olarak seçmek ister; bu kişi ise Danilo'dur. Danilo bu seçimi rededer, ama bu dans teklifini açık artırmaya koyup bir hayir kurumuna gidecek 1000 frank verecek erkeğin Hanna'nın partoneri olabileceğini ilan eder. Bu para ile dans teklifi Hanna'nın etrafındaki erkeklerin dağılıp gitmelerine sebep olur. Bu erkeklerin ayrılmasından sonra Danilo, Hanna'a dans etmeyi teklif eder. Fakat bu dans "hanımların partoner seçimine" göre olması lâzım gelmesi sebebiyle ve daha önce kendi teklifini reddedip bunu açık artırmaya koymuş olan Danilo'ya Hanna kızgındır ve önceden onunla dans etmekten çekinir. Bunun uzerinde Danilo tek başına çalınan valse dans etmeye başlar; Danilo'nun bu kayıtsız hareketi Hanna'nın direnişini kırar ve birlikte dans etmeye başlarlar.

II. perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Hanna Glavarı'nın konağının bahçesinde

II. perde Hanna'nın konağının bahçesinde geçer ve bu sefer Granduk'un doğum günü Ponteverdo geleneklerine göre kutlanmaktadır ve herkes Ponteverdo kıyafetiyle davete gelmiştir. Hanna davetlileri için eski bir Ponteverdo şarkısı söyler; bu ünlü "Vilja Şarkısı"'dır. Bu arada Baron Zeta da Hanna'nın bir Ponteverdolu ile evlenme plânının Fransız olan Camille'in işe karışmasıyla, bozulacağından korkmaya başlamıştır. Hala kendinde bulunan yelpazenin, karısı Valencienne'e ait olduğunu da bilmemektedir. Bunun Camille'in metresi olan evli bir kadına ait olduğunu sanmaktadır. Bu sebeple üzerinde "Seni seviyorum" yazılı yelpazenin kime ait olacağını Danilo'dan arayıp bulmasını ister. Elçilik üst makam mensupları, Zeta, Danilo ve Njegus, arasında o akşam Hanna'nın bahçe çardağında ufak bir toplantı yapılıp yelpazenin kime ait olabileceği ve Hanna'nın bir Ponteverdo'lu olmayan yabancı biriyle evlenme imkânı konuları gözden geçirilmesine karar verilir. Hanna yelpazeyi görür ve üzerindeki mesajın Danilo tarafından kendine aşk ilan edilmesi olduğunu sanır. Fakat Danilo bunu yalanlar. Danilo yaptığı araştırmalar sonunda elçilik mensuplarının karılarının bazılarının evliliklerine ihanet ettikleri gerçeklerini ortaya çıkartır,, ama yelpazenin kime ait olduğu gerçeği ortaya çıkmaz.

O akşamüstü Valencienne ve Camille tekrar bahçede buluşurlar. Valencienne Camile'ın birlikte olma tekliflerini rededip birbirlerinden uzaklaşmaları gereğini açıklar. Camille bu kalde Valencienne'in kendine bir hatıra vermesini ister. Danilo'nun bahçede unutarak bırakmış olduğu yelpazeyi görür ve bu yelpazeyi alarak bir hatıra olarak saklayacağını bildirir. Valencinne bunu kabul eder, ama yelpazenin üzerindeki "Seni seviyorum" yazısı altına "Ben namuslu evli bir kadınım" yazısını ekler.

Camille ile Valencienne'i birbirlerine elvada etmek için, Camille'in Danilo, Baron ve Njegus ile yapacağı toplantı için seçilmiş olan, bahçe çardağına birlikte gitmeye ikna eder. Toplantıya ilk gelen Njegus Camille'in Valencienne'le birlikte çardakta olduklarını görür. Danilo ve Baron Zeta'nın geldiğini gören Njegus hemen çardağın kapısını kilitler ve böylece onları çardağa girişlerini geciktirir. Baron anahtar deliğinden içeri bakar ve karısının içeride olduğunu görünce canı çok sıkılır. Njegus Hanna ile görüşerek onun Valencienne ile yer değiştirmesini sağlar.

Camille bahçe çardağından önce çıkar ve onu Hanan takip eder ve bu Baron'u çok şaşırtır. Hanna Camille evlenmeye karar verdiklerin ilan eder; bu işe Ponteverda'nın milyonlarının Camille'in idaresine geçeceği korkularını daha da depreştirir. Valencienne ise buna Camille'i kaybedeceği için aklı başından gitmiştir. Danilo'da buna çok kızgındır ve Prens'ine ihanet eden bir Prenses hikâyesi anlatır ve aklının çelecek başka şeyler biulmak için Maksim Gazinosuna gider. Hanna Danilo'nun kendinin nişanlanmasını bildirmesine karşı gösterdiği bu kızgın tutumunun Danilo'nun kendini sevmesinden ortaya çıktığını anlar ve herkes umutsuzluk havasına bürünmüşken çok sevinçli bir ruhsal duruma girer.

III. perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Hanna Glavarı'nın konağındaki parti

Üçüncü perde Hanna'nın konağındaki büyük salonda bir temalı partide geçmektedir. Seçilen tema Paris'te bulunan Maksim Gazinosudur; salon Maksim gibi dekore edilmiştir ve Maksim'in ünlü "Grisette" kankan dansöz kızları dans etmektedir. Valencienne'de bir "grisette" gibi giyinmiş davetlileri eğlendirmektedir. Gerçek Maksim'i o akşam boş bulan Danilo'da partiye geri gelmiştir. Danilo, Hanna'ya ülkesinin hayırı için Camille ile evlenmemesi gerektiğini bildirir. Hanna ona Camille ile hiçbir zaman nişanlı olmadığını ve bir başka kadının şerefini kurtarmak için bu oyunu hazırladıklarını söyler. Bu Danilo'yu çok memnun eder. Danilo Hanna'ya olan aşkını ona bildirmeye hazırlanır fakat son dakikada onun büyük servetini hatırlar ve bundan vazgeçer.

Bu sırada Njegüz bahçe çardağınde bulduğu yelpazeyi ortaya çıkarır ve baron Zeta yelpazenin Valencienne'e ait olduğunu hatırlar. Baron Zeta artık karısını boşayacak olacağını söyler ve Hanna'ya elini uzatarak vatanı hayırı için kendisiyle evlenmesini ister. Fakat Hanna eğer tekrar evlenirse miras şartlarına göre eski kocasından kalan serveti kaybedeceğini açıklar. Bunu duyan Danilo hemen Hanno'ya aşık olduğunu ve onunla evlenmek istediğini itiraf eder. Hanna bundan çok hoşlanmıştır ve muzafferane bir tavırla tekrar evlenince servetini kaybetme sebebinin, bu servetin kendinden evlendiği kocasına geçmesi sebebiyle olacağını açıklar. Baron ve Valencienne dikkatlerini yelpaze üzerinde toplarlar. O kocasından yelpazenin üzerinde yazılı olan cümleleri okumasını söyler. Yelpaze üzerinde "Ben namuslu bir evli kadınım" yazısı bulunmaktadır. Baron Zeta, bunun üzerine Valencienne'e dönerek "bunu hiç bilmiyordum" der. Perde davetlilerin neşe ve coşkusuyla kapanır.

Önemli müzik parçaları[değiştir | kaynağı değiştir]

I. perde - 1900da Paris'de Ponteverdo Elçiliği salonunda[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Verehrteste Damen und Herren: Giriş. (Valencienne, Sylviane, Olga, Praškowia, Camille, St. Brioche, Zeta, Cascada, Kromov, Koro).
  • So kommen Sie: İkili: (Valencienne, Cascada):
  • Bitte, meine Herren: Hanna ve ensambl: (Hanna, St. Brioche, Cascada, Herrenchor):
  • Vaterland arya: (Danilo).
  • Ja was – ein trautes Zimmerlein: İkili: (Zauber der Häuslichkeit; Valencienne, Camille).
  • Damenwahl: I. perde Finale (Hanna, Valencienne, Sylviane, Danilo, Camille, St. Brioche, Cascada, koro).

II. perde : Hanna Glavari konağı bahçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ich bitte, hier jetzt zu verweilen,Es lebt eine Vilja: Giriş, dans ve Vilja-Şarkısı (Lied vom Waldmägdelein; Hanna, koro):
  • Heia, Mädel, aufgeschaut: Lied vom dummen Reite; Hanna, Danilo):
  • Wie die Weiber man behandelt: Marş-yedili (Danilo, Zeta, St. Brioche, Cascada, Kromow, Bogdanwoitsch, Pritschitsch):
  • Oyun sahnesi ve ikili-dans: (Hanna ve Danilo)
  • Mein Freund, Vernunft. Wie eine Rosenknospe: İkili ve Romanza, (Valencienne, Camille):
  • Ha! Ha! Wir fragen: II. perde Finale. (Hanna, Valencienne, Sylviane, Olga, Praškowia, Danilo, Camille, Zeta, Bogdanowitsch, Kormow, Pritschitsch, Negus, koro):
  • Entrakt: (Vilja-Şarkısı)

III. perde Hanna Glavari konağı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Zwischenspiel.
  • Tanz-Szene.
  • Ja, wir sind es, die Grisetten: Chanson, (Grisettenlied, Valencienne, Lolo, Dodo, Jou-Jou, Frou-Frou, Clo-Clo, Margot, Danilo, Zeta, Bogdanowitsch, Pritschitsch, Kromov, koro).
  • Da geh’ ich zu Maxim: Reminiszenz, (Lolo, Dodo, Jou-Jou, Frou-Frou, Clo-Clo, Margot, Danilo).
  • Lippen schweigen: İkili (Hanna, Danilo).
  • Ja, das Studium der Weiber ist schwer: Schlussgesang: (Herkes, koro).

Seçilmiş ses ve video kayıtları[2][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Roller
(Hanna Glawari, Danilo Danilowitsch, Camille de Rosillon, Valencienne, Baron Mirko Zeta, Cascada, Raoul de St Brioche)
Orkestra şefi,
Opera Evi ve Orkestra
Marka Katalog numarası
1953 Elisabeth Schwarzkopf
Erich Kunz
Nicolai Gedda
Emmy Loose
Anton Niessner
Otakar Kraus
Josef Schmidinger
Otto Ackermann
Philharmonia Orchestra ve korosu
EMI Classics «Historical»
Naxos «Historical»
(2004)2 CD: 585 8222
(2005) 1 CD: 8.111007
1962 Elisabeth Schwarzkopf
Eberhard Wächter
Nicolai Gedda
Hanny Steffek
Josef Knapp
Kurt Equiluzbr>Hans Strohbauer
Lovro von Matacic
Philharmonia Orchestra ve korosu
EMI «Great Recordings of the Century» (2000)2 CD: CMS 5 67370-2
1980 Edda Moser
Hermann Prey
Siegfried Jerusalem
Helen Donath
Benno Kusche
Norbert Orth
Friedrich Lenz
Heinz Wallberg
Münchner Rundfunkorchester ve Bayerischer Rundfunk korosu
EMI «Studio» (1989) 2 CD: CMS 7 69940-2
1986 Maria Ewing
Alan Titus
Jerry Hadley
Susan Mentzer
Donald Adams
Donald Kaasch
Gualtiero Negrini
Baldo (Bruno) Podic
Chicago Lyric Opera ve korosu
Celestial Audio (2004) 2 CD: CA 415
1986 Eiddwen Harrhy
Alan Oke
Glenn Winslade
Helen Kucharek
Julian Moyle
Paul Parfitt
Mark Curtis
Barry Wordsworth
New Sadler's Wells Opera ve korosu
TER Classics ZCTEO 1003
1993 Felicity Lott
Thomas Hampson
John Aler
Elzbieta Szmytka
Robert Poulton
(..)
Franz Welser-Möst
London Philharmonic orkestrası ve Glyndebourne Festival korosu
EMI (2008) 2 CD - 5209742
1994 Cheryl Studer
Boje (Bo) Skovus
Rainer Trost
Barbara Bonney
Bryn Terfel
Karl-Magnus Fredriksson
Uwe Peper
John Eliot Gardiner
Wiener Philharmoniker orkestrsi ve Monteverdi korosu
DG 1 CD - 439 911-2
1997 Pamela Coburn
Michael Heltau
Juan José Lopera
Katherina Richter
Karl Fäth
Kay Stiefermann
Daniel Kirch
Helmut Froschauer
Rundfunk-Sinfonie-Orchester Köln
Capriccio (1999) 2 CD - 60 077-2
2001 Yvonne Kenny
Boje (Bo) Skovus
Gregöry Turay
Angelika Kirchschlager
Carlo Hartmann
Curtis Sullivan
Jonathan Boyd
Erich Kunzel
San Francisco Opera orkestrası ve korosu
ABBC/Opus Arte (2003) DVD (Video) - OA0836D
2003 Dagmar Schellenberger
Rodney Gilfry
Piotr Beczala
Ute Gfrerer
Rudolf A. Hartmann
Boguslaw Bidzinski
Franz Welser-Möst
Opernhaus Zürich orkestrası ve korosu
ArtHaus Musik (2005) DVD (Video) - 100451
2004 Susan Graham
Boje (Bo) Skovus
Paul Groves
Emily Pulley
James Courtney
Ian Greenlaw
Eduardo Valdes
Kirill Petrenko
Metropolitan Opera orkestrası ve korosu
Celestial Audio 2 CD: CA 556
2005 Margarita de Arellano
Mathias Hausmann
Marwan Shamiyeh
Brigid Steinberger
Alfred Sramek
Daniel Serafin
Alexander Klinger
Rudolf Bibl
Chor und Orchester des Seefestspiele Mörbisch
Oehms Classics
Videoland Klassik
1 CD: OC 530
DVD (Video) - VLMD 012
2007 Petra Maria Schnitzer
Boje (Bo) Skovus
Oliver Ringelhahn
Lydia Teuscher
Gunther Emmerlich
Christoph Pohl
Gerhard Hupach
Ahmed Mesgarha
Manfred Honeck
Sächsische Staatskapelle ve Dresdner Staatsoper korosu
Medici Arts (2008)DVD (Video): 2056818

Film uyarlamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Macarcada bu bestecinin ismi Lehár Ferenc verilir.
  2. ^ Kaynak: [1] Operadis-Opera Diskografi sitesi Die lustige Witwe listesi {ing} (Erişme tarihi: 18.6.2009)

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [2]: İngilizce Wikipedia The Merry Widow maddesi (İngilizce) (Görülme tarihi: 28.2.2009)
  • [3] Şen Dul librettosu (Almanca) (Görülme tarihi: 28.2.2009)
  • [4] IMSLP Ses kayıtlı parçalar Şen Dul (Görülme tarihi: 7.3.2009)