Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
MÜSLÜMAN MİNDANAO ÖZERK BÖLGESİ
Filipinler haritası Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi'nin yerini gösteriyor.
Bölgesel Merkez Cotabato Şehri
Bölge Başkanı Zaldy Ampatuan (Lakas-CMD)
Nüfusu 2,803,805
– Yoğunluk (km²) 220.9 kişi
Yüzölçümü 12,695.0 km²
Bölümleri
İlçeleri 6
Şehirler 1
Belediyeler 106
Barangaylar 2,469
Seçim bölgesi 8
Diller Banguingui, Maguindanao, Maranao, Tausug, Yakan, Sama, diğerleri

Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi (kısaca ARMM) Filipinler'deki Müslüman eyaletlerin çoğunun bulunduğu bölgedir. Bu ilçeler: Basilan, Lanao del Sur, Maguindanao, Shariff Kabunsuan, Sulu ve Tawi-Tawi. Filipinlerin tek Müslüman şehrinin adı Marawi'nin Müslüman Şehri'dir. Catabato Şehri her ne kadar kendi yetkisinin dışında olsa bile bölgesel başkentidir.

Coğrafik Konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölge iki coğrafik alana ayrılır. Mindanao anakarası ve Sulu Archipelago. Lanao del Sur, Maguindanao ve Shariff Kabunsuan Mindanao anakarasında; Basilan, Sulu ve Tawi-Tawi ise Sulu Archipelago'da bulunur.

Halk[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi Bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi'nin siyasi haritası
Eyalet Başkent Nüfus
(2000)
Yüzölçümü
(km²)
Nüfus yoğun.
(km²'ye)
Basilan Isabela Şehri
259,796
1,234.2
210.5
Lanao del Sur Marawi Şehri
800,162
3,872.9
206.6
Maguindanao Shariff Aguak
435,254
4,900.1
163.5
Shariff Kabunsuan Datu Odin Sinsuat
365,848
Sulu Jolo
619,668
1,600.4
387.2
Tawi-Tawi Bongao
322,317
1,087.4
296.4

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Filipinler tarihinin, bölgenin ve Mindanao'nun çoğu bölümleri kendi kültürlerini ve kimliklerini geliştirmek için idari bölümlere ayrıldı. Bölge 15. yüzyıldan beri Müslüman Filipinlerin anayurduydu. Hatta İspanyolların 1565'de başlayan Filipin işgalinden önce bile. Arap müslümanları 1380'de Tawi-Tawi'ye geldi ve yerel halkı İslama davet etmeye başladı. 1457'de Sulu Sultanlığı çok kısa bir süre sonra da Maguindanao ve Buayan sultanlıkları kuruldu. O zamanlar Filipinler'in çoğu İspanyol hakimiyeti altındayken bu sultanlıklar onların bağımsızlıklarını ve düzenlerini korudu ve kuzey sahili kasabalarındaki İspanyol taarruzlarını geri püskürttü. 19. yüzyılın son çeyreğine kadar İspanyol varlığı Sulu Sultanlığı tarafından resmen tanınmıyordu, bununla birlikte İspanyol'lın özerk bölgeleri sadece askeri alan, garnizon ve sivillerin Zamboango ve Cotabato'da yaşadıkları bazı yerlerdi. Sultanlıklar İspanyol - Amerikan Savaşı'a kadar bu yerlere hakimdi.

ARMM kurumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi ilk olarak 1 Ağustos 1989'da Cumhuriyet Act No.6734, diğer adıyla Organik Act tarafından Müslüman Mindanao'ya ait özerk bir alan sağlamak için anayasal ferman çıkartılarak kuruldu. Referandum (halk oylaması) sonucunda halk şu şekilde karar kıldı. Eyaletler: Basilan, Cotabato, Davao del Sur, Lanao del Norte, Lanao del Sur, Maguindanao, Palawan, South Cotabato, Sultan Kudarat, Sulu, Tawi-Tawi Zamboanga del Norte ve Zamboanga del Sur; ve şehirler; Cotabato, Dapitan, Dipolog, General Santos, Iligan, Marawi, Pagadian, Puerto Princesa ve Zamboanga.

ARMM Cotabato Şehrinde 6 Kasım 1990'da yapılan törenle resmen tanındı ve Catabato Şehri geçici başkent yapıldı.

Siyaset[değiştir | kaynağı değiştir]

Yasama yetkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölge, bölgesel başkan (vali) tarafından yönetilir. Başkan ve başkan yardımcısı doğrudan yürütme kurulu tarafından seçilmiştir. Bölgesel kanunlar bölge meclisi tarafından çıkarılır ve meclis üyeleri tarafından kabul edilir. Oylama açıktan yapılır. Bölgesel seçimler genellikle Filipin Kongresinden çıkacak yasaya bağlı olarak genel seçimlerden (ulusal ve yerel) bir yıl sonra yapılır.

Dönem Başkan Parti Başkan Yardımcısı Parti
19901993
Zacaria Candao Lakas-NUCD Benjamin Loong Lakas-NUCD
19931996
Lininding Pangandaman Lakas-NUCD-UMDP Nabil Tan

Lakas-NUCD-UMDP

19962002
Nurallaj Misuari Lakas-NUCD-UMDP Guimid P. Matalam

Lakas-NUCD-UMDP

2001
Alvarez Isnaji Lakas-NUCD-UMDP
20012005
Parouk S. Hussin

Lakas-NUCD-UMDP

Mahid M. Mutilan Lakas-NUCD-UMDP
2005şu an
Zaldy Ampatuan

Lakas-CMD

Ansaruddin-Abdulmalik A. Adiong Lakas-CMD

Yürütme yetkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

ARMM meclisi, meclis başkanının başkanlığında kurulan tek meclisli olan bir parlamentoya sahiptir. Her seçin bölgesinin kendine ait üç üyesi vardır. Şu anki 24 tanesinin 6'sı Lanao del Sur (Marawi Şehri dahil), 6'sı Maguindanao, 6'sı Sulu, 3'ü Basilan ve 3'ü de Tawi-Tawi'dendir.

Eyalet Bölgesi Meclis üyesi Parti
Basilan
Tek
Rajam M. Akbar Lakas-CMD
Bonnie Abdulaziz C. Balamo Lakas-CMD
Hatimil E. Hassan Lakas-CMD
Lanao del Sur
1.
Samer M.U. Salic bağımsız
Suhaylah R.P.M. Salic bağımsız
Paisalin P. Tago Liberal
2.
Saaduddin M. Alauya, Jr. Lakas-CMD
Yasser A. Balindong Lakas-CMD
Hosni B.M.A. Macapodi bağımsız
Maguindanao
1.
Jackson M. Bandila Lakas-CMD
Roonie Q. Sinsuat Lakas-CMD
Bongarsa D. Tomawis, Jr. Lakas-CMD
2.
Umbrah A. Datumanong Lakas-CMD
Khadafeh G. Mangudadatu Lakas-CMD
Pike T. Mentang Lakas-CMD
Sulu
1.
Abraham T. Burahan Liberal
Alhabsi M. Hassan Lakas-CMD
Garcia D. Tingkahan Lakas-CMD
2.
Nashruper T. Daud Lakas-CMD
Maulana M. Omar Lakas-CMD
Nurwiza S. Tulawie Lakas-CMD
Tawi-Tawi
Tek
Romel Y. Matba bağımsız
Shameera S. Matolo Liberal
Rejie M. Sahali Lakas-CMD

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölge Filipinler'de en yoksul alanlardan biridir.