Kür Şad

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Bu sayfa oyun ve roman karakteri Kür Şad hakkındadır. Tarihi şahsiyet için Chieh-she-shuai maddesine ve başlığın diğer anlamları için, Kürşat ve Kürşad sayfalarına bakınız.

Kür Şad, Türk edebiyat tarihinin bir figürüdür.[1][2] Sabahattin Ali'nin kaleme aldığı Esirler adlı piyesin ve Nihal Atsız'ın kaleme aldığı Bozkurtların Ölümü adlı romanın karakterlerinden biridir.

Sabahattin Ali'nin Kür Şad'ı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk tarihinin bu pek bilinmeyen kahramanı ve yaptığı ayaklanma teşebbüsü Türk edebiyatçılarından bazılarına ilham kaynağı oldu. Sabahattin Ali Hüseyin Nihal Atsız'ın bunları kendisine anlatması üzerine Esirler piyesini yazmıştır. Sabahattin Ali Yüksek Muallim Mektebi'nden arkadaşı olan Hüseyin Nihal Atsız'dan bir piyes için tarihî ve kahramanca bir mevzu istedi ve Atsız "Kür Şad"ı anlattı.[3] Sabahattin Ali, 1 Haziran - 1 Eylül 1936 tarihleri arasında Varlık dergisinde yayımladığı Esirler adlı oyunda "Kür Şad" adıyla aciz bir aşık karakteri olarak kullandı.[4] Ancak bu, Hüseyin Nihal Atsız tarafından beğenilmedi.

Nihâl Atsız'ın Kür Şad'ı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kendisi aynı zamanda tarihçi olan Hüseyin Nihal Atsız konuyu kendi kaleme almıştır böylece Türk Edebiyatının en etkili tarihsel anlatılarından biri olan "Bozkurtların Ölümü" adlı eser doğmuştur. Kürşad bu sayede öyle popüler olmuştur ki Türkiye'de pek çok kişi çocuğuna Kürşad ismini vermiştir. 1939 yılında Hüseyin Nihal Atsız Kopuz dergisine verdiği yazısında "Kür Şad" 'dan bahsedip üniversite meydanında tek parçalı sade bir taşla kırk bir kılıçtan ibaret bir abidenin dikilmesini önerdi.[5] Daha sonra 1946 yılında kaleme aldığı Bozkurtların Ölümü romanında "Kür Şad" karakterini kullandı. 1947 yılında ise Kür Şad dergisini yayımlamaya başladı ve derginin ilk sayısı için "En Büyük Türk Kahramanı Kür Şad" adlı yazıyı bizzat yazıp "Yarınki Türkeli"nde Kür Şad için ulu bir anıt düşündüğünü açıkladı.[6]

Bozkurtların Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Çocukluk adı "Şu Tigin" olup "Kara Kağan" tarafından "Kür Şad" denildi.[7] Tarihi şahsiyet olan Chieh-she-shuai'nin babası Şipi Kağan olduğu halde roman karakteri "Kür Şad" 'ın babası "Çuluk Kağan"'dır.[8][9][10]

Kara Kağan'ın, Türk töresine uymak için evlendiği[11] İ-çing Katun[12] tarafından zehirlenerek öldürüldüğünden kuşkulanılıyordu.

Kür Şad, ağabeyi Tulu Han (Yaşar Şad, Yaşar Tigin) Peping'e giderken yolda öldürüldükten sonra, Peping beyi yapılan oğlu Urku'yu[13] Çin esaretinden kurtarıp kağan yapmak için uğraşmıştır.

Erkek ismi olarak Kürşad ve Kürşat[değiştir | kaynağı değiştir]

Kürşat'ı oluşturan iki hecenin her biri özerk bir kelimedir. Kür, eski Türkçe'de soğukkanlı ve sarsılmaz anlamlarına gelmekte[14]; şad ise neşeli, sevinçli ve mutlu anlamlarına gelmektedir.[15]

Türkiye'de Kürşat ismi 1841 kişide 1 sıklıkta kullanılmaktadır.[16]

Not[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Göktürk Ömer Çakır, ""Kür Şad"ın Gerçekliği Hakkında", Orkun dergisi, Sayı: 147, Mayıs 2010
  2. ^ Göktürk Ömer Cakır'ın Not Defteri
  3. ^ Nihâl Atsız, "İçimizdeki Şeytanlar" (19 Temmuz 1940), Atsız Cilt 11: İçimizdeki Şeytan, En Sinsi Tehlike, Hesap Böyle Verilir, İkinci Baskı, İrfan Yayımcılık, 1997, ISBN 975-371-064-X, s.16.
  4. ^ Sabahattin Ali, Bütün eserleri: Cilt 7: Son Hikâyeler-Esirler, Varlık Yayınevi, 1966.
  5. ^ Hüseyin Nihâl Atsız, "Cihan Tarihinin En Büyük Kahramanı: Kür Şad", Kopuz, Sayı: 3, 1939.
  6. ^ Hüseyin Nihâl Atsız, "En Büyük Türk Kahramanı Kür Şad", Kür Şad, Sayı: 1, 3 Nisan 1947, s. 3.
  7. ^ Bozkurtların Ölümü Birinci Bölümü III Kara Kağan
  8. ^ Bozkurtların Ölümü Birinci Bölümü II Bağtur Şad
  9. ^ Nihâl Atsız, Bozkurtlar, Ötüken, 1974, Baskı: 10, s. 31.
  10. ^ Nihâl Atsız, Bozkurtların destanı, Ötüken, 1976, Baskı: 2, s. 86.
  11. ^ Bozkurtların Ölümü Üçüncü Bölümü I Bir Yıl Sonra
  12. ^ Kimin, Şipi, Çula ve Kieli kağanlarının eşi Yi Cheng'den esinlenmiş bir karakterdir.
  13. ^ Bozkurtların Ölümü Üçüncü Bölümü II Can Acısı ve Gönül Acısı
  14. ^ Kabalcı Yayınevi, Kaşgarlı Mahmud, Divânü Lûgati't-Türk
  15. ^ Arkadaş Yayınları, Dil Hazinesi Dizisi, Ali Püsküllüoğlu Türkçe Sözlük
  16. ^ İsimdidikle.com

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Tarihinde Kürşad, Prof.Dr.Saadettin Gömeç [1]