Nene Hatun

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Erzurum Aziziye Tabyalarındaki Nene Hatun heykeli

Nene Hatun (d. 1857 - ö. 22 Mayıs 1955, Erzurum), 93 Harbi sırasında Erzurum'da Aziziye savunmasınakatılan, Rus işgaline karşı Erzurum’daki halk direnişinin simgesi haline gelmiş Türk kadın kahraman.

Rus askerlerin 8 Kasım 1877 gecesi Aziziye Tabyası’nı ele geçirdiği haberinin Erzurum’da sabah ezanında minarelerden duyurulması üzerine Osmanlı askerine yardım için taş ve sopalarla mücadeleye giren şehir halkına katılmış ve gösterdiği yararlıklar sonucu efsaneleşmiştir.

1955’te Türk Kadınlar Birliği tarafından Yılın Annesi seçilen Nene Hatun, Türkiye’de “Yılın Annesi” ünvanı verilmiş ilk kadındır.[1] Ayrıca Türk Silahlı Kuvvetler tarafından verilmiş olan “3. Ordunun Nenesi” ünvanını taşır.[2]

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1857’de Çeperli’de dünyaya geldi. Ailesi, Ruslar’ın Kars Kalesi’ni ele geçirmesi üzerine Kırım Harbi’nden sonra Erzurum’un Çeperli köyüne gelmişti. Aziziye savunması sırasında 20 yaşında ve evli olduğu, Çeperli’nin işgal edilmesi üzerine kısa bir süre önce ailesi ile Erzurum’a geldiği, 3 aylık oğlunu evde bırakarak savunmaya katıldığı anlatılır. Savaştan sonra Erzurum’a yerleşti. Üç oğlu daha olmuş; Aziziye Savunması sırasında bebek olan oğlu Nazım ile daha sonra dünyaya gelen oğullarından ikisi I. Dünya Savaşı’nda şehit olmuştur.[3][4]

Cumhuriyet gazetesinin İstanbul muhabiri gazeteci İsmail Habib Sevük’ün 1937 yılında Erzurum’da Nene Hatun ve diğer 93 Harbi gazileriyle yaptığı röportajla Türkiye’ye tanıtıldı.[5]

Geçim sıkıntısı çeken Nene Hatun, 1943 yılında ulusal kadın kahramanlardan Nâme Hanım ile birlikte cumhurbaşkanına bir dilekçe yazarak yardım istemiştir.[6]

Nene Hatun, 1952 yılından itibaren Aziziye Anıtı yapılması çalışmaları sırasında yeniden gündeme geldi. 9. Kolordu Komutanı Korgeneral Refik Koraltan ve karargahı Erzurum’da bulunan Üçüncü Ordu’nun Komutanı Nurettin Baransel Paşa, dönemin belediye başkanı, Erzurum valisi ile TBMM’nin Nene Hatun’a sahip çıkmıştır.[5] 1952 yılında 30 Ağustos Zaferi kutlamalarında kendisine “3. Ordunun Nenesi” ünvanı verildi.[2] Türk Kadınlar Birliği’nin girişimi ile Türkiye’de ilk defa Anneler Günü’nün kutlandığı 1955 yılında Birlik kendisine “Yılın Anası” ünvanı verdi.[1] [7]

Nene Hatun, zatürre teşhisiyle tedavi gördüğü Erzurum Numune Hastanesi’nde 22 Mayıs 1955 günü 98 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi, resmi törenle Aziziye Şehitliği’ne defnedilmiştir.

Hakkındaki eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

1911 yılında Erzurum Valiliği yapan Mehmet Emin Yurdakul Nene Hatun’dan ve Aziziye mücadelesinden söz eden makaleler yayınlamıştır.[5]

Cumhuriyet gazetesinin İstanbul muhabiri gazeteci İsmail Habib Sevük 1937 yılında geldiği Erzurum’da Nene Hatun ve diğer 93 Harbi gazileriyle yaptığı röportajla bu şahsiyetleri Türkiye’ye tanıtmıştır.

General Ali Fuat Cebesoy 1956 yılında yayınlanan “Moskova Hatıraları”'nda Nene Hatun’dan ve Aziziye kahramanlarından söz etmiştir.[5]

Talat Uzunyaylalı’nın Nene Hatun’u konu edinen “Efsane Kadın Nene Hatun” adlı tarihi romanı kitabı 2006 yılında yayımlanmıştır. [5]

2010 yapımı Nene Hatun adlı film, Nene Hatun’un hayatını konu alır.[8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]