Ignacy Jan Paderewski

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ignacy Jan Paderewski

Ignacy Jan Paderewski (d. 1860-ö. 1941), Polonyalı piyanist, besteci, diplomat, siyasetçi ve eski Polonya Başbakanı.

Polonya'nın en ünlü piyanist ve bestecilerinden birisidir. 16 Ocak 1919- 10 Aralık 1919 tarihleri arasında Polonya Başbakanı ve Dışişleri Bakanı olarak görev yapmış bir devlet adamıdır.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1860 yılında Polonya'nın Podolya kentinde (bugünkü Ukrayna) Kurylowka köyünde dünyaya geldi. Annesini doğumundan birkaç ay sonra kaybetti. Henüz 3 yaşında iken babası 1863’teki Ocak Ayaklanması’na katıldığı için tutuklanıp bir yıl kadar hapsedildi; bu süre içinde ona ve ablasına halası baktı[1]. Yaşadığı ortam, milliyetçilik duygusunun erken yaşta gelişmesini sağladı.

12 yaşında Varşova Konservatuarı’nda müzik eğitimine başladı. 1878’deki mezuniyetinden sonra aynı okulda piyano dersi verdi.

1880’de ilk evliliğini öğrencisi piyanist Antonina Korsak ile yaptı. Eşi, aynı yılın Ekim ayında özürlü oğulları Alfred’i dünyaya getirdikten 10 gün sonra hayatını kaybetti[2]. Paderewski çocuk felci olan oğlu Alfred’in bakımını önce kayınvalidesi, sonra babası, daha sonra arkadaşlarına bıraktı; kendisi besteciliğe ağırlık vererek 1882’de altı aylık kompozisyon eğitimi için Berlin’e gitti.

Varşova’ya döndükten sonra arkadaşı kemancı Gorski ile konserler verdi. Konserlerin arasında bir yandan da Berlin’deki eğitimini sürdüren Paderewski’yi piano virtüözü olarak kendisini yetiştirmesi için Berlin’de arkadaş olduğu Anton Rubinstein teşvik etti[2]. Onun tavsiyesine uyarak, 1886’da gittiği Viyana’da ünlü piyano öğretmeni Teodor Leszetycki’nin öğrencisi oldu. Viyana’ya gitmeden önce efsanevi oyuncu Helena Modrzejewska ile Krakov’da yaptığı sahne gösterisinden elde ettiği gelirle yaşamını bir süre finanse etti[2]. Bir sene Straousburg Konservatuarı’nda ders vermek için ara verdikten sonra tekrar Viyana’ya dönerek Leszetycki ile çalışmayı sürdürdü.

Müzik Kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

1888’de Paris’te verdiği resital ile piyano virtüözü olarak kariyeri başladı. Viyana’daki ilk resitalini 1889’da verdi. Çok geniş bir repertuar hazırlayan Paderewski, piyanistik yetenekleri hakkında kendine güveni gelince 1890’da İngiltere turnesine çıktı;bu turne sırasında Windsor Sarayı’nda Kraliçe Viktorya huzurunda konser verdi; ertesi yıl ilk ABD turnesi başladı. 1891’de ABD’de 90 günde 107 konser vermişti[1]. Artık çok ünlü bir piyanist haline gelen Paderewski 1894’teki ikinci, 1896’da üçüncü ABD turnesini gerçekleştirdi.

1899’da ikinci evliliğini arkadaşı Gorski’nin eski eşi Helena Rosen ile yaptı. 1901’de oğlu Alfred hayatını kaybetti.

Pek çok piyano eseri besteleyen Paderewski’nin tek operası “Manru”, 1901’de Dresden'de, 1902’de ABD’de Metropolitan Opera’da sahnelendi. 1904’te Avustralya ve Yeni Zelanda’ya turne yapan sanatçı, 1907’de yedinci ABD turnesi sırasında Theodore Roosevelt ile tanışmak için Beyaz Saray’a davet edildi. 1909’da Si Minör Senfonisinin seslendirilişi nedeniyle Boston’a gitti.

1910’da Avrupa turnesine çıkan sanatçı, 15 Temmuz’da Krakov’da yaptırdığı Grunwald Anıtı’nın açılışında bulunmak üzere bu şehre gitti. Bu olay, onun siyasi yaşamının başlangıcı oldu.

Siyasi Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Pederewski, 1910’dan itibaren konser programlarını Polonya’nın bağımsızlığı ve açlıkla mücadele hakkında konuşmalarla birleştirmişti. I. Dünya Savaşı başladığında İsviçre’deki villasındaydı. Ertesi yıl Isviçre hükümetinin onayını alarak Nobel Edebiyat Ödülü sahibi yazar Henryk Sienkiewicz ile birlikte Polonya Savaş Kurbanlarına Yardım Komitesi kurdular. Komitenin başkanı olan Pederewski, Fransa ve İngiltere’de de benzer örgütlerin kurulması için lobi yaptı.

1915’te onuncu kez ABD’de konser turnesine çıkan sanatçının amacı bu defa ABD’deki Polonyalılar’dan Polonya halkına destek sağlamaktı. 300’den fazla konser verdi ve konuşma yaptı. 1916’da Beyaz Saray’da Başkan Woodrow Wilson huzurunda da resital verip konuşma yaptı. 1917’de Paris’te kuruluan Ulusal Polonya Ulusal Komitesi’ne üye oldu ve ve komitenin ABD temsilcisi olarak görevlendirildi.

1919'da bağımsızlığını kazanan Polonyan'nın Başbakanı ve Dışişleri Bakanı oldu. Bir yıl süren bu görevi sırasında Paris Barış Konferansı'nda ülkesini temsil etti. Ülkenin savaştan sonraki sınırlarını çizen Versay Barış Antlaşması'nı imzalayanlardan birisiydi. 1919 yılının Aralık ayında hükümetteki görevlerinden ayrıldı; piyano virtüözlüğü kariyerine devam etti.

Son yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Sanatçı, siyasi kariyerine son verdikten sonra turneleri sırasında gittiği her yerde ona madalyalar, ünvanlar, şövalyelikler verildi. Konserlerden elde gelirlerin çoğunu hayır işlerine bağışladı. Konser kariyerini 26 Mayıs 1939'da New York'ta Carniege Hall'de verdiği konserle sonlandırdı.

Hayatının sonuna doğru II. Dünya Savaşı patladı. 1939 Eylül'ünde Polonya tekrar işgale uğradı. Bunun üzerine Cenevre’deki Milletler Cemiyeti'ne giden Paderewski, ülkesi için yardım istedi. Başkan Roosevelt'in daveti üzerine ABD’ye gitti. 1941’de New York'ta hayatını kaybetti. Cenazesi Washington'daki Arlington Ulusal Mezarlığı'na getirildi. Vasiyeti, ülkesi bağımsızlığına kavuştuktan sonra cenazesinin Polonya'ya gönderilmesiydi. Bu, 5 Temmuz 1992'de gerçekleşebildi. 5 Temmuz 1992'de ABD Başkanı George Bush ve Polonya Devlet Başkanı Lech Walesa’nın katıldığı bir törenle Varşova'daki St. John Katedrali'ne defnedildi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]