Liçi
 |
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||||
| APG III sistemi | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
|
|
||||||||||||||
| Litchi chinensis Sonn. |
||||||||||||||
| Dış bağlantılar | ||||||||||||||
|
Liçi (Litchi chinensis) (Çince: 荔枝 liçi), başlıca olarak Çin'in güneyinde yetişen bir meyve. Geçmişte kral meyvesi olarak anılmış olan bu meyve Çin'de vergi olarak da halktan toplanmıştır.
Konu başlıkları |
Morfolojik özellikleri [değiştir]
Liçi ağacı, yaklaşık 15-20 m boyuna ulaşan, dört mevsim yeşil kalan bir ağaçtır. Meyvesi 3-4 cm uzunluğunda, yaklaşık 3 cm çapındadır. Kabuğu pembemsi kırmızı renkli ve serttir. Acımsı olan ve yenilmeyen kabuğu, oldukça incedir ve kolayca soyulur. Meyvesi yarı saydam-beyaz, üzüme benzer yumuşak kıvamda ve tatlıdır. Çekirdeği yaklaşık 2 cm uzunluğunda, 1-15 cm çapında, sert ve parlak kahverengidir. Çekirdeği hafifçe zehirlidir[kaynak belirtilmeli] ve yenilmez.
Yetişme dönemi [değiştir]
Liçi meyvesi, çiçek açmasından yaklaşık 100 gün sonra, Temmuz - Ekim ayları arasında olgunlaşır. Liçi, C vitamini açısından oldukça zengindir.
Yetiştiği coğrafya [değiştir]
Liçi meyvesi Çin dışında, Hindistan, Vietnam, Filipinler,İsrail,ABD'nin Teksas,Florida,Hawaii eyaletleri ve Kaliforniya eyaletinin kıyı kesimleri ve Endonezya'da da yetişir.Ülkemizde ise şu anda yanlızca Mersin ve ilçelerinde yetiştirilmektedir.Liçi kışın serin ancak dondan korunaklı yağışlı bir iklim yazın ise sıcak ve nem ister.Yetişkin bir liçi ağacı en fazla-4 dereceye kadar olan soğukları tolere edebilir.
Besin değeri [değiştir]
Liçinin toplam ağırlığının %60'ı yenilebilir.
Besin değerleri: [1]
Liçide doymuş yağ oranı düşük ve sodyum ile kolestrol bulunmamaktadır,polyfenol oranı bazı meyvelere nazaran daha yüksektir bununda birlikte bir kap liçi meyvesi normal günlük 2000 kalori tüketen bir insanın çinko ihtiyacının %14ünü fosfor ihtiyacının %9'unu potasyum ihtiyacının %6sını karşılar.[2]
Ortalama 9 liçi meyvesi bir yetişkinin bir günlük C vitamini ihtiyacını karşılar.
Liçi ve longanın besin değerleri açısından karşılaştırması [değiştir]
| Çeşit | Besin | Liçi (100 g) | Longan (100 g) |
|---|---|---|---|
| Proximates | Su | 81.76 g | 82.75 g |
| Enerji | 66 kcal | 60 kcal | |
| Protein | 0.83 g | 1.31 g | |
| Toplam lipidler (yağlar) | 0.44 g | 0.1 g | |
| Kül | 0.44 g | 0.7 g | |
| Karbonhidrat (Farklılıklarına göre) | 16.53 g | 15.14 g | |
| Lif (toplam diet lifleri) | 1.3 g | 1.1 g | |
| Şeker | 15.23 g | ||
| Mineral | Kalsium (Ca) | 5 mg | 1 mg |
| Demir (Fe) | 0.31 mg | 0.13 mg | |
| Magnezyum (Mg) | 10 mg | 10 mg | |
| Fosfor (P) | 31 mg | 21 mg | |
| Potasyum (K) | 171 mg | 266 mg | |
| Sodyum (Na) | 1 mg | ||
| Çinko (Zn) | 0.07 mg | 0.05 mg | |
| Bakır (Cu) | 0.148 mg | 0.169 mg | |
| Manganez (Mn) | 0.055 mg | 0.052 mg | |
| Selenyum (Se) | 0.6 mcg | ||
| Vitaminler | C Vitamini (toplam askorbik acid) | 71.5 mg | 84 mg |
| Tiamin | 0.011 mg | 0.031 mg | |
| Riboflavin | 0.065 mg | 0.14 mg | |
| Niasin | 0.603 mg | 0.3 mg | |
| B-6 Vitamini | 0.1 mg | ||
| Folate | 14 mcg | ||
| Kolin | 7.1 mg | ||
| E Vitamini (alpha-tocopherol) | 0.07 mg | ||
| K Vitamini (phylloquinone) | 0.4 mcg | ||
| Lipidler | Yağ Asitleri (toplam Doymuş) | 0.099 g | |
| 14:00 | 0.002 g | ||
| 16:00 | 0.07 g | ||
| 18:00 | 0.024 g | ||
| Yağ Asitleri (toplam tekli doymamış) | 0.12 g | ||
| 16:1 farklılaşmamış | 0.001 g | ||
| 18:1 farklılaşmamış | 0.119 g | ||
| Yağ Asitleri (toplam çoklu doymamış) | 0.132 g | ||
| 18:2 farklılaşmamış | 0.067 g | ||
| 18:3 farklılaşmamış | 0.065 g | ||
| Amino Asitler | Triptofan | 0.007 g | |
| Lizin | 0.041 g | 0.046 g | |
| Methionine | 0.009 g | 0.013 g | |
| Threonine | 0.034 g | ||
| Isoleucine | 0.026 g | ||
| Leucine | 0.054 g | ||
| Fenilalanin | 0.03 g | ||
| Tirozin | 0.025 g | ||
| Valin | 0.058 g | ||
| Arginine | 0.035 g | ||
| Histidin | 0.012 g | ||
| Alanin | 0.157 g | ||
| Aspartik asit | 0.126 g | ||
| Glutamik asit | 0.209 g | ||
| Glisin | 0.042 g | ||
| Prolin | 0.042 g | ||
| Serin | 0.048 g |
Kaynak: USDA Nutrient Database
Alt türleri [değiştir]
"Litchi chinensis"in iki alt türü vardır:
- Çin ve Hindiçin'de yetişen Litchi chinensis chinensis ile
- Endonezya ve Filipinler'de yetişen Litchi chinensis philippinensis.
Resim galerisi [değiştir]
-
Liçinin kesitleri
-
Filizlenmekte olan bir liçi çekirdeği (3 aylık)
-
Liçi ağacı
-
Yeşermiş liçi salkımları
-
Genç bir liçi bitkisi
.jpg)
Kaynakça [değiştir]
- İngilizce Vikipedi
Dipnotlar [değiştir]
- ^ USDA. "Litchis, raw". Nutrition Data. http://www.nutritiondata.com/facts/fruits-and-fruit-juices/1945/2.
- ^ Pierre Brat, Stéphane Georgé, Annick Bellamy, Laure Du Chaffaut, Augustin Scalbert, Louise Mennen, Nathalie Arnault and Marie Josèphe Amiot (9 2006). "Daily Polyphenol Intake in France from Fruit and Vegetables". The Journal of Nutrition 136 (9): 2368–2373. PMID 16920856. http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/136/9/2368?maxtoshow=&HITS=10&hits=10&RESULTFORMAT=1&andorexacttitle=and&andorexacttitleabs=and&fulltext=lychee&andorexactfulltext=and&searchid=1&FIRSTINDEX=0&sortspec=relevance&resourcetype=HWCIT.
