I. Devlet Giray

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

I. Devlet Giray Han 1512Bahçesaray 1577. 1551 ila 1577 yılları arasında hanlık yaptı. Devlet Giray döneminde Kırım Hanlığı Osmanlı ile birlikte yükseliş devrini yaşadı. Temel siyasetini Moskova merkezli bir gelişme politikası izleyen Rusların Karadeniz'e inmelerine karşı mücadele oluşturuyordu.

Osmanlı ile İlişkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kanuni Sultan Süleyman döneminde uzun yıllar İstanbul’da yaşadığı için dönemin Osmanlı Sarayı ile oldukça iyi ilişkileri vardı. Kanuni ile eş zamanlı olarak saltanat süren Devlet Giray ondan büyük destek aldı. Harzem Hanı'nın Osmanlı Hakanı'ndan, Rus yayılmasına karşı yardım istemesi üzerine Osmanlı, İtil (Volga) ile Ten (Don)nehirleri arasında bir kanal açmak ve Astrahan'ı (Hacı Tarhan) yeniden zapt etmek üzere harekete geçti. 1569'da Kefe sancak beyi, Çerkez Kasım Bey üç bin yeniçeri ve 20 bin süvari Osmanlı askeri, Devlet Giray'ın 30 bin Tatar askerinden oluşan ordusu ile birlikte bölgeye girdi. Ayrıca, 5 bin yeniçeri ve üç bin amele de Azak'a 15 kadırga ile taşındı. (1)

Ancak, Vezir-i Azam Sokollu Mehmet Paşa döneminde başlanan kanal tamamlanamadı. Kırım ve Osmanlı askeri Ruslar ve hava koşulları tarafından kırılarak geri çekilmek durumunda kaldı. Bu olay bazı tarihçiler tarafından Osmanlı İmparatorluğu’nda duraklama döneminin başlangıcı olarak kabul edilir.

Rusya ile Mücadele[değiştir | kaynağı değiştir]

1555 ila 1571 yılları arasında Rusya’ya kalıcı etkileri olan büyük darbeler vurdu. 1571'de Devlet Giray'ın ordusu Moskova yakınlarına kadar girdi ve şehri yaktı (Moskova Yangını). Kendisine Bu nedenle ‘Taht Alan’ anlamına gelen Tatarca "Taht Algan" unvanı verildi. Kazan Hanlığı 1552’de, Astrahan Hanlığı ise 1556 yılında Ruslar tarafandan zaptedilmişti. 1568 ila 1570 yılları arasında Kazan ve Astırhan’a seferler düzenledi, lakin Ruslardan geri alınamadı. 1572’de Ruslar ile giriştiği Molodi Savaşı'nda yenildi. 1592'de Osmanlı Hakanı Rus Çarı'ndan, Kazan ve Astırhan'ı boşaltmasını istedi. Bu tarihlerden itibaren Rusların Kafkaslara ve Karadeniz'e inmesini engellemek üzere yapılan teşebbüsler başarılı olmayacak ve Ruslar 200 yıl içersinde Karadeniz’in Kuzey’indeki tüm Türk topraklarına yerleşecekti. I. Devlet Giray 1577 yılında Kırım’ın başşehri Bahçesaray’da öldü. yerine II. Mehmed Giray geçti

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

(1) Büyük Osmanlı Tarihi, Hammer, Üçdal Neşriyat, III. Cilt s. 598