Karel Čapek

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Karel-capek.jpg
Doğum 9 Ocak 1890(1890-01-09)
Bohemya Krallığı, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu(Günümüz Çekoslovakya)
Ölüm 25 Aralık 1938 (48 yaşında)
Prag, Çek Cumhuriyeti
Vatandaşlık Çek
Milliyet Çek
Meslek Yazar
Tür Bilim-kurgu

İmza
Karel Čapek imzası

Karel Čapek (d. 9 Ocak 1890 - ö. 25 Aralık 1938), 20. yüzyılın önemli Çekoslovak yazarıdır.

Adı Karel Çapek olarak okunur. Yaygın kullanımı ile robot kavramını ortaya atan kişi olarak bilinir. Robot kelimesi, ilk defa olarak Karel Čapek'in 1920 yılında yazdığı R.U.R. - Rossum's Universal Robots adlı (ve Türkçeye Halid Fahri tarafından R.U.R. - Alemşumul Suni Adamlar Fabrikası adıyla çevrilip, Osmanlıca olarak 1927 yılında Devlet Matbaası tarafından da yayınlanan) eserinde yer almış ve daha sonra tüm dünyada kullanılmaya başlanmıştır [1]. Ancak aslında bu terimin gerçek yaratıcısı Karel Čapek'in kardeşi olan Josef Čapek'tir [2]. Čapek, Malé Svatoňovice 'de, sonraları adı sırasıyla Çekoslovakya ve Çek Cumhuriyeti olacak olan Avusturya-Macaristan'da doğmuştur.

Hayatı ve çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Karel Čapek, akıl ve mizah içeren geniş bir alanda yazmıştır. Çalışmaları ilginç olmalarının yanı sıra Çek dili ile gerçeklik kavramının tam ve kesin açıklamaları olmaları açısından da başarılıdır. İnsanın ve dünyanın gelecekteki sosyal evrimine bakışının yanı sıra, Yumuşak ve klasik Avrupa bilim kurgusuna göre daha teknik ve gelişmiş uzay yolculuğu öyküleri ile yeni bir akımın öncüsü sayılabilir. 20. yüzyılın ilk yarısında etik açıdan devrimci buluşları ele alan eserleri, kütle ve atom silahları,insan ötesi akıllı varlıklar ve robotlar ile ilgiliydi. Čapek eserlerinde sosyal felaketlerin iç yüzü, diktatörlük, şiddet ve tröstlerin sınırsız gücünün insan üzerindeki etkilerini ele aldı.

Diğer kitapları, dedektif hikâyeleri, romanlar, peri masalları, tiyatro oyunları ve bahçecilik üzerinedir. Bununla beraber en önemli çalışmaları, çözmeye çalıştığı epistemoloji problemi veya "Bilgi Nedir?" sorusu üzerine olmuştur.

1930'lu yılların sonlarında vahşi Nazi ve faşist diktatörlüklerinin yarattığı tehdit üzerine yoğunlaştı.En üretken yılları çeklerin ilk cumhuriyeti olan Çekoslovakya'da (1918 - 1938) geçti. Bu yıllarda yazdığı T.G. Masaryk ile konuşmalar bir çek vatanseveri ve Çekoslovakya'nın ilk devlet başkanı olan Tomas Masaryk ile cuma günleri düzenlediği bahçe toplantıları sırasındaki konuşmaları ve tartışmaları içermektedir. Bu büyük politik lider ile olan sıradışı ilişkisinin daha sonraları Václav Havel'e ilham verdiği bilinir.

İkinci dünya savaşı patlak vermeden hemen önce Prag'da ölmüştür.Ölümünden sonra aklanana kadar Gestapo kendisini 2 numaralı halk düşmanı olarak nitelendirmiştir. Ressam ve yazar olan kardeşi Josef Čapek'de Bergen-Belsen toplama kampında hayatını yitirmiştir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Çekçe Robota kelimesi, Almanca Arbeit ("Çalışmak") ile aynı kökenden gelmektedir.

İngilizce kısmi bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • The Absolute at Large, 1922 (in Czech), June 1975, Garland Publishing ISBN 0-8240-1403-0
  • Apocryphal Tales, 1945 (in Czech), May 1997, Catbird Press Paperback ISBN 0-945774-34-6, Translated by Norma Comrada
  • An Atomic Phantasy: Krakatit or simply Krakatit, 1924 (in Czech)
  • Nine Fairy Tales: And One More Thrown in for Good Measure, October 1996, Northwestern Univ Press Paperback Reissue Edition, ISBN 0-8101-1464-X. Illustrated by Josef Capek, Translated by Dagmar Herrmann
  • R.U.R, March 1970, Pocket Books ISBN 0-671-46605-4
  • Tales from Two Pockets
  • Short story collection, Mystery (nsf) Translated by Norma Comrada June 194, Catbird Press Paperback ISBN 0-945774-25-7
  • Talks With T.G. Masaryk Non-fiction. Biography of Masaryk, founder of Czechoslovakia.
  • Three Novels: Hordubal, Meteor, An Ordinary Lifes NSF? Translated by M. and R. Weatherall
  • Toward the Radical Center: A Karel Capek Reader. Collection of stories, plays and columns. Edited by Peter Kussi, Catbird Press ISBN 0-945774-07-9
  • War With the Newts 1936 (in Czech), May 1967, Berkley Medallion Edition Paperback. Translated by M. & R. Weatherall, March 1990, Catbird Press paperback, ISBN 0-945774-10-9, October 1996, Northwestern University Press paperback ISBN 0-8101-1468-2

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Alıntı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]