Rusalka (opera)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Rusalka
31 Mart 1901 Promiyer temsil ilan yaftası

Müzik: Antonín Dvořák
Libretto: Jaroslav Kvapil
Galası: 31 Mart, 1901
İlk gösterim yeri: Národní Divadlo (Milli Tiyatro), Prag
Oyuncular: *Rusalka: Su perisi, soprano
  • Prens: tenor
  • Vodník: Su cini, bas
  • Yabancı prenses: soprano
  • Jezibaba, Büyücü: mezzo-soprano
  • Birinci peri: soprano
  • İkinci peri: soprano
  • Üçüncü peri: kontralto
  • Av bekcisi: tenor
  • Ahçı yamağı: soprano
  • Avcı : bariton
  • Koro: Orman perileri, şatodaki misafirler, Prensin maiyeti.

Rusalkai Çek besteci Antonín Dvořák tarafından hazırlanmış üç perdelik bir operadır. Operanın librettosu, Çek şair Jaroslav Kvapil (1868–1950) tarafından Çek yazarları Jaromír Erben ve Božena Němcová tarafından yazılmış peri masallarından uyarılarak hazırlanmıştır.

Rusalka operasının prömiyer temsili Prag'da 31 Mart 1901 de yapılmıştır. Prömiyer temsilde başrolde soprano Ruzena Maturova'da bulunmaktaydı. Bu eser Prag'da çok popüler oldu ve bu popülerliği ile Çekçe konuşulan ülkelerde hemen yayıldı ve bundan sonra da dış ülkelerde opera evleri repretuvarlarına girdi. Türkiye'de prömiyer temsili Antalya Operası tarafından verilmiştir.

Rusalko operasının 1. Perdesinde bulunan "Aya şarkı (Měsíčku na nebi hlubokém)" çok kere ayrı bir konser parçası olarak sunulmakta ve tek başına ses kaydı yapılmaktadır. Bu aryanın keman için de aranjmanı yapılmıştır ve birkaç sinema filminde bu keman parçası arka müziği olarak kullanılmıştır.

Hazırlanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu eser için şair Kvapıl Erben ile Nemciova'nın peri masallarından uyarlayarak bir opera librettosunu bir besteci bulmadan önce hazırlamıştır. Bu peri masalları daha önce hazırlamış olduğu " Princessa Pampeliška" adlı tiyatro oyununa benzemekte ve o zamanda Avrupa'da çok ilgi çeken Hans Christian Andersen'in Küçük Deniz Kızı ve Friedrich de la Motte Fouqué'un "Undine" adlı masalları gibi "acıklı, modern peri masalı" niteliği taşımaktaydı. Libretto 1899'da tamamlanınca Kvapil bunu besteleyecek bir müzisiyen aramaya başladı. Kendi tanıdığı besteciler diğer projeler üzeriden uğraşmaktaydılar ama ona tanımadığı besteci Dvořák'in yeni bir opera projesi aradığını bildirdiler. Gerçekten Dvořák Erben'in eserini önceden bilmekteydi ve 1896-97'de onun halk balladları şiirlerini senfonik şiir olarak bestelemişti. Dvořák librettoyu okudu, beğendi ve hemen hızla bestelemeğe koyuldu. Bestenin ilk verziyonunu 22 Nisan 1900'da bitirdi ve son verziyonunu Kasım ortasında hazır etti. Rusalka operası Prag'da Milli Tiyatro'da 31 Mart 1901'de ilk olarak temsil edildi. Bu Prömiyer temsilde Rusalka rolünde soprano Ruzena Maturova ve orkestra şefi Karel Kovařoviç idi.

Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Soprano Růžena Maturová ilk Rusalka rolunde
Rol Ses tipi Prömiyerde roller,
31 Mart 1901
(Orkestra şefi: Karel Kovařovic )
Rusalka, Su perisi soprano Růžena Maturová
Prens tenor Bohumil Pták
Vodník, Su cini bas Václav Kliment
Yabancı Prenses soprano Marie Kubátová
Jezibaba, Büyücü mezzo-soprano Růžena Vykoukalová-Bradáčová
Birinci peri soprano Amalie Bobková
Ikinci peri soprano Ella Tvrdková
Üçüncü peri kontralto Helena Towarnická
Av bekçisi tenör Adolf Krössing
Ahçı yamağı soprano Vilemína Hájková
Avcı bariton František Šír
Koro: Orman perileri, şatodaki misafirler, Prensin maiyeti.

Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Gol kenarında bir çayırlıkta

Gol kenarında üç peri kızkardeş Rusalka golünün hakimi olan Su Cini Vodnik'i alaya alırlar. Vodnik kızı Rusalka'nın mahzun ve mutsuzluğunu fark etmiştir ve ona derdinin ne olduğunu sorar. Rusalka ölümlü bir prense âşık olduğunu; ama onunla birlikte yaşamak için ölümcül insan olması gerektiğini ve kendinin bunu kabul etemek istediğini söyler. Su Cini Vodnik, kızını bu kararı almaktan vazgeçirmek isterse de başarılı olamaz. O zaman kızına bir de büyücü Jezibaba'ya danışmasını nasihat eder. Rusalka Jezibaba ile konuştuğu zaman o Rusalka'ya insan olduğu taktirde eğer sevgilisi tarafından aldatılırsa hem kendisinin hem de sevgilisinin sonsuza kadar lanetlenip seslerini kaybedeceklerini açıklar. Fakat Rusalka kararında ısrarlıdır. büyücü Rusalka'ya bunu gereckleştirmek için bir iksir hazırlar ve içmesi için bunu Rusalka'ya verir. Bu sırada Prens avcılarının başında, kovaladığı bir beyaz geyik arkasından sahneye girer. Tek başına gelen Prens, birden karşısında saçları omuzlarına dökülen Rusalka'yı görür ve ondan sanki büyülenir.

II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Prensin şatosu

"Av Bekçisi" ve "Aşçı Yamağı", Prens'in şatosunun bahçesinde Prens ve Rusalka'nın yaklaşan düğünü hakkında dedikodu yapmaktadırlar. Bu arada şatoya bir Yabancı Prenses'de misafir olarak gelmiştir. Prens, bu hırslı ve güzel Yabancı Prenses'le ilgilenmeye başlar. Rusalka'yı baloya hazırlanmasını söyleyerek yanından uzaklaştır. Vodnik gölün derinliklerinden çıkmıştır ve Prens'in Yabancı Prenses'e kur yaptığını izler. Taliihsiz kızının kaderi için derin bir kedere kapılır. Prens Prenses'e aşkını ilan eder. Su Cini Vodnik de böylece Prens tarafından aldatılmış olan kızı Rusalka'yı yanına alıp golün dibine çekilir.

III. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Gol kenarında bir çayırlıkta

Rusalka lanetlenmiştir ve umutsuzluk içinde kendine yakarışlarda bulunmaktadır. Bu yakarışlar büyücü Jezibaba'nın kalbini yumuşatır. Rusalka'ya eğer sevgilisinin kanını akıtırsa lanetten kurtulabileceğini söyler. Rusalka bunu yapmayı kabul etmez. Artık gölün en derininde oturan bir ölüm perisine dönüşmeyi kabul etmiştir. Fakat Prens de yaptığı hatadan çılgına dönmüş halde ormanda dolaşmaktadır. Rusalka'nın yakında olduğunu hisedip ona geri dönmesi için yalvarak haykırır. Rusalka Prense görünür ve neden kendini aldattığını sorar. Prens, Rusalka'dan kendini af etmesini ister ve Ruslaka'yı öpmek istediğini bildirir. Rusalka bu öpücüğün lanet ve ölüm getireceğini açıklar; ama kararlı Prens'i çaydıramaz. İki sevgilinin dudakları bir öpücükle birleşir ve Prens Rusalka'nın kollarında hayatına veda eder.

Enstrümantasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusalka operasının ilk partisyon notaları şu çalgılar bulunan bir orkestra için hazırlanmıştır : 2 flüt, 1 pikolo, 2 obua, 1 İngiliz kornosu, 2 klarinet, 1 bas klarinet, 2 fagot, 4 korno, 3 trompet, 3 trombon, 1 tuba, perküsyon, harp ve yaylı çalgılar.

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ruslaka: Aya Şarkı (Měsíčku na nebi hlubokém) aryasi Cek soprano Emmy Destinn tarafından Almanca (1915):

Seçilmiş ses ve video kayıtları[1][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Roller
(Rusalka, Prens, Su cini Vodnik, Yabaci Prenses, Jezibaba buyucu
Orkestra şefi,
Opera Evi ve Orkestra
Marka
1952 Ludmila Červinková,
Beno Blachut,
Eduard Haken,
Marie Podvalová,
Marta Krásová
Jaroslav Krombholc,
Prag Milli Tiyatrosu korosu ve orkestrası
CD: Supraphon. Cat: SU 3811-2[2]
1961 Milada Šubrtová,
Ivo Žídek,
Eduard Haken,
Alena Miková,
Marie Ovcáciková
Zdeněk Chalabala,
Prag Milli Tiyatrosu korosu ve orkestrası
LP: Supraphon
Cat: SU 50440 3[3]
1984 Gabriela Beňačková,
Wiesław Ochman,
Richard Novák,
Věra Soukupová,
Anna Barová
Václav Neumann,
Çek Filarmonik Orkestra ve Prag Filarmonik Korosur
CD: Supraphon (re-issue in 2003)
Cat: SU 3178-2 633[4]
1986 Eilene Hannan,
John Treleaven,
Rodney Macann,
Phyllis Cannan,
Ann Howard
Mark Elder,
English National Opera Orkestra ve korusu,
Ingilizce metin
DVD: Arthaus Musik (yayım 2006)
Cat: 102 019
1998 Renee Fleming,
Ben Heppner,
Franz Hawlata,
Eva Urbanová,
Dolora Zajick
Charles Mackerras,
Çek Filarmonik Orkestrasi ve Kühn Karisik Korosu
Audio CD: Decca
Cat: 000289 460 5682 0[5]
2002 Renee Fleming,
Sergei Larin,
Franz Hawlata,
Eva Urbanova,
Larissa Diadkova
James Conlon,
Opéra de Paris Orkestra ve korosu
DVD: Arthaus Musik (yeni yayım 2009),
Cat: 107 031
2007 Cheryl Barker,
Rosario la Spina,
Bruce Martin,
Elizabeth Whitehouse,
Anne-Marie Owens
Richard Hickox,
Sydney Opera Evi Orkestra ve Korosu
Audio CD:Chandos,
Cat: CHAN 10449(3)[6]
2008 Camilla Nylund,
Piotr Beczała,
Alan Held,
Emily Magee,
Birgit Remmert
[[Franz Welser-Möst,
Cleveland Orkestra
CD: Orfeo,
Cat: C792113D[7]
2009 Ana Maria Martinez,
Brandon Jovanovich,
Mischa Schelomianski,
Tatiana Pavlovskaya,
Larissa Diadkova
[Jirí Belohlávek,
Londra Filarmonik Orkestrasi ve Glydebourne Korosu
Audio CD: Glyndebourne
Cat: GFOCD 007-09 [8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kaynak [1] Operadis-opera internet sitesi Rusalka operasi diskografyasi
  2. ^ İInceleme, Classical Recordings Quarterly, İlkbahar 2007, C.48, say.96.
  3. ^ İnceleme, Classical Recordings Quarterly, Sonbahar 2005, C.42, say.63.
  4. ^ "On-line katalog Neumann CD". Supraphon. http://www.supraphon.com/en/catalogue/on-line-database/detail/?idtitulu=2004669. 
  5. ^ "On-line katalog Mackerras CD". Decca Classics. http://www.deccaclassics.com/cat/single?sort=newest_rec&PRODUCT_NR=4605682&SearchString=rusalka&javascript=1&UNBUYABLE=1&per_page=50&ADD_OTHER=1&flow_per_page=50&presentation=flow. 
  6. ^ 10449 "On-line katalog Hickox CD". Chandos Records. http://www.chandos.net/details06.asp?CNumber=CHAN 10449. 
  7. ^ CD tenkiti. Diapason, C. 598, Ocak 2012.
  8. ^ Glyndebourne Operasi websitesi

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dışsal bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]