I. Hacı Giray

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
I. Hacı Giray
Kırım Hanlığı Hanı ve Kurucusu
Hüküm süresi 1427-1456 ve 1456-1466
Sonra gelen Hayder ve Nur Devlet
Tam adı Melek Hacı Giray
Ölüm tarihi 1466
Çocukları Hayder, I. Mengli Giray ve Nur Devlet

I. Hacı Giray (Kırım Tatarcası: I Hacı Geray, ۱خاجى كراى‎‎‎ veya Melek Hacı Geray, ملک خاجى كراى‎‎‎; ö. 1466), Kırım Hanlığı'nın kurucusudur. Hacı Giray, Cengiz Han'ın oğullarından Cuci'nin küçük oğlu Tokay Timur soyundan gelmekteydi.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Hacı Giray babasının, Kırım'daki taht mücadelesi sonunda Litvanya'ya göç ettiği ve Kral Vitold'un yanına sığındığı sıralarda dünyaya geldi. Büyüdükten sonra, Litvanya Grandukluğu ve Şirin kabilesinin yardımıyla Altınordu Devleti'nden bağımsız bir Kırım Hanlığı'nı kurdu. Kırım Hanlığı'nı kurma tarihi kesin olmamakla beraber, bastırdığı paranın 1441 tarihini taşımasından, belirtilen bu tarihten daha önceki yıllarda devleti kurmuş olduğu anlaşılmaktadır.

Hacı Giray da, diğer hanlar gibi üzerinde hak iddia ettiği Altın Orda Devleti tahtını ele geçirmek için, Lehistan Kralı ve Moskova Rus Prensi ile anlaşma yapmaktan çekinmedi. Bu arada, Kefe Cenevizlilerine karşı, Osmanlı Padişahı II. Mehmed ile de anlaştı.

Hacı Giray Kırım Hanları Girey Hanedanı kurucusudur. Kırım Hanlığı simgesi olarak Altın Orda Devleti bayrağı olan "terazi" simgesine benzeyen "Tarak Damga" simgesini ilk kullanan handır. Hanlığı'nın merkezi olarak günümüzde Cufut Kale yakınlarında (ve Bahçesaray yakınlarında) bulunan Salacık köyünü yapmıştır.

Hacı Giray Han türbesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hacı Giray Han'ın türbesi, Kırım'ın tarihi başkenti Bahçesaray şehrinde, bugün devlet mezarlığına dönüştürülen Zincirli Medrese 'nin de bulunduğu alandadır.

Kırım Hanlarının geçmişte hüküm sürdüğü Han Saray'ın civarında yer alan Salacık'taki tarihi kabristan alanında Hacı Giray'ın oğlu Nur Devlet Giray Han başta olmak üzere, Kırım hanlarının, Kırım'ın Milli liderleri İsmail Gaspıralı, ile sürgünde öldükten sonra Bahçesaray'a mezarları getirilen Ahmet Özenbaşlı ve Mustafa Edige Kırımal'ın da mezarları bulunmaktadır.

Sovyet yönetimi döneminde tahrip edilen edilen han türbeleri Türkiye tarafından tamir edilmekte olup, TIKA tarafından onarılan Hacı Giray Han Türbesi Devlet Bakanı Faruk Çelik ile TBMM Başkan Yardımcısı Meral Akşener'in de katıldığı bir törenle 18 Mayıs 2009 tarihinde ziyarete açıldı.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen:
-
Flag of the Crimean Tatar people.svg
Kırım Hani
1. kez

14271456
Sonra gelen:
Hayder
Önce gelen:
Hayder
2. kez
14561466
Sonra gelen:
Nur Devlet