Huế

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Hué sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 16°28′N, 107°36′E

Hué
Hue, rive droite 2.jpg
Hué
Bayrak
Hué
[[|Arma]]
Hué'nin konumu.
Hué'nin konumu.
Koordinatlar: 16°28′K 107°36′D / 16.467°K 107.6°D / 16.467; 107.6
Ülke Vietnam Vietnam
Bölge Thừa Thiên
Nüfus
 - Toplam 340,000


Hué; Vietnam'ın eski başkenti, Merkez Vietnam'daki bir şehir ve bu şehri kapsayan bölge. Hué'de yaklaşık 340.000 insan yaşamaktadır. Hué, 1802 ve 1945 yılları arasında Nguyen Hanedanı yönetiminde bulunan Vietnam'a başkentlik yapmıştır. Eski bir yerleşim yeri olan Hué, anıtlarıyla ve mimarisiyle tanınmaktadır. Hue Anıtları 1993 yılında UNESCO'nun Dünya Mirasları Listesi'ne girmiştir.[1]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Huế, 17. ve 19. yüzyıllar arasına, Güney Vietnam'da hüküm süren feodal bir hanedan olan Nguyen Hanedanı'nın başkenti olarak öne yükseldi. 1775 yılında Trihn Sâm zaptedilince Phu Xuân olarak tanındı. 1802 yılında Gia Long'un sonraki imparatoru Nguyễn Phúc Ánh, Vietnamın tamamında etkinlik kurmayı başardı. Böylece Hué ulusal başkent oldu.[2]

Huế, İmparator Bảo Đại'nin çekilip komünist hükümetin kuzeydeki Hà Nội (Hanoi)'de kurulduğu 1945 yılına dek başkent olarak kaldı.[3] Bảo Đại, 1949 yılında Fransız kolonicilerin yardımıyla, komünistler tarafından rasmi olarak tanınmamasına ve Vietnamlıların tamamının kabülünü almamasına rağmen devlet başkanlığını ilan ederken güneyde bulunan Sài Gòn (Saigon)'u kendisine başkent olarak seçti.[4]

Vietnam Savaşı sırasında, Güney Vietnam'ı, Kuzey Vietnam'dan ayıran sınır Hue'ye çok yakın olacak şekilde çizilmişti. Böylece savaş yıllarında Hué, Güney Vietnam'da kalmış oluyordu.

Hue Savaşı'nda, 1968 yılındaki Tet Saldırısı'nda Hue şehri büyük ve önemli yaralar aldı. Tarihe geçecek olan Hue Katliamı'ndan sonra keşfedilen düzinelerce toplu mezarda, yaklaşık 6000 sivilin ve savaş esirinin gömülü olduğu belirlendi.[5] Mezarların incelenmesiyle birlikte, kurbanların; bağlı, işkence görmüş ve kimi zaman canlı canlı gömüldüğü ortaya çıktı.[6] Hue; sadece demografik ve psikolojik olarak değil, aynı zamanda yapısal olarak da zarar gördü. Şehirdeki tarihî değeri çok yüksek olan binalar Amerikan bombaları altında kaldı.[7]

Savaşın sonuçlanmasıyla birlikte, Hue'nin pek çok tarihî yapısı ihmal edilmişti. Çünkü bu yapılar yıkılan feodal rejimin, yani Nguyễn Hanedanı yönetiminin kalıntıları gibi görülüyordu. Bu yapıların yıkılması ise yeni rejimin zaferi gibi kabul edilmişti. Nitekim Vietnam Komünist Partisi doktrini Nguyễn Hanedanı'nı feodal ve gerici ilan ediyordu. Politik düzenin değişmesinden sonra, günümüze kadar ancak bazı tarihî alanlar ve tarihî yapılar restore edilebilmiştir.

Coğrafya ve iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

İklim diyagramı: Huế
O Ş M N M H T A E E K A
 
 
181
 
24
21
 
 
91
 
25
21
 
 
68
 
27
23
 
 
62
 
31
26
 
 
93
 
33
28
 
 
97
 
34
29
 
 
53
 
34
29
 
 
148
 
34
28
 
 
469
 
31
26
 
 
706
 
29
25
 
 
655
 
26
23
 
 
391
 
23
21
sıcaklık (°C)yağış (mm)

Hue şehri Parfüm Nehrinin kıyısında, Biển Đông'un birkaç mil içerisinde konumlanmıştır. Hue, başkent Hanoi'nin yaklaşık 700 km güneyinde ve ülkenin en büyük şehri olan ve eskiden Saigon olarak bilinen Hồ Chí Minh City' nin yaklaşık 1100 km kuzeyinde bulunmaktadır.

Vietnamın sahil merkezli konumu sebebiyle Hue şehri Muson rüzgarlarına maruz kalır. Hue, yağışlarının çoğunu Ekim ve Aralık ayları arasında kuzeydoğu'dan esen muson rüzgarlarından alır. Şehrin en kuru dönemi mart ve nisan aylarıdır; ama yağmur bu aylarda da düşebilir.Hue'ye düşen ortalama yıllık yağış miktarı 3000 mm'dir ve bu miktar Hue'yi Asya'nın en nemli şehirlerinden biri yapar.[8]

Tarihî anıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hue, UNESCO'nun Dünya Mirasları Listesinde yer kazanmış tarihi anıtlarıyla ünlüdür.[9] Nguyễn İmparatorluğunun tahtı, Parfüm Nehrinin kıyısında duvarlarla çevrili geniş bir alan kaplayan Hue Kalesi'ydi. Kalenin içerisi yalnızca imparatora ve onun cariyelerine açık olan bir yasak şehirdi. Yasağı çiğnemenin cezası ise ölümdü. Günümüzde yasak şehrin kalıntıları yeniden yapılanma çalışmalarının ilerlemesine rağmen tarihî cazibesini korumaktadır.

Parfüm Nehri kıyılarında sayısız anıt, birkaç imparator mezarı ve Minh Mạng Anıtı, Khải Định Kulesi1, Tự Đức Anıtı gibi tarihî yapılar bulunmaktadır. Ayrıca şehrin resmî sembolü olan Thien Mu Pagoda2, Hue'deki en büyük pagodadır.[10]

Parfüm Nehri'nin güney kıyılarında bir dizi Fransız tarzı bina bulunur. Bunlar arasında Vietnam'ın en eski lisesi olan Quoc Hoc Lisesi ve Hai Ba Trung Lisesi de bulunmaktadır. Hue Kraliyet Güzel Sanatlar Müzesi sanatsal ve kültürel yönden Hue için değerli olan pek çok koleksiyonu sergilemektedir.

Hue Mutfağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Hue mutfağı Vietnam mutfağı ile paraleldir fakat iki mutfak kültürü arasındaki en büyük fark Hue'deki vejetaryen beslenme oranıdır. Hue şehrinin pek çok köşesine vejetaryen lokantalar açılmıştır. Hue halkının vejetaryen beslenme geleneği ve Budist inançları doğrultusunda yılın iki ayı vejetaryen beslenmeleri, vejetaryen lokantaların yayılımını hızlandırmıştır.

Hue yemeklerinin bir diğer özelliği ise, Vietnam'ın diğer bölgelerine göre daha küçük miktarlarda servis edilmesidir. Ayrıca diğer şehirlerden farklı olarak Hue yemekleri çok baharatlı olur.[11]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Vikipedi Dünya Mirasları Sayfası
  2. ^ Woodside, Alexander (1988). Vietnam and the Chinese model: a comparative study of Vietnamese and Chinese government in the first half of the nineteenth century. Harvard Univ Asia Center. p. 127. ISBN 978-0-674-93721-5.
  3. ^ Boobbyer, Claire; Spooner, Andrew; O'Tailan, Jock (2008). Vietnam, Cambodia & Laos. Footprint Travel Guides. p. 122. ISBN 978-1-906098-09-4.
  4. ^ Stearns, Peter N.; Langer, William Leonard (2001). The Encyclopedia of world history: ancient, medieval, and modern, chronologically arranged. Houghton Mifflin Harcourt. p. 1036.
  5. ^ Anderson, David L. The Columbia Guide to the Vietnam War. 2004, page 98-9
  6. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Massacre_at_Hu%E1%BA%BF
  7. ^ İngilizce vikipedi Huế maddesi
  8. ^ Ishizawa, Yoshiaki; Kōno, Yasushi; Rojpojchanarat, Vira; Daigaku, Jōchi; Kenkyūjo, Ajia Bunka (1988). Study on Sukhothai: research report. Institute of Asian Cultures, Sophia University. p. 68.
  9. ^ Along the world heritage path: Hue. Thanh Nien News. December 12, 2005.
  10. ^ Pham, Sherrise; Emmons, Ron; Eveland, Jennifer; Lin-Liu, Jen (2009). Frommer's Southeast Asia. Frommer's. p. 318. ISBN 978-0-470-44721-5.
  11. ^ Ngoc, Huu; Borton, Lady (2006). Am Thuc Xu Hue: Hue Cuisine. Vietnam.