Hanif

İslam İnançlar Allah Allah'ın varlığı ve birliği Melekler Kutsal kitaplar Muhammed bin Abdullah ve diğer İslam peygamberleri Ahiret Kader Temel ibadetler Şehadet etmek Namaz kılmak Zekât vermek Oruç tutmak Hacca gitmek Özel günler Ramazan Bayramı Kurban Bayramı Metin ve tüzeler Kur'an Sünnet · Hadis Fıkıh · Şeriat · Kelam Tasavvuf Tarih ve kişiler İslam'ın zaman dizini Ehli Beyt · Sahabe Sünnilik · Şiilik · Haricîlik Dört Halife · On İki İmam Kültür ve toplum Abdest · Bayramlar · Bilim Camiler · Felsefe · Fitre Kurban · Mezhepler Nüfus · Sadaka · Sanat Takvim · Tarikatlar Diğer İbrahimî dinler Musevilik · Hristiyanlık İslam Portalı

Hanif (Arapça: حنيف) kelimesinin Kur'an'daki anlamı duru, saf, tertemiz demektir. Kur'an'da bu kelime insanın, Allah'ın yanısıra başka bir güç ve hakikat kaynağı tanımadan, bir olan Allah'ın yoluna en saf ve duru olarak kendisini teslim etmesi olarak tanımlanır. Hanif, bir Kur'an kavramı olarak tanımlandığında 'evrenlerin tek hakimi olan yaratıcıya duru olarak inanıp güvenen' anlamı taşır. Böylece başka ilahların varlığını reddeden kişi aynı zamanda kendi kişiliğini bulmuş ve şeytanlardan korunmuş olur. Bu kelime Kuran'da Allah'ın peygamberleri içinde ilk olarak İbrahim için kullanılmış ve her şeyi yaratan bir yaratıcı inancının nasıl gerçekleştiğini onun şahsında net olarak özetler. Sadece bir olan Allah'a inanmak aynı zamandan diğer tanrıları kabul etmemeyi zorunlu kılar. Bu nedenle kaynaklara göre, Kur'an henüz insanlara ulaşmadan önce tek tanrı inancını taşıyan kişilere Arapça hanif adı verilirdi. Bu kişiler İbrahim peygamberin yolunda oldukları için bu isimle anılırlardı.

Saf ve duru (Hanif) olarak inanmak ve yaşamak ve bu şekilde tek olan Allah'a ve onun Kuran'da gösterdiği yolda yürümek yani yaşamaktır. Kuran'da bir olan Allah'ın yoluna saf ve duru olarak kendini adayan kişilere 'duru bir şekilde Allah'a teslimiyet gösteren' anlamında (hanifen müslima) denilmiştir. Ayrıca Allah yolunda teslimiyet gösterene Müslüman denilir. Müslüman kelimesi, saf ve temiz (Hanif) kelimesiyle bu bakımdan yakınlık gösterir. Bir anlamda müslümanlık 'hakikatin kaynağı yalnızca bir olan Allah ve O'nun kitabıdır' demektir.

Saf ve duru yaşam tarzı "haniflik", Allah'a şirk koşmamak demektir. Hanif olmak aynı zamanda insan yada Âdem soyuna Allah tarafından çizilen yaşam biçimidir. İslam kelimesi, Türkçe, "teslim olmak" demektir. İnsanoğlu tek yaratıcıya olan bu teslimiyeti, İbrahim peygamber gibi, aklını ve duygularını kullanarak elde etmiştir. Yaratıcıya teslim olmak yani inanmak, akıl ve duygu aracılığı ile ve büyük bir güvenle olur.

Kuran'da Hanif kelimesi

"Varlığını (yüzünü) tertemiz yaşam tarzına (hanif dine) getir. Allah' ın insanları ona göre yarattığı doğa kanunlarına (fıtrata). Allah'ın yaratışında değişme yoktur. Dosdoğru yaşam tarzı budur. Fakat insanların çoğu bilmezler." Rum; 30/30

"Yaşam tarzı (din) bakımından şu kimseden daha iyi kim vardır; ki o kişi, varlığını Allah'a teslim etmiş iyi bir kişiliktir ve tertemiz (hanif) olarak İbrahim'in yoluna uymuştur. Ve Allah, İbrahim'i kendine dost edindi." Nisa; 4/125