Jessica Lynch

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Jessica Lynch
JessicaLynch01.jpeg
Doğum Batı Virjinya, ABD
Bağlılığı ABD Silahlı Kuvvetleri
Hizmet yılları 2001-2003
Rütbesi Army-USA-OR-03.svg Onbaşı
Birimleri 507. İstihkam Bölüğü
Savaşları/Çatışmaları Irak Savaşı
Madalyaları Mor Kalp Nişanı
Bronz Yıldız Madalyası
Savaş Tutsağı Madalyası
Sonraki işi Öğrenci

Jessica Dawn Lynch (d. 26 Nisan 1983) ABD Silahlı Kuvvetleri İstihkâm Kolordusuna bağlı eski onbaşı. Lynch 2003 yılında Irak’ın işgaline katılmış ve 23 Mart 2003 tarihinde bağlı bulunduğu birlik pusuya düşürüldüğünde Irak Ordusuna bağlı kuvvetler tarafından yaralı ele geçirilmiştir. 1 Nisan günü ABD Özel Kuvvetlerine bağlı askerler tarafından kurtarılmış ve kurtarılışı basında büyük yankı uyandırmıştır.

Lynch, kurtarılışının ardından yaptığı açıklamada hikâyesinin çarpıtılarak kahramanlık olarak gösterildiğini, ABD hükümetinin savaşı desteklemek için başından geçenleri saptırdığını belirtmiştir. 24 Nisan 2007 tarihinde ABD Kongresi komitesi önünde verdiği ifadede M16 silahını tutukluk yaptığı için hiç ateşlemediğini, içinde bulunduğu araç pusu sırasında kaza yapınca bayıldığını anlatacaktır.[1]

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Palestine, Batı Virjinya doğumludur. Ailesi onun yüksek öğrenimini karşılayacak durumda değildir, ağabeyi de imkânsızlıklardan dolayı eğitimini yarıda bırakmak durumunda kalmıştır. Çocuklarının eğitim giderleri ile ilgili bir çıkış arayan Lynch ailesi kızları Jessica henüz 17 yaşında ve lisede okurken bir askere alma yetkilisiyle temas kurarlar.[2] 11 Eylül Saldırılarından önceki bu dönemde Jessica üniversite eğitim masraflarını karşılamak için orduya yazılmaya karar verir. Güney Karolina’daki Fort Jackson Askeri Üssünde temel eğitimini alır.

Irak Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bağlı bulunduğu 507. İstihkam Bölüğüyle Irak’ın işgaline katılan Lynch, 23 Mart 2003 tarihinde içinde bulunduğu konvoyla beraber pusuya düşürülür. Basra’nın kuzeybatısındaki Nasiriye yakınlarında Fırat Nehri üzerindeki önemli bir geçiş noktasındaki konvoy yanlış yola sapar. Konvoy pusuda ağır kayıplar verir. 11 asker öldürülürken, 5 asker esir edilir. İlk edinilen bilgilere göre Lynch’in adı kayıplar arasındadır. Yakalanan ve öldürülen ABD askerlerinin video görüntüleri El Cezire televizyonu tarafından görüntülenir. Daha sonra Lynch ve yakın arkadaşı Lori Piestawa’nın hayatta oldukları ve bir Irak hastanesinde yaralı olarak bulundukları öğrenilir.[3][4]

Savaş esiri[değiştir | kaynağı değiştir]

Lynch kendisini ele geçiren askeri birlikte bir süre tutulduktan sonra Nasiriye’deki sivil bir hastaneye götürülür. Burada Iraklı doktorlar Harith Al-Houssona ve Anmar Uday başta olmak üzere hastane personeli tarafından Irak istihbarat birimlerine karşı kollanır. Bölgede ilerleyen ABD Ordusuna bilgi veren bir Iraklı, Jessica’nın durumunu ve yerini ihbar eder.[5][6] Lynch’in durumunu birden çok farklı kaynaktan öğrenen ABD Silahlı Kuvvetleri Mohammed’i gizli bir kamerayla hastaneye yollayarak gizli çekimler yapmasını sağlarlar.

Hastane baskını[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Nisan 2003 tarihinde ABD Deniz Kuvvetlerine bağlı askerler Irak Ordusunun dikkatini hastaneden çekmek için farklı bir yere şaşırtma saldırısında bulunurlar.Hastaneye yapılan gece baskınıyla beraber Lynch ve diğer 8 ölü ABD askerinin cenazeleri ele geçirilir.[7][8][9] Baskın sırasında hastanede Iraklı hiçbir asker olmadığı için ABD askerleri direnişle karşılaşmaz.

Lynch’in yaraları[değiştir | kaynağı değiştir]

Pentagon’dan 2 Nisan 2003 tarihinde yapılan ilk açıklamada Lynch’in bıçak ve kurşun yaraları olduğu ve hastanede dayağa maruz kaldığı ve sorgulandığı iddia edilmişti.[10]

Ancak Iraklı doktorlar ve hastane yetkilileri Lynch’in bıçak ve kurşun yarası olmadığını, bir kolunun ve bir bacağının kırıldığını ve bir omzunun yerinden çıktığını belirtmiştir. Doktorların bu raporunun doğruluğu daha ileri bir dönemde açığa çıkan ABD Ordu Raporuyla da onaylanacaktır.[11]

Ayrıca Lynch kendisiyle ilgili yazılan biyografi kitabı I Am A Soldier Too: The Jessica Lynch Story adlı eserde yazar Rick Bragg tarafından ileri sürülen tecavüz iddialarını reddedecektir.[12]

Irak’tan çıkış[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurtarılan Lynch önce Kuveyt’e oradan da Almanya’daki Ramstein Hava Üssüne götürülür. 5 Nisan günü Almanya’ya gelen ailesi ile buluşur.3 Nisan gününden itibaren özellikle omurgasıyla ilgili çok sayıda ameliyat olur. Lynch ile birlikte 11 ABD askerinin naaşı da ABD’ye getirilir. Bunlardan sekiz tanesi teşhis edilir. Tümü de Mor Kalp Nişanına layık görüleceklerdir.

Tanık[değiştir | kaynağı değiştir]

Lynch’in kurtarılmasında rol alan Iraklının işbirliği kamuoyuna yansıyınca ABD’li bir grup Muhammed adlı Iraklının ABD’ye getirilmesi için kampanya düzenlerler. 29 Nisan 2003 tarihinde yapılan açıklamayla Mohammed Odeh al Rehaief, eşi ve beş yaşındaki kızına insanî gerekçelerle sığınma hakkı tanındığı ilan edilir.[13] Başından geçenleri 2003 yılı Ekim ayında yayınlanan Because Each Life Is Precious adlı kitapta anlatan Al Rehaief kitaptan 300 bin dolar ücret almıştır.[14] Halen ABD’de çalışmaktadır.

Eve dönüş[değiştir | kaynağı değiştir]

Madalya alırken

Lynch eve döndüğünde binlerce Virjinyalı tarafından ve o zamanki nişanlısı Onbaşı Ruben Contreras tarafından karşılanır.[15] 12 Nisan 2003 tarihinden itibaren Washington, D.C.’deki Walter Reed Ordu Rehabilitasyon Merkezinde tedavi görmeye başlar. 22 Temmuz günü hastaneden taburcu olur. 27 Ağustos 2003 itibarıyla ordudan terhis edilir.

Lynch’in eleştirisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Lynch, eve dönüşünün üzerinden bir süre geçtikten sonra kendisi hakkında anlatılan kahramanlık hikâyelerinin doğru olmadığını dile getirmeye başlar. Kendisiyle ilgili yapılan Washington Post haberini[16] kamuoyu önünde şiddetle eleştirir. Kendisinin bir kahraman olmadığını, sadece hayatta kalmaya çalıştığını belirtir.[17]

Savaşarak esir alındığı yolundaki iddiaları reddeden Lynch, silahının tutukluk yaptığını, yapmamış olsaydı da fazla bir şey yapamayacağını açıklar. Kurtarılışının neden filme alındığını anlamadığını belirten Lynch, Irak’daki hastanede kendisine iyi davranıldığını ekler.[18] ABD’li insan hakları savunucusu rahip Jesse Jackson basının ikiyüzlülüğüne dikkat çekerek Lynch ile birlikte aynı konvoyda bulunan ve esir alındıktan sonra kaçmayı başaran zenci kadın asker Shoshana Johnson’a veya Lynch’i kurtarmak için ağır yaralanan ve sonrasında hayatını kaybeden ABD vatandaşı Navajo yerlisi Lori Piestawa’ya veya esir düşen erkek askerlere aynı ilginin gösterilmediğini belirtir.

Kongre duruşmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

24 Nisan 2007 tarihinde ABD Kongresi Hükümet Reform Komitesi önünde ifade veren Lynch, Pentagon’un kendisini Batı Virjinya’nın Rambosu olarak gösterdiğini ancak sadece aracının pusuya düştüğünü açıklar. İfadesinde; yanlış bilgilerin yerine gerçeklerin açıklanmasının zamanı olduğunu, gerçek kahramanların çarpışmalarda hayatlarını kaybedenler olduğunu, gerçeklerin her zaman kolay algılanamadığını ancak yalanlardan daha kahramanca olduğunu belirtir.

Sonraki hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Askerlik hizmetini tamamladığı için burslu olarak Batı Virjinya’daki Parkersburg Üniversitesinde okumaktadır. 19 Ocak 2007 tarihinde erkek arkadaşı Wes Robinson’dan olan kızına silah arkadaşı Lori Ann Piestewa’nın anısına Dakota Ann adını verir.[19]

Etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Lynch’in başından geçen olayları anlatan bir NBC yapımı film olan Saving Jessica Lynch 9 Kasım 2003 tarihinde gösterime girdi. Lynch, filmin tamamen yanlış olduğunu ve sonuna kadar katlanamadığı için sinemadan çıktığını açıklayacaktır. Gerçek olaylarla filmde anlatılanlar arasındaki tutarsızlıklar hala sorgulanmaktadır.[20][21]

Lynch, ABC televizyonu kanalı için yapılan programa katılarak ölen Navajo yerlisi silah arkadaşı Piestawa’nın ailesine yardım için Arizona Tuba City’deki rezervasyon alanına gider. Burada arkadaşının en büyük hayali olan ailesine bir ev yapma hayalini gerçekleştirir. Ayrıca program kapsamında aileye ve yerlilere giyecek yardımı yapılarak bölgeye Piestawa için bir anıt dikilir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 28 Nisan 2007 tarihli Msnbc haberi (İngilizce), 15 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  2. ^ 17 Kasım 2003 tarihli Time haberi (İngilizce), 16 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  3. ^ 15 Mayıs 2003 tarihli BBC haberi (İngilizce), 16 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  4. ^ 19 Nisan 2007 tarihli haber (İngilizce), 16 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  5. ^ Bu kişinin sonradan Iraklı 32 yaşındaki avukat Mohammed Odeh al Rehaief olduğu öğrenilecek ve ailesiyle beraber mülteci olarak ABD’ye gitmesine izin verilecektir.
  6. ^ Lynch’e hastanede çok kötü davranıldığını öne süren Mohammed’in ifadesini reddeden Lynch, hastanede kendisine çok iyi davranıldığını hatta bir hemşirenin kendisine ninni bile söylediğini aktaracaktır.
  7. ^ 30 Ocak 2006 tarihli military.com haberi (İngilizce), 16 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  8. ^ Lynch ile beraber ağır yaralı olarak hastaneye getirilen Lori Piestewa, hastanede sık yaşanan elektrik kesintileri ve savaş koşullarından dolayı olması gereken beyin ameliyatını olamamış ve hayatını kaybetmiştir
  9. ^ Lori Piestewa ile ilgili 10 Nisan 2003 tarihli Gary Younge haberi The Guardian (İngilizce), 16 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  10. ^ 15 Mayıs 2003 tarihli The Guardian haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  11. ^ 10 Temmuz 2003 tarihli Fox haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  12. ^ Susan Faludi, The Terror Dream, Metropolitan Books, 2007 ISBN 978-0-8050-8692-8 s.191
  13. ^ 30 Nisan 2003 tarihli CNN haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  14. ^ 17 ekim 2003 tarihli democracynow.org haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  15. ^ Lynch ve Contreras kısa bir süre sonra ayrılacaklardır
  16. ^ 17 Haziran 2003 tarihli Washington Post haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  17. ^ 18 Mart 2008 tarihli USnews haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  18. ^ 8 Kasım 2003 tarihli CNN haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  19. ^ 19 Ocak 2007 People haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  20. ^ 11 Nisan 2003 tarihli CNN haberi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir
  21. ^ eonline.com internet sitesinde Josh Grossenberg eleştirisi (İngilizce), 17 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir