Richter ölçeği

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Richter ölçeği ya da yerel magnitüd ölçeği, sismoloji´de kullanılan, dünya genelinde meydana gelen depremlerin aletsel büyüklüklerini ve sarsıntı oranını (magnitüd, İngilizce:magnitude) belirleyen ve sınıflara ayıran uluslararası ölçüm birimi. Günümüzde, özellikle büyük ölçekli depremlerde moment magnitüd ölçeği, Richter'in yerini almıştır. Rihter diye okunur.

Konu başlıkları

1 Tarihçesi
2 Açıklaması
3 Depremin enerji potansiyelinin hesaplanması
4 Richter ölçeği ile ölçülen en şiddetli depremlerden bazıları
5 Ayrıca bakınız

[değiştir] Tarihçesi

Bu ölçek, 1935 senesinde Charles Francis Richter ve Beno Gutenberg tarafından Kaliforniya Teknik Enstitüsü´nde (California Institute of Technology) tasarlanıp, ilk olarak M_L-ölçeği (yerel magnitüd İngilizce:Magnitude Local) olarak isimlendirilmiştir.

Amerikan Sismoloji Derneği Bülteni´nde (Bulletin of the Seismological Society of America) "Bir enstrümental deprem şiddet ve sarsıntı oranı ölçeği" isimli (An instrumental Earthquake Magnitude Scale) bilimsel yayımlamada, Charles Francis Richter´in ilk defa K. Wadati´nin 1931´de yayımladığı, "bir enstrümental deprem ölçeği" fikrini Kaliforniya´da meydana gelen depremlerde uyguladığı belirtilmiştir.

[değiştir] Açıklaması

Ölçek yukarıya doğru her ne kadar sınırlı olmasa da, bir jeolojik levhanın jeolojik enerji potansiyeli, bilim adamlarına göre, tahminen 9,5 şiddetini geçemeyeceği düşünülür. Açıklama olarak şu noktayı öne sürerler. Her jeolojik levhada, zaman geçtikce farklı derece ve zamanda tektonik hareket ile jeolojik enerji potansiyalı artmaktadır. Bu artma, levhaların rahat ve serbest şekilde hareket edemeklerinden, itici, çekici vb güçlerin levhalarda jeolojik enerji olarak saklanmasından doğar. Bir deprem anı ise, bu levhalarda bulunan jeolojik enerjinin, levhalar tarafından daha fazla saklanamamasından, levhanın en zayıf noktasından aniden hareket edip, jeolojik enerji potansiyelinin doğal yoldan azaltılmasıdır. Ve bu sanı gereğince,dünyadaki mevcut levhaların hiç birinin > 9,5 şiddet oluşturacak, jeolojik enerji potansiyeline sahip olamayacağına dayanmaktadır.^{[kaynak belirtilmeli]}

Richter- ve Mercalli-Deprem-büyüklük-şiddet ölçeği
Richter´e göre büyüklük	Mercalli´ye göre şiddet	Hissetme ve Etkiler	Enerji		1 yılda meydana gelen deprem sayısı
Richter´e göre büyüklük	Mercalli´ye göre şiddet	Hissetme ve Etkiler	ton TNT güç eşitliği	Joule enerji eşitliği	1 yılda meydana gelen deprem sayısı
0 ile 1,9	I	sadece özel sismik enstrümanlar sayesinde ölçülebilinir	0,001–0,7	(4..4000) $\cdot$ 10⁶	çok yoğundur, >700.000
2 ile 2,9	II	çok nadiren ve hareket etmeyen insanlar hissedebilir serbest asılı lamba vb. hafif sallanabilir	1–22	(4..90) $\cdot$ 10⁹	300.000
3 ile 3,9	III	az sayıda duyarlı insanlar hissedebilir hafif sarsıntılar bir pencere önünden geçen bir kamyonu andırır yanyana duran cam bardaklar hafif titreyebilir	30–700	(0,1..3) $\cdot$ 10¹²	49.000
4 ile 4,9	IV ile V	çoğu sayıda insan hisseder serbest asılı lamba vb. rahat görülecek şekilde sallanmaya başlar bardak, tabak vb. takırdamaya başlar park vaziyetinde arabalar hafif sallanır çok hafif zararlar meydana gelebilir	(1–22) $\cdot$ 10³ (ufak çaplı Atom bombası)	(4..90) $\cdot$ 10¹²	6.200
5 ile 5,9	VI	her insan tarafından genelde korku ve panik ile karşılanır çoğu insanlar aniden ev ve kapalı mekanları terkeder bacalar çökebilir, mobilyalar devrilebilir duvarlarda çatlamalar olur insanlarda yaralanma tehlikesi başlar	(30–700) $\cdot$ 10³ (orta çaplı Atom bombası)	(0,1..3) $\cdot$ 10¹⁵	800
6 ile 6,9	VII ile IX	bölgedeki bütün insanlar tarafından genellikle panik ile karşılanır hareket vaziyetindeki araba içinde dahi rahat hissedilir çoğu insanlar şok geçirir ev, bina vb. ciddi şekilde hasarlar meydana gelir ev, bina vb. çökmeler olur çoğu zaman yaralılar sayısı yüksektir hayat tehlikesi mevcuttur sahil kenarlarında tsunami olabilir	(1–22) $\cdot$ 10⁶ (büyük çaplı Atom bombası)	(4..90) $\cdot$ 10¹⁵	120
7 ile 7,9	X ile XI	yaygın ve kontrolsüz panik insanlar panik içinde kontrolsüz şekilde sokaklara çıkma çabası içindedir her türlü ev, bina vb içerisinde her an ölüm tehlikesi vardır bölgede çok az sayıda ev, bina vb ayakta durubilir yollarda büyük çapta yarılmalar olur ölü ve yaralılar mevcuttur; su- ve gaz boruları büyük sayıda çatlar ve kırılır merkezi bölgede büyük tahribat olur sahil bölgelerde büyük tahribat gücü taşıyan tsunami olabilir	(30–700) $\cdot$ 10⁶ (Gök taşı 100–200 m)	(0,1..3) $\cdot$ 10¹⁸	18
8 ile 8,9	XII	çok büyük alanda tahribat çok büyük oranda ev, bina vb kullanılmaz halde her türlü mekan içinde ve dışında her an ölüm tehlikesi geniş sahil bölgelerinde 40 metreye yaklaşık tsunami olasılığı ve çok büyük alanda tahribat	(1–22) $\cdot$ 10⁹ (Gök taşı 250–700 m)	(4..90) $\cdot$ 10¹⁸	tahminen her 5 senede bir deprem
9,0 ve üstü	-	yukarıda belirtilenlerin hepsi tektonik levhalarda kaymalar, kırılmalar sahillerin kıyıları deniz seviyesi altına batabilir, veya çıkabilir	-	-	tahminen her 10 ile 100 yılda bir deprem

[değiştir] Depremin enerji potansiyelinin hesaplanması

Bu maddenin veya maddenin bir bölümünün gelişebilmesi için konuda uzman kişilere gereksinim duyulmaktadır.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Konu hakkında uzman birini bulmaya yardımcı olarak ya da maddeye gerekli bilgileri ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Enerji ve magnitüd arasındaki logaritmik bağlantı, aşağıdaki formül gereğince tahminen elde edilebilinir:

$M=2+\frac{2}{3}\log_{10}W\textrm{\quad veya \quad}W=10^{\frac{3}{2}(M-2)}\,$

M = magnitüd ve W = eşdeğer TNT ton bazında enerji

[değiştir] Richter ölçeği ile ölçülen en şiddetli depremlerden bazıları

1960 Şili depremi, ilk dönemde sadece 8,6 magnitüdü daha sonra çeşitli araştırma doğrultusunda (US Geological Surveys´de dahil) 9,5 ile tespit edilmiştir.

24 Aralık 2004 Sumatra depremi, 9,5 magnitüdü, en son 9,0+ magnitüdlü deprem.

27 Mart 1964 Prince William Sound, Alaska depremi, 9,2 magnitüdü

[değiştir] Ayrıca bakınız

Moment magnitüd ölçeği

Richter ölçeği

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Konu başlıkları

[değiştir] Tarihçesi

[değiştir] Açıklaması

[değiştir] Depremin enerji potansiyelinin hesaplanması

[değiştir] Richter ölçeği ile ölçülen en şiddetli depremlerden bazıları

[değiştir] Ayrıca bakınız

Görünüm

Kişisel aletler

gezinti

katılım

Ara

Araçlar

Diğer diller