Whitney Dağı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Whitney Dağı
Mount Whitney
Mount Whitney 2003-03-25.jpg
Whitney
Diğer adlar
Konum Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri
Koordinatlar 36° 34' 43 K
118° 17' 31
B
Sıradağ Sierra Nevada
Yükseklik 4421 m
Nevada de Toluca
Çıkıntı 3072 m
Tür {{{Tür}}}
Son patlama
Jeolojik yaş Kretase
İlk çıkış 18 Ağustos 1873 Charles Begole, Albert Johnson ve John Lucas
Oksijensiz ilk çıkış
En kolay rota Mount Whitney Yürüyüş Patikası

Whitney Dağı (İngilizce: Mount Whitney) batı Amerika Birleşik Devletleri Kaliforniya eyaletininin "İnyo ilçesi" ile "Tulare ilçesi" içinde en yüksek zirvesi 4.421 m rakımlı olan ve Alaska hariç kıtasal ABD arazileri içinde en yüksek rakımlı olan dağdır. Kuzey Amerika kıtasının en düşük rakımlı noktası (deniz seviyesinin 84 m altında olan) Death Valley Ulusal Parkı'nda Badwater Havzası ile bunun kuzey-kuzey-batı yönünde bulunan kıtasal ABD'nin bu en yüksek noktası olan Whitney Dagi arasında uzaklık 136,2 km'dir. Whitney Dağı'nın batı yamaçları Sekoya Ulusal Parkı sınırları içindedir. Doğu yamaçları da İnyo ilçesi tarafından korunmakta olan "İnyo Ulusal Ormanı" sınırlarai içine girmektedir. Whitney Dağı'nın zirvesi Yösemite Vadisi "Happy Iles" mevkinde başlangıcı olan John Muir Yürüyüş Patikası'nın bitiş mevkidir ve bu patika böylece 341 km uzunlukta olmaktadır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Whitney Dağı Sierra Nevada Sıradağları'na dahildir ve bu sıradağlar üzerinde bulunan nisbeten birbirine yakın ve sıradağların en yüksek zirvelerinden oluşan "Sierra Nevada Dorukları"'nın bir parçasıdır. Whitney Dağı zirvesi tabanında bulunan Lone Pine küçük şehrinin hemen hemen 3,5 km ilerisinde olup birden 3.285 m yükseklik göstermektedir.

Whitney Dağı'nın tümü ile Alpin dağsal iklimi gösterir. Ağaç büyüme çizgisi üzerine olup Alpin tundra bitki ekolojine uygun bitkiler bulunumaktadır. Zirvenin yakınlarında hemen hemen hiç bitki büyümemektedir. Dağ üzerinde sadece geçici hayvan türleri, bunlar arasında kelebekler, bulunur

Rakım ölçümleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllar geçtikçe Whitney Dağı zirvesinin ölçülen rakımı değişmiştir. Zirveye konulmus bulunan beyaz emaye zemin üzerine siyah harflerle yazılı eski rakım levhasına göre rakım "14,496,811 ayak" dir. AB Geodesik Survey kurulusu zirveye bir bronz levha koymuştur. 1929'daki ölçümlere göre hazırlanmış bu levha zirvenin rakımını 14,494 ayak olarak göstermektedir ve bu rakım genellikle kabul edilmiştir. Fakat 20. yüzyılda teknoloji çok gelişmiş; rakımın ölçülmesi için kabul edilen başlangıç noktaları çok daha dakik ölçülmeye başlanmış ve eskiden kullanılan standart başlangıç noktası değeri değiştirilmiştir. 1988'de yeni bir "Kuzey Amerika Dikey Verisi" standartı kabul edilmiştir. Bu yeni ölçümlare göre Whitney Dağı rakımı 14.505 ayak (yani 4421 m) olarak kabul edilmiştir.[1]

Jeoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Dosya:Sierra nevada schematic.svg
Sierra Nevada kırık bloku şeması

Whitney Dağı granitten oluşmuştur. Bu granit Sierra Nevada Sıradağlarinin bazında bulunan kayaçlarla aynıdır. Kretase jeolojik döneminde okyanustan gelen levhanın kıtasal levhayla çarpışıp o levhanın altına gitmesi sırasında bundan ortaya çıkan masıf sivilasmiş kayalar şımdı Whitney dağının bulundugü yer altına çıkıp orada katılasarak granit olusturmuşlardır. Son 2-10 milyon yıl içinde Sierra Nevada levhası yukarı itilmiş ve buzul ve su erozonu dolayısiyla o zamanki Whitney Dağı yerinde bulunan topraklari kazip eritip altındaki erozyana dayanıklı sert granit kayalarını üst yüzeye çıkartmışlar. Bu ortaya çıkan granit kayaçları günümüzdeki Whitney Dağı'dır.

Whitney Dağı'nın doğu yamaçlarının meyili batı yamacalari meylinden çok çok daha diktir. Buna neden tüm Sierra Nevada jeolojik levhası kırığınin ozel bir şekilde hareket etmesidir. Bu levha sanki batıda sabit olup açılan bir kapı gibi doğuda hafifçe yükselme göstermektedir. Bu yükselme Whitney Dağı'nın altında bülnan Sierra bazı doğusunda görülmektedir. Böylece Whitney Dağı'nın yapısı teşkil eden granit binlerce metre daha aşağılarda ve "Alabama Tepeleri"'nde görülen granitin aynıdır.

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Whitney Dogi güneyden panorama

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Rakım Ölçüm ve Değiştirme Metodolojisi". U.S. National Geodetic Survey. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]