Zati Sungur

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Zati Sungur

Genii dergisinin Haziran 1958 tarihli kapağında Zati Sungur.
Genel bilgiler
Doğum adı Hasan Zati
Diğer ad(ları) Kont Sati von Richmond, Zati Bey
Doğum 10 Mart 1898(1898-03-10)
Bursa, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 6 Temmuz 1984 (86 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Uyruk Türk
Evlilik(ler)i Necla Hanım (1938-1984)
Çocukları Aynur, Saynur[1]
Ebeveyni Hüsnü Efendi, Remziye Hanım
Alanı İllüzyon
Etkin yıllar 1920-1966
Etkiledikleri Sermet Erkin
Resmî sitesi
Ödüller
Karlovy Vary İllüzyonistler Kongresi Büyük Ödülü (1975)
Karlovy Vary İllüzyonistler Kongresi Büyük Ödülü (1981)

Zati Sungur ya da tam adıyla Hasan Zati Sungur (d. 10 Mart 1898, Bursa - ö. 6 Temmuz 1984, İstanbul), Türk illüzyonist. Sungur, önemli Türk illüzyonistlerden Sermet Erkin'in de ustasıdır.[2][1]

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

10 Mart 1898 tarihinde Bursa Ulu Camii müezzini ve Emir Sultan türbedarı Hüsnü Efendi ile Remziye Hanım'ın ilk çocukları olarak doğan Zati Sungur, ilkokul ve lise eğitimini Bursa Mekteb-i Sultanisinde tamamlamıştır.[3] Seyahat etme arzusuyla 1914'te Denizcilik Makine Mektebi sınavlarına giren Sungur sınavı birincilikle kazanmış, 1916 yılında da Almanya'ya denizaltı filosunda staj yapmak için gönderilen öğrenciler arasında yer almıştır.[3] İki yıl boyunca Alman Kara Kuvvetleri ve Alman Deniz Kuvvetlerinde teknik eğitim alan sanatçı, I. Dünya Savaşı sırasında Alman İmparatorluğu ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki bağlantının kesilmesi sonrasında ülkesine dönememiş ve önce ortopedi atölyelerinde sonra ise Köln'deki Humblod Makine Fabrikasında vinç operatörü olarak çalışmak zorunda kalmıştır.[1] Aynı dönemde kaldığı pansiyonun sahibinin kızıyla evlenmiştir.[3]

İlkokuldan dönemlerinden beri illüzyonla ilgilenen[1] Sungur, askerî eğitimi sırasında da iskambil kağıtlarıyla yaptığı küçük gösteriler arkadaşlarının ilgisini çekince farklı oyunlar üzerine çalışmaya başlamıştır.[3] Bir gösterisi sırasında tesadüfen Alman illüzyonist Kessler ve arkadaşları tarafından da izlenen sanatçı gösteriyi beğenen Kessler'in yardımıyla 1920 yılında Wintergarten Tiyatrosunda sahneye çıkmış ve büyük beğeni kazanmıştır.[3] Sungur, bir grupla birlikte Fransa, İtalya, İspanya, Kuzey Amerika ve son olarak 1922 yılında Güney Amerika'ya seyahat etmiştir.[1] Aynı dönemde zamanın önemli illüzyonistleri de I. Dünya Savaşı'ndan uzak kalmak için Güney Amerika'da yaşamakta ve gösteriler yapmaktaydı.[3]

Bir yılın ardından kendi kadrosunu kurup Kont Sati von Richmond takma adıyla iki saatlik gösteriler yapmaya başlayan Sungur, ilerleyen yıllarda dünya çapında bir üne kavuştuktan sonra da Zati Bey sahne adını kullanmaya başlamıştır.[3] Aynı zamanda Bayan Neraida isimli İtalyan yardımcısına da Melek Hanım adını vererek Arjantin, Brezilya, Şili, Uruguay ve Paraguay'ın büyük tiyatrolarında 14 yıl boyunca her gece gösterilerini sergilemiştir.[3][1] Sungur'un bu dönemde 10 tonluk illüzyon malzemesi, 12 yardımcısı ve iki de kamyonu bulunmaktaydı.[3]

7 Mayıs 1936 yılında Türkiye'ye dönüş yapan Sungur ülkesindeki ilk gösterisini Fransız Tiyatrosunda sergilemiş ve çok büyük ilgi görmüştür.[1] 1936 ve 1937 yıllarında Türkiye'nin birçok yerini dolaşan illüzyonist Mustafa Kemal Atatürk'e de bir temsil vermiştir.[3] Zati Sungur'un gösterisinden etkilenen Atatürk bir talimat vererek ülkedeki tüm sanatçıların temsillerinden alınan belediye vergisinin düşürülmesini sağlamıştır.[1]

Sungur, Türkiye'deki ilk yıllarında Almanya'da ayrı bir hayat kuran eşiyle boşanmış ve 1938 yılında da yardımcısı Necla Hanım ile evlenmiştir.[3] Aynı yıl nisan ayından ekim ayına dek süren Yunanistan ve ekim ayından sonraki yılın haziranına dek süren Mısır turnelerine çıkmıştır.[3] Türkiye'ye dönüşünü takiben yeniden yurt gezisine çıkan sanatçı 1949 ile 1950 yıllarındaki Kıbrıs, Avusturya ve İtalya turnelerinin ardından yeniden Türkiye gösterilerine başlamıştır.[3]

Haziran 1958 tarihinde Amerikan illüzyon dünyasının prestijli dergisi Genii'nin 10. sayısına kapak olan[4] illüzyonist ertesi yıl Mısır ve Yunanistan, 1962'de ise İsrail'de gösteriler düzenlemiştir.[3] 1965 yılında Türkiye'deki son temsillerini veren Sungur, genç illüzyonistler yetiştirmek amacıyla Universal Sihirbazlık ve İllüzyon Hünerleri Stüdyosunu kurarak kendi ürettiği aletlerin detaylı ve açıklamalı çizimlerinin yer aldığı Sihirbazlık ve İllüzyon Hünerleri Kataloğu isimli eserini Türkiye'nin her köşesine göndermiştir.[1] Ertesi yıl ise aktif sanat yaşamına son vermiş[1], 1968'de de Salon Oyun ve Eğlenceleri adındaki eğitici kitabını yayımlamıştır.[5]

Sungur 1975 yılında Çekoslovakya'nın Karlovy Vary şehrindeki Karlovy Vary İllüzyonistler Kongresi'nde sunduğu sihirli zarlar adlı gösteri ile yarışmada birinci olarak büyük ödüle layık görülmüş, 1981 yılında yine aynı etkinlikteki yarışmada tekrar birinci olarak "dünya sihirbazlar kralı" unvanına layık görülmüştür.[3] Sungur bunların yanı sıra ana dili Almanca olan illüzyonistlerin birliği Magischer Zirkel'in onur üyesi, ana dili İngilizce olan illüzyonistlerin birliği International Brotherhood of Magicians'ın da merlin üyesi idi.[3]

1983 yılında meslektaşları ile Kanada ve Amerika Birleşik Devletlerinde bir ay boyunca gösteri yapan sanatçı 6 Temmuz 1984 tarihinde kalp yetmezliği tedavisi gördüğü Teşvikiye Sağlık Yurdunda 86 yaşında iken hayata veda etmiştir.[3]

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sihirbazlık ve İllüzyon Hünerleri Kataloğu, 1965
  • Salon Oyun ve Eğlenceleri, 1968

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j "Yaşam Öyküsü". zatisungur.org. 11 Ağustos 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6RkXnWgNG. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2014. 
  2. ^ "Sermet Erkin'in HOCASI ZATİ SUNGUR". sermeterkin.com. 2006. 11 Ağustos 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6RkaAP57s. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2014. 
  3. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q Sungur Tuncer, Aynur (Temmuz 2014). "Sihirbazlar Kralı Zati Sungur". #tarih (2): 55-62. ISSN 2148-547X. 
  4. ^ "Genii 1958 June". geniimagazine.com. Haziran 1958. 11 Ağustos 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6RkZdeIME. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2014. 
  5. ^ "Zati Sungur Öğretiyor: Salon Oyun ve Eğlenceleri". nadirkitap.com. 1968. 11 Ağustos 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6RkY09XM0. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]