Eyakça

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Eyakça
I·ya·q
Ana dili olanlar ABD (Alaska)
Konuşan sayısı 2008 yılında tükendi  (tarih gerekli)
Dil aileleri
Varsayılan
  • Eyakça
Dil kodları
ISO 639-3 eya

Eyakça ya da Eyak dili (kendilerince I·ya·q; Tlingitçe Yatk̲wáan; İngilizce Eyak), ABD'nin Alaska eyaletinde Copper Irmağı deltasında Eyaklar tarafından konuşulmuş Na-Dene dilleri grubundan bir Kızılderili dilidir. En yakın akrabası olan Atabask dilleriyle birlikte Eyak-Atabask dilleri adı altında bir alt grup oluştururlar. En uzak akrabası ise Tlingitçedir. Son konuşanı Marie Smith Jones'un 21 Ocak 2008'de Anchorage'da ölmesiyle de yok olmuştur[1]. Bu yok oluş sürecinde Eyakça, dillerin gitgide artan yok oluşuna karşı verilen mücadelede bir sembol olmuştur. Haziran 2010 itibariyle Eyakların toplam nüfusu 428 kişidir.

Komşu diller[değiştir | kaynağı değiştir]

Eyak dil sahasının komşuları olarak kuzeyde Atabask akrabası Ahtnaca, doğuda Tlingitçe ve batıda da Eskimo Yupik dillerinden Doğu Supikçesi (Chugach Alutiiq) yer alır. Özellikle Supikçe ile Tlingitçe, Eyakçanın söz alışverişinde bulunduğu dillerdir. Dilin yok oluşunda Tlingitçenin de baskın rolü vardır. Günümüzde Tlingit coğrafyasındaki kimi yer adlarının etimolojik açıklanması Eyakça sayesinde yapılabilmektedir. Örnek olarak, Katana (< Eyak ?), Yaakwdáat (< Eyak) 'Yakutat', Laax̲aataa 'Yakutat Bay' (< Eyak tla’xa’lah 'Tlingit habitation') verilebilir.[2]

Örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eyakça kelime örnekleri:[3]

  • xǝwa köpek
  • kuutschi kurt
  • tsʼiyu kara ayı
  • kʼudǝʔuhdg yumurta
  • qʼāš ayak
  • ɬilāʔ adam
  • qāt ada
  • tʼuʔčʼ siyah
  • khatl yeşil
  • tɬãt mavi
  • tsʼaʔ kil, balçık
  • kaač battaniye
  • tsʼaagɬ sepet
  • tsĩ:dz rüya
  • tzatlkh yer, toprak
  • tʼãtɬ tüy, yaprak
  • kugɬ ateş yakmak için odun
  • tlehatl yarın
  • tleki bir

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Alaska Native Language Center : Alaska Native Languages / Population and Speaker Statistics
  2. ^ James A. Crippen (2005), The New Tlingit Noun Dictionary
  3. ^ Merritt Ruhlen (1994), On the Origin of Languages (Studies in Linguistic Taxonomy)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]