Neville Chamberlain

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Neville Chamberlain
Birleşik Krallık Başbakanı
Görev süresi
28 Mayıs 1937 – 10 Mayıs 1940
Hükümdar VI. George
Yerine geldiği Stanley Baldwin
Yerine gelen Winston Churchill
Kişi bilgileri
Doğum 18 Mart 1869(1869-03-18)
Edgbaston, Birmingham
Ölüm 9 Kasım 1940 (71 yaşında)
Highfield Park,
Heckfield, Hampshire
Partisi Muhafazakâr
İmzası

Arthur Neville Chamberlain (Arthur Nevil Çembırleyn okunur) (d. 18 Mart 1869 - ö. 9 Kasım 1940), İngiliz siyasetçi, 1937-1940 arası başbakan.

Sömürgelerden sorumlu Devlet Bakanı olan babası Joseph Chamberlain, 19. yüzyıl sonunda İngiliz yayılmacılığının başlıca taraftarlarından biriydi. Neville Chamberlain, ticaret eğitimi gördü, Metalürji okudu. 1890'da Bahama adalarında çiftçilik yaptı. 1897'den itibaren Birmingham'da yerel politikacı oldu. iş hayatında başarı sağladıktan sonra 1915'te babası gibi Birmingham Belediye Başkanı olarak siyasete atıldı. 1918'de Muhafazakâr Parti'den milletvekili, 1923-1924 ve 1931-1937 arasında Hazine Müsteşarı oldu. Britanya iktisadını 1929-1931 krizinin etkisinden kurtarmayı hedefleyen bir siyaset izledi.

1937'de Stanley Baldwin'in ardından Başbakan ve Muhafazakâr Parti başkanı oldu. Mamafih muhafazakâr sıfatını reddetti, bunun yerine sendikalisti tercih etti.

Chamberlain, Nazi Almanyası'nın Çekoslovakya'yı işgaline göz yumduğu ve Hitler'le 1938'de Münih Anlaşması'nı imzaladığı için eleştirilir (bkz. Yatıştırma politikası). Çekoslovakya'nın Mart 1939'da işgal edilmesi İngiltere'nin gözlerinin açılmasını sağladı ve 31 Mart 1939'da resmen Polonya'nın bağımsızlığını garanti etti.

Polonya'nın işgalinin ardından 3 Eylül 1939'da İngiltere Almanya'ya savaş ilan etti. Ancak Avrupa'daki savaşın kötü gitmesi ve Norveç'te Almanlara karşı girişilen harekatın başarısızlığa uğraması sonucunda Chamberlain istifa etmeye zorlandı ve başbakanlığı Winston Churchill'e devretti.

Chamberlain, istifasından kısa süre sonra, 71 yaşında 9 Kasım 1940'da Bağırsak kanserinden öldü. Cenaze töreni Westminster Abbey'de gerçekleşti ve külleri Andrew Bonar Law'ın yanına defnedildi.

Taraftarları, Chamberlain'in Münih Anlaşması'nı imzalaması sayesinde İngiltere'nin II. Dünya Savaşı'na hazırlanmak için vakit bulduğunu söyler. Muhalifleri ise Hitler karşısında izlediği barışçı siyaseti eleştirir, o sırada iki yıl sonra ölümüne neden olan kanser hastalığının etkisi altında olduğunu öne sürer.

Çocukluğu ve ticaret yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Arthur Neville Chamberlain, 18 mart 1869'da adı soutbourne olan bir evde, Birmingham'da dünyaya geldi. Josep Chamberlain'in ikinci evliliğnden olan tek çocuğudur.

Arthur Neville Chamberlain eğitimini bir rugby okulunda gördükten sonra liseyi mason fen lisesinde okudu. Neville 1989'da, 20 yaşındayen maaşlı çalışan olarak iş buldu ancak babası o'nun muhasebeciolmasını istiyordu .

Joseph Chamberlain en genç oğlu olan Arthur Neville Chamberlain'i tekstil amaçlı kullanılan bir bitki olan "sisal" bitkisini yetiştirip gelir elde etmesi için Bahamalar'a gönderdi, burada 6 yıl geçiren ancak 50.000 ingiliz sterlini kaybederek sona erdiren Camberlain İngiltere'ye geri döndü. Daha sonrasında ailesinin yardımıyla İngiltere'de ticarete atıldı. Burada işi tam olarak 17 yıl sürdü ve işi; gemiler için ranza üreten bir firmayı yönetmekti.

Arthur Neville Chamberlain 1910 yılında Anne Cole'a aşık oldu ve aynı yıl içerisinde evlendiler. Çiftin biri erkek, diğeri kız, iki çocukları oldu.

Siyasete girişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Babası ve üvey kardeşi Meclis'te olsa da Chamberlain başlangıçta, siyasete çok az ilgi gösterdi. 1900 "Khaki seçimleri" sırasında babası Joseph Chamberlain’i desteklemek için Liberal İttihatçılar adına destek konuşmaları yaptı. Muhafazakar Bir Parti olarak bilinen "Birlik Partisi" altında 1911 yılında Birmingham Kent Konseyi için Liberal bir İttihatçı oldu.

Daha sonra Neville Chamberlain Şehir Planlama Komitesi Başkanı yapıldı. Chamberlain’in talimatıyla, Birmingham kısa sürede İngiltere'de ilk şehir planlama düzenlemelerinden birini kabul etti. 1914 yılında savaşın başlangıcı Chamberlain’in planlarını bozdu. 1915 yılında, Chamberlain Birmingham Belediye Başkanı oldu. Savaş zamanında Chamberlain’in üzerinde büyük bir çalışma yükü vardı.

1915 yılında Chamberlain alkol trafik Kontrol Kurulu Üyesi olarak atandı. 21 Aralık 1916 yılında Başbakan David Lloyd George, Chamberlain’e Ulusal Hizmet Müdürü olmasını teklif etti, Chamerlain artık yeni görevindeydi. Ancak, Lloyd George ile çatışmaları bu döneme damgasını vurdu, Ağustos 1917'de Chamberlain istifa etti. Bu durum sonucu Chamberlain ve Lloyd George arasındaki nefret o zamandan itibaren hep sürdü,

Chamberlain seçimlerde İttihatçı aday olarak boy gösterdi. Savaş bittikten sonraki genel seçimde yaklaşık % 70 oy oranı ile 49 yaşında Birmingham ladywood adına milletvekili oldu.

1919-1940 yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Chamberlain bu yıllarda mecliste çalışmalarıyla meşguldü oldu. Mart 1920'de, Bonar law o’na Sağlık Bakanlığı teklif etti ama Chamberlaine, Lloyd George’a hizmet etmek istemiyordu. Daha sonrasında Bonar law İttihatçı Parti’nin başkanlığından istifa edince Austen Chamberlain Meclis'te İttihatçıların başkanı olarak Bonar law’ın yerini aldı. 1922’de koalisyon oyuyla Lloyd George istifa etti. Bu olayın ardından Austen Chamberlain de Lloyd George gibi istifa etti. Austen Chamberlain’in istafasısın ardından Bonar law İttihatçı Parti başkanlık görevine geri çağrıldı.

Birçok yüksek rütbeli İttihatçı Bonar law kapsamında hizmet vermeyi reddetti. Bonar law başlangıçta Chamberlain’i ulusal posta (General Postmaster) nın başına atadı daha sonrasında özel meclisin başına geçirdi (privy council). Sir Arthur Griffith, Sağlık Bakanı, 1922 genel seçimlerde koltuğunu kaybetti ve Mart 1923 yılındaki seçimlerde başarısız olunca, Bonar law, Chamberlain için sağlık bakanlığı teklifinde bulundu. İki ay sonra, Bonar law’a gırtlak kanseri teşhisi kondu ..

İttihatçılar 1923 genel seçimlerde yenildi ve Chamberlain ofiste sadece beş ay görev yaptı. Ramsay MacDonald işçi partisinden başbakan olan ilk kişiydi oldu. Ancak işçi partisi başa geçtikten sonra aylar içinde düştü. Chamberlain, işçi partisinden Oswald Mosley’i yendi (Oswald sonrasında İngiliz faşist Birliğinin başı olarak boy gösterdi). Chamberlain seçimlerde Ladywood adına boy göstermenin gelecek başkanlıkları için garanti olmadığını düşündü ve eğer kendi doğduğu bölgede aday olursa hayatı boyunca başta kalabiliceğini anladı. İttihatçılar seçimi kazandı, ancak Chamberlain Sağlık Bakanı olarak eski konumunu tercih etti, Başbakan olarak hizmet vermeyi reddetti.

Chamberlain 1929 yılına kadar Stanley Baldwin’in emri altında sağlık bakanı olarak görevini sürdürdü, 1937 yılına kadarda hazine müsteşarı olarak görev yaptı. Bu görevi sırasında büyük bir saygınlık kazandı ve tanınmışlığını arttırdı. Arthur Neville Chamberlaine bu sayede 28 Mayıs 1938 tarihinde İngiltere’nin en geç yaşta başbakan olan kişisi olarak herkesi şaşırttı, başbakan oldu. Ancak başkanlık dönemi umduğu kadar iyi geçmedi, yaptığı Münih anlaşması ve Hitler’e olan yaklaşımından dolayı eleştirildi.

3 Eylül 1939'da İngiltere Almanya'ya savaş ilan etti. Ancak Avrupa'daki savaşın kötü gitmesi ve Norveç'te Almanlara karşı girişilen harekatın başarısızlığa uğraması sonucunda Chamberlain istifa etmeye zorlandı ve başbakanlığı Winston Churchill'e devretti.

Chamberlain, istifasından kısa süre sonra, 71 yaşında 9 Kasım 1940'da Bağırsak kanserinden öldü. Cenaze töreni Westminster Abbey'de gerçekleşti ve külleri Andrew Bonar Law'ın yanına defnedildi.