TUSAŞ TF-X Projesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

TUSAŞ TF-X veya TAI TF-X, TUSAŞ tarafından şekillendirilen Türkiye'nin 2020'li yıllarda seri üretim aşamasına getirmeyi planladığı savaş uçağı tasarım ve üretim projesidir.[1]

Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin 15 Aralık 2010 tarihindeki toplantısında; Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın 2020’li yıllardan sonraki jet eğitim uçağı ve savaş uçağı ihtiyacının ulusal olanaklarla geliştirilme projesi olarak ilk aşamada kavramsal tasarım yapılması için TUSAŞ ile sözleşme görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir.[1]

5. Nesil savaş uçakları sınıfında, sahip olacağı aviyoniklerle ve radar dalgalarını sönümleme özelliğine sahip kompozit malzemelerden üretilecek, radarda düşük görünürlüklü bir gövde tasarımına sahip olması amaçlanan TF-X olarak adlandırılan uçağın 2011 yılı itibariyle TUSAŞ tarafından kavramsal tasarım aşaması başlatılmış olup kavramsal tasarım çalışmalarının 2013 yılı içerisinde tamamlanması hedeflenmektedir.[1][2]

Jet Eğitim Uçağı ve Muharip Uçak ihtiyacına yönelik olarak;

  • HvKK harekât ihtiyaçlarının belirlenmesi,
  • Gereksinimlerin analizi çalışmaları ve bunları karşılayan
  • Uçağın ve sistemlerinin kavramsal tasarımı,
  • Milli imkân ve kabiliyetler ile yapılabilirliğin araştırılması ve
  • Uluslararası işbirliği modelleri

başlıklarında çalışılacaktır.[3]

Proje tasarımı ve simülasyonları konusunda İsveçli uçak üreticisi SAAB Havacılık ile teknik bilgi ortaklığında bulunulacak ve geliştirilecek uçağın hangi gereksinimleri karşılayacağının tespiti için SAAB şirketinin kullandığı FLAMES Development Suite[4] yazılımı kullanılacaktır.Uçağın motorunun general electric olması tahmin edilmektedir Uçagin maliyetinin 10 milyar dolar olması beklenmektedir.Uçağin yapımı konusunda İsveçli SAAB şirketi ile ortaklık imzalanmiştir. [5][6][7]

Kavramsal tasarım aşaması[değiştir | kaynağı değiştir]

15 Aralık 2010 tarihinde, Türkiye'nin Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK), Türkiye'nin F-16 filosu yerine ve F-35 ile birlikte çalışacak bir yerli yeni nesil hava-hava muharebe avcı uçağı tasarlamak, geliştirmek ve üretmeye karar verdi. 20 milyon $ TAI tarafından gerçekleştirilecek 2 yıllık kavramsal tasarım aşaması için tahsis edilmiştir. TUSAŞ yetkilileri, kavramsal tasarım aşaması 2013 yılı sonlarında tamamlanmış olması gerektiğini ifade etmişlerdir. Geliştirme aşaması bütçesi ve çerçeve onayı için Başbakan'a sunulan bir rapor hazırlanmaktadır. TUSAŞ ve TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) savaş uçağı tasarımı, giriş ve gelişme süreçlerini sağlayacaktır. TAI gövde özelliğine ve diğer bileşenleri geliştirmeye odaklanırken TEI, uçağın motorlarının üretimine odaklanacaktır. Savaş uçağının ne kadara mal olacağını ilgili çalışmalar ortaya çıkaracaktır. Hangi mekanik ve elektronik sistemlerin ekleneceği ve dahil ve askeri havacılıkta fırsatlar ve zorluklar daha geniş bir perspektifte ele alınacaktır.

Saab AB ile ortaklık[değiştir | kaynağı değiştir]

13 Mart 2013 tarihinde İsveç'e Türk Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün devlet ziyareti sırasında, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TAI) öngörülen İsveç'in Saab AB şirketi ile bir anlaşma imzaladı:

  • Saab AB, Türkiye'nin TFX programı için teknolojik tasarım yardımı sağlayacaktır.
  • TUSAŞ'ın Saab AB'nin savaş uçağı tasarım birimini satın alma seçeneği vardır.

8 Ocak 2015 Türk Başbakanı Ahmet Davutoğlu TFX programının Kore, İsveç, Brezilya ve Endonezya ortalığında değil tamamen bağımsız bir yerli bir platform olacağını açıkladı.

Teknik özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak gövdesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hüseyin Yağcı, TFX programının TUSAŞ'ın üç kavramsal tasarımında görselleştirilen şimdiye kadar düşük radar kesit yoğunluğu, iç silah koyları ve süperseyir yeteneği için optimize edilmiş bir tasarımda olduğunu ifade etmiştir; bunlar beşinci nesil savaş uçağı ile ilgili özelliklerdir. TAI'nin Gelişmiş Karbon Kompozit gövde tesisi, Lockheed Martin'in Müşterek Taarruz Uçağına (F-35) gövde üretmek için hazırlanmıştır. Türk Savunma Sanayii Müsteşarlığı (SSM) ayrıca TFX gövdesi için yeni bir hafif karbon kompozit termoplastik gelişimi için bir ihale yayınladı.

Radar[değiştir | kaynağı değiştir]

ASELSAN, şu anda TFX programı için galyum nitrür (GaN) teknolojisini kullanacak son derece gelişmiş bir AESA radarı geliştiriyor.

Aviyonik ve ağ veri bağlantıları[değiştir | kaynağı değiştir]

TFX'e şifreli veri ağı bağlantıları aracılığıyla İHA'larda olan (büyük olasılıkla TAI Anka) kokpitten entegre edilecektir.

EJ 200 Motoru[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Başbakanı Ahmet Davutoğlu, TFX'in ikiz motorlu bir savaş uçağı olacağını, 8 Ocak 2015 tarihinde açıkladı. Türk Savunma Sanayii Müsteşarlığı (SSM), Türk Silahlı Kuvvetleri için ihale kurumu, şu üç motor üreticisi için niyet mektubu yazmıştır: General Electric, Pratt & Whitney ve Eurojet Turbo.

20 Ocak 2015 tarihinde, Türkiye, Eurofighter Typhoon'da kullanılan EJ200 motor üreticisi Eurojet ile bir mutabakat anlaşması olduğunu açıkladı. Duyuruda EJ200'ün bir türevinin TFX programında kullanılacağı belirtildi. İki şirket ayrıca işbirliği ile motor kontrol yazılım sistemleri ve motor bakım izleme sistemleri gelişecektir. Türkiye'nin seçimi süperseyir yeteneğini kullanmak için EJ200'de TUSAŞ niyetini açıklamaktadır.

Satınalma[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Hava Kuvvetleri 2025'den itibaren başlayarak 250 üzeri TFX tedarik etmek ve bir ağ merkezli Hava Kuvvetleri yapısında F-16 Blok 50+, Gelecek Nesil İnsansız Savaş Uçağı, Havadan Stand-Off Jammers ve Boeing 737 AEW & C Barış Kartalı ile bütünleştirmek niyetindedir. Türkiye çift savaş uçağı filosunu içeren bu ve F-35A'ya sahip olarak 2025 yılında TFX'i tanıtmayı planlıyor. TFX hava-hava muharebesinde F-35'in zayıflıklarını telafi etmek için tasarlanıyor. Resmen gelişiminin ilk aşamasını başlatmak için izni 2014 yılı sonuna kadar bekleniyor.

Teklif[değiştir | kaynağı değiştir]

13 Mart 2015 tarihinde Türk Savunma Sanayii Müsteşarlığı (SSM) resmen Türk şirketlerinin bilgi isteğini yayınladı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 'bir sonraki uçak tedarik programını karşılayacak' yerli tasarım, geliştirme ve üretim faaliyetlerini gerçekleştirmek için.


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Jet Eğitim Uçağı ve Muharip Uçak Kavramsal Tasarım Projesi" (Türkçe). T.C. M.S.B. Savunma Sanayii Müsteşarlığı, ssm.gov.tr. 12 Ekim 2012. http://www.ssm.gov.tr/anasayfa/projeler/Sayfalar/proje.aspx?projeID=147. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  2. ^ "Emekli Hava Pilot Tümgeneral İrfan Sarp, Türkiye’nin yapacağı yerli savaş uçağı projesini yazdı…" (Türkçe). KT10 Yapım Prodüksiyon Tic. Ltd. Şti., kokpit.aero. 3 Mart 2013. http://kokpit.aero/yerli-ucak-uzerine-bir-degerlendirme. Erişim tarihi: 05 Mart 2013. 
  3. ^ "Jet Eğitim Uçağı ve Muharip Uçak Kavramsal Tasarım Projesi" (Türkçe). TUSAŞ - Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş., tai.com.tr. 18 Ekim 2012. http://www.tai.com.tr/tr/proje/jet-egitim-ucagi-ve-muharip-ucak-kavramsal-tasarim-projesi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  4. ^ "FLAMES Development Suite" (İngilizce). Ternion Corporation. ternion.com. 18 Ekim 2012. http://www.ternion.com/products/flames-simulation-development-suite.htm. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  5. ^ "TAI Selects FLAMES for Conceptual Design" (İngilizce). Ternion Corporation, ternion.com. 02 Şubat 2012. http://www.ternion.com/news/news_releases/TAI_Selects_FLAMES_for_Concept_Design_.htm. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  6. ^ "GATechFLAMESDemo" (İngilizce). Phoenix Integration Inc., phoenix-int.com, asdl.gatech.edu, ternion.com. 2007. http://www.ternion.com/news/events/2007/GATechFLAMESDemo.html. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  7. ^ "TAI Conducts FLAMES Training Event" (İngilizce). Ternion Corporation, ternion.com. 29 Mart 2012. http://www.ternion.com/news/news_releases/TAI_Selects_FLAMES_for_Concept_Design_.htm. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012.