Pokémon

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Pokémon'un resmî logosu.

Pokémon (ポケモン Pokemon?), Japon oyun yapımcısı Satoshi Tajiri tarafından yaratılan, hayali canlıları konu alan oyun, anime, manga ve kart oyunu serisi. Video oyun şirketi Nintendo'nun kurduğu The Pokémon Company tarafından yönetilir. İlk olarak Game Freak tarafından 1996'da rol yapma oyunu (RPG) olarak Game Boy için çıkmıştır. Amerika'da ise 1998 yılında piyasaya sürülmüştür. Yine Nintendo'nun sahibi olduğu Mario serisinden sonra dünyadaki en başarılı video oyunu tabanlı medya ürünüdür. Pokémon; anime, manga, kart oyunu, oyuncak, kitap ve daha bir çok ürün olarak karşımıza çıkmaktadır.

Pokémon dünyasındaki canlılara da yine "Pokémon" adı verilir. İlk jenerasyon 151 Pokémon'dan oluşmaktaydı. Günümüzde 6 jenerasyon ve 719 Pokémon bulunmaktadır.

2014 itibariyle Pokémon 17. sezonda 800'den fazla bölümü ile devam eden anime, 17 sinema filmi, 9 kısa film, 12 seride 24 oyun ve 40'dan fazla yan oyundan oluşmaktadır.

İsim[değiştir | kaynağı değiştir]

"Pokémon" ismi, serinin Japonya'daki ismi olan olan "Pocket Monsters" (ポケットモンスター Poketto Monsutā)'ın kısaltılmış halidir. Anlamı "Cep Canavarları"dır. Doğru telaffuzu için "é" harfi kullanılmaktadır. İngilizcede "Pokémon" kelimesinin çoğulu yine "Pokémon"dur. Ayrıca Pokémon isimleri için de durum aynıdır, "one Pikachu" ve "many Pikachu" kullanımı doğrudur.

Konsept[değiştir | kaynağı değiştir]

Pokémon dünyası, yapımcı Satoshi Tajiri'nin çocukluk hobisi olan böcek toplamanın yansımasıdır. Oyundaki Pokémon eğitmenlerinin görevleri, bulunabilecek tüm Pokémonları yakalayıp Pokédex'i tamamlamak, ve Pokémonları eğiterek güçlü bir takım oluşturup diğer eğitmenlerle mücadele edip en güçlü Pokémon eğitmeni olmak.

Oynanış[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyuna bir Başlangıç Pokémonu (Starter Pokémon) seçilerek başlanır. Bir Çimen türü, bir Ateş türü veya bir Su türü arasından seçim yapılır. Örneğin Pokémon Red ve Blue'da (ve yeniden yapımları Pokémon FireRed ve LeafGreen'de) oyuncu Bulbasaur, Charmander veya Squirtle'dan birini seçer. Bu 3 türden birini seçme kuralı sadece Pokémon Yellow'da uygulanmamıştır. Bu oyun animedeki hikayeyi takip ettiğinden oyuncuya Elektrik türü Pikachu verilir; ayrıca Bulbasaur, Charmander ve Squirtle'ın üçü de oyunda temin edilir.

Oyuncunun rakibi her zaman oyuncunun seçtiği Pokémona karşı avantajlı olanı seçer. Örneğin oyuncu Çimen türü seçtiğinde rakibi Ateş türü seçer. Pokémon Yellow'da bu kural da uygulanmaz. Rakip Eevee'yi seçer, oyuncunun rakibe karşı zaferleri ve kaybetmelerine göre Eevee evrim geçirip Jolteon, Vaporeon veya Flareon'a dönüşür.

Pokémon dünyasında eğitmen bir Pokémonla karşılaştığında "PokéBall" (PokéTopu) fırlatarak yakalayabilmektedir. Yakalanan Pokémon bir başka eğitmen tarafından yakalanamaz, ancak takas edilebilir veya eğitmeni tarafından bir başkasına verilebilir. Pokémonlar mücadele kazandıkça tecrübe puanı (EXP) kazanır ve seviye atlayabilir. Seviye atladıkça atak ve hız gibi istatistikleri (stats) artar ve yeni hareketler ve teknikler öğrenebilir. Belirli seviyeye ulaştığında evrim geçirerek daha güçlü bir Pokémona dönüşebilir.

Oyunlarda eğitmen, Pokémonlarını geliştirmek için oyunda karşısına çıkan diğer eğitmenlerle savaşır. Ayrıca her oyunda sekiz güçlü Pokémon eğitmeni bulunur. Salon Lideri (Gym Leader) adı verilen bu eğitmenleri yenerek Rozet (Gym Badge) kazanılır. Bu rozetler Pokémon Ligi (Pokémon League)'ne giriş için gereklidir.

Pokémon Ligi'nde Elit Dörtlü (Elite Four) isimli oldukça 4 güçlü eğitmene karşı mücadele verilir. Onları yendikten sonra Bölge Şampiyonu (Regional Champion) ile son bir karşılaşma yapılır. Bu şampiyonu yenen eğitmen Pokémon Ustası (Pokémon Master) ve yeni şampiyon olur.

Anime[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana konu: Pokémon (anime)

Pokémon animesi ve filmleri, Pokémon oyunlarını esas alsa da oyunlardan farklı konuları işler ("Pokémon Yellow" haricinde, bu oyun animedeki konuları izler). Animede Ash Ketchum (Japonya'da Satoshi) isimli ana karakterin Pokémon Ustası olma yolundaki maceraları anlatılır. Kendisine Pokémonları ve bir kaç arkadaşı da eşlik eder.

Pokémon: The Original Series, animenin ilk serisidir. Ash'in ilk Pokémonu Pikachu olur. Oyunda ise Bulbasaur, Charmander ve Squirtle'dan biri seçilir. Anime, Kanto bölgesinde geçer, Pokémon Red ve Blue'daki hikayeyi takip eder. Animede Ash'e Pewter Şehri Salon Lideri Brock ve Cerulean Şehri Salon Lideri kız kardeşlerden en küçüğü olan Misty eşlik eder. Pokémon'un bu ilk sezonu, diğerlerinden ayrılması amacıyla "Pokémon: Indigo League" olarak adlandırılmıştır.

Pokémon: Adventures in the Orange Islands, sadece animede yer alan Orange Adaları'nda geçer. Brock'un yerine genç bir ressam olan Tracey Sketchit gelir. Ancak sezon sonlarına doğru Brock ekibe tekrar katılır.

Sonraki sezonlar olan Pokémon: Johto Journeys, Pokémon: Johto League Champions, ve Pokémon: Master Quest'te ise orijinal üçlü Ash, Brock ve Misty'nin batıdaki Johto bölgesindeki maceraları anlatılır. Bu sezonlar 2. jenerasyon oyunlardan uyarlanmıştır. Bu sezonların bitmesiyle Pokémon: The Original Series de son bulur.

Pokémon: The Advanced Generation serisi, 3. jenerasyon oyunları esas alır. Ash, güneydeki Hoenn bölgesine gider. Burada May adlı yeni başlayan bir eğitmene akıl hocalığı rolündedir. Onlara eşlik eden May'in kardeşi Max, eğitmen olmasa da Pokémon konusunda oldukça bilgilidir. Brock da bu ekibe katılır, ancak Misty Salon Lideri görevini sürdürmek ister ve Cerulean Şehri'ne döner. Advanced Battle sezonunun ardından gelen Battle Frontier sezonu Pokémon Emerald oyununu konu alır ve Pokémon FireRed ve LeafGreen'den izler taşır. Max'in eğitmenliğe başlaması, May'in ise Johto'daki Grand Festival için gitmesiyle The Advanced Generation serisi son bulur.

Pokémon: Diamond and Pearl serisi, 4. jenerasyon oyunları esas alır ve Sinnoh bölgesinde geçer. Ash ve Brock'a Pokémon koordinatörü olmak isteyen Dawn isimli bir kız katılır. Serinin sonunda Ash ve Brock Kanto'ya geri döner. Brock, yeni hayali olan Pokémon Doktoru olmak için burada kalır.

Pokémon: Best Wishes!, 5. jenerasyon oyunları konu edinir. Unova bölgesindeki maceraya Iris ve Cilan eşlik eder. Kanto'ya dönerken Ash onlardan ayrılır.

Pokémon: XY, şu an yayınlanan seridir. 6. jenerasyon oyunları esas alır ve Kalos bölgesinde geçer. Ash'e çocukluk arkadaşı Serena ile birlikte abi-kardeş Clemont ve Bonnie eşlik eder.

Ana Seri[değiştir | kaynağı değiştir]

Nesil Oyun Platform Bölge Çıkış Tarihi Notlar
1 Pokemon Red ve Green Game Boy Kanto 27 Şubat 1996 Oyun Japonya dışındaki bölgelere Pokemon Red & Blue olarak çıktı ve Pokemon Green sadece Japonya'ya özel bir oyun oldu.
1 Pokémon Yellow Game Boy Kanto 16 Haziran 2000 Bu versiyon, Pikachu'ya özeldir. Animedeki hikayeyi konu alır.
2 Pokémon Gold ve Silver Game Boy Color Johto 6 Nisan 2001 Johto Pokemon Ligi bitirildikten ve Elite Four ile Pokemon Şampiyonu yenildikten sonra ilk bölge olan Kanto'ya geçilebilir.
2 Pokémon Crystal Game Boy Color Johto 24 Kasım 2001
3 Pokémon Ruby ve Sapphire Game Boy Advance Hoenn 14 Kasım 2003 En çok satan GBA oyunu olmuştur.
3 Pokémon FireRed ve LeafGreen Game Boy Advance Kanto 1 Ekim 2004 İlk oyunlar olan Red & Green'in yeniden yapımıdır.
3 Pokémon Emerald Game Boy Advance Hoenn 21 Ekim 2005
4 Pokémon Diamond ve Pearl Nintendo DS Sinnoh 27 Temmuz 2007 Pokemon serisindeki ilk çevrimiçi oyundur.
4 Pokémon Hearth Gold ve Soul Silver Nintendo DS Johto 26 Mart 2010 İkinci oyunlar olan Gold & Silver'ın yeniden yapımıdır.
5 Pokémon Black ve White Nintendo DS Unova 4 Mart 2011 Pokemon serisinde Unova'da geçen ilk Pokémon oyunudur.
5 Pokémon Black 2 ve White 2 Nintendo DS Unova 12 Ekim 2012
6 Pokémon X ve Y Nintendo 3DS Kalos 12 Ekim 2013 Tamamen üç boyutlu ilk Pokemon oyunudur.
6 Pokémon Omega Ruby ve Alpha Sapphire Nintendo 3DS Hoenn 28 Kasım 2014 Üçüncü oyunlar olan Ruby ve Sapphire'ın yeniden yapımıdır.

Filmler[değiştir | kaynağı değiştir]

Japonya'da vizyona giriş yılları ile:

  • Pokémon: The First Movie—Mewtwo Strikes Back (1998)
  • Pokémon: The Movie 2000—The Power of One (1999)
  • Pokémon 3: The Movie—Spell of the Unown (2000)
  • Pokémon 4Ever—Celebi: Voice of the Forest (2001)
  • Pokémon Heroes (2002)
  • Pokémon: Jirachi Wish Maker (2003)
  • Pokémon: Destiny Deoxys (2004)
  • Pokémon: Lucario and the Mystery of Mew (2005)
  • Pokémon Ranger and the Temple of the Sea (2006)
  • Pokémon: The Rise of Darkrai (2007)
  • Pokémon: Giratina and the Sky Warrior (2008)
  • Pokémon: Arceus and the Jewel of Life (2009)
  • Pokémon: Zoroark: Master of Illusions (2010)
  • Pokémon the Movie: Black—Victini and Reshiram and
  • Pokémon the Movie: White—Victini and Zekrom (2011)
  • Pokémon the Movie: Kyurem vs. the Sword of Justice (2012)
  • Pokémon the Movie: Genesect and the Legend Awakened (2013)
  • Pokemon the Movie: Diancie and the Cocoon of Destruction (2014)

Mangalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Pokémon mangaları; animeyi, oyunları ve kart oyunlarını konu alan birçok seriden oluşur. İngilizce yayımlanan mangalar sırasıyla şu şekildedir:

  • The Electric Tale of Pikachu (animeyi konu alır)
  • Pokémon Adventures (oyunları konu alır)
  • Magical Pokémon Journey
  • Pikachu Meets the Press (gazete türü karikatürler)
  • Ash & Pikachu
  • Pokémon Gold & Silver
  • Pokémon Ruby-Sapphire and Pokémon Pocket Monsters
  • Pokémon: Jirachi Wish Maker
  • Pokémon: Destiny Deoxys
  • Pokémon: Lucario and the Mystery of Mew (3. filmin manga uyarlaması)
  • Pokémon Ranger and the Temple of the Sea (4. filmin manga uyarlaması)
  • Pokémon Diamond and Pearl Adventure!
  • Pokémon Adventures: Diamond and Pearl / Platinum
  • Pokémon: The Rise of Darkrai (5. filmin manga uyarlaması)
  • Pokémon: Giratina and the Sky Warrior (6. filmin manga uyarlaması)
  • Pokémon: Arceus and the Jewel of Life (7. filmin manga uyarlaması)
  • Pokémon: Zoroark: Master of Illusions (8. filmin manga uyarlaması)
  • Pokémon The Movie: White: Victini and Zekrom (9. filmin manga uyarlaması)
  • Pokémon Black and White

Albümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çıkış tarihlerine göre Soundtrack albümleri:

  • Pokémon 2.B.A. Master (1999)
  • Pokémon: The First Movie (1999)
  • Pokémon World (2000)
  • Pokémon: The First Movie Original Motion Picture Score (2000)
  • Pokémon: The Movie 2000 (2000)
  • Pokémon: The Movie 2000 Original Motion Picture Score (2001)
  • Totally Pokémon (2001)
  • Pokémon 3: The Ultimate Soundtrack (2001)
  • Pokémon Christmas Bash (2001)
  • Pokémon X: Ten Years of Pokémon (2007)
  • Pokémon X & Pokémon Y: Super Music Collection (2013)
  • Pokémon FireRed & Pokémon LeafGreen: Super Music Collection (2013)
  • Pokémon HeartGold & Pokémon SoulSilver: Super Music Collection (2014)
  • Pokémon Ruby & Pokémon Sapphire: Super Music Collection (2014)

Oyun Kartları[değiştir | kaynağı değiştir]

Pokémon Trading Card Game'de amaç, kartlardaki güçlü ve zayıf yanlara göre rakibin Pokémonunu yenmektir. Amerika'da ilk olarak 1999'da yayımlandı. Nintendo e-Reader uyumlu sürümleri de bir süre piyasalardaydı. 1998'de kart oyununun Game Boy Color versiyonu Nintendo tarafından Japonya'da piyasaya sunulmuştu.

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Pokémon, şiddet yapısı ve "Pokémon evrimi"nin İncil'deki yaradılış öğretisine ters düştüğünden dolayı bazı Hıristiyanlar tarafından eleştirilmiştir. Ancak Vatikan yaptığı açıklamada Pokémon'un tamamıyla hayal ürünü olduğunu ve değerlere zarar vermediğini açıklamıştır.

1999'da 9 yaşlarında iki çocuk, Pokémon oyun kartlarının kendilerini kumara alıştırdığı gerekçesiyle Nintendo'ya dava açmıştır.

2001'de Pokémon oyunları ve kartları Suudi Arabistan'da yasaklanmıştır. Sebebi ise kart oyununda yer alan altı uçlu yıldızın Siyonizmi, haçların Hıristiyanlığı, üçgenlerin ise Masonluğu temsil ettiği iddiası, ve kart oyununun İslam'da sakıncalı olan kumara benzemesidir.

Pokémon ayrıca materyalizmi destekleyen olguları sebebiyle de eleştirilmektedir.

16 Aralık 1997'de 635 Japon çocuk epilepsi krizleri nedeniyle hastanelik olmuştur. Sebebi ise Pokémon'un "Dennō Senshi Porygon" ("Electric Soldier Porygon", 1. sezon 38. bölüm) isimli bölümüdür. Bu bölümde patlama sonucu mavi ve kırmızı parlak ışıklar saniyede bir kaç defa değişerek görünmüştür. Araştırmalara göre bu tür ışık efektleri daha önce epilepsi krizi geçmişi olmayanlarda bile krize sebep olabilmektedir. Bu televizyon kazası Pokémon parodilerinde sıkça kullanılmıştır, örneğin The Simpsons dizisinin "Thirty Minutes over Tokyo" ve South Park dizisinin "Chinpokomon" bölümünde.

Ayrıca Pokémon animesinin bazı bölümleri çeşitli sebeplerle yasaklanmıştır. Ayrıntılı bilgi için bkz: Pokémon'un yasaklanmış bölümleri

Dış Bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]